Çocukta akut dirsek travması - Kırıklar, çıkık ve dadı dirseği

Karşılaştırılan: Suprakondiler Humerus Kırığı · Lateral Kondil Kırığı · Medial Epikondil Kırığı · Dirsek Çıkığı · Dadı Dirseği · Başlık: Ortopedi ve Rehabilitasyon

Düşme ya da kolun çekilmesi sonrası kolunu kullanmayan çocukta dirsek çevresi yaralanmalarının yönetimi birbirinden çok farklıdır. Suprakondiler humerus kırığı en sık dirsek kırığıdır ve nörovasküler komplikasyonlar nedeniyle ortopedik acildir. Lateral Kondil Kırığı kolay atlanır. Medial Epikondil Kırığı sıklıkla Dirsek Çıkığı eşlik eder. Dadı dirseği ise grafisi normal olan ve redüksiyonla hemen düzelen bir subluksasyondur. Ana ayırt edici noktalar yaralanma mekanizması (düşme ya da kolun ani çekilmesi), şişlik ve ekimozun varlığı ve grafidir. Grafide yağ yastığı bulgusuna ve oblik görüntüye özellikle bakılır.

Özellik	Suprakondiler humerus kırığı	Lateral kondil kırığı	Medial epikondil kırığı	Dirsek çıkığı	Dadı dirseği
Etiyoloji ve mekanizma	Distal humerus kırığı; %97 ekstansiyon tipi	Distal humerus lateral kondil kırığı	Ön kol fleksörlerinin medial epikondili avülse etmesi	Küçük çocukta genellikle büyüme plağı kırıklarıyla birlikte; en sık posterior	Kolun ani çekilmesi sonrası radius başı subluksasyonu
Tipik yaş	3–10 yaş; erkeklerde sık	—	8–15 yaş	Küçük çocuk	1–4 yaş
Ana semptomlar	—	—	—	Dirsek ağrısı	Kolu kullanmaktan kaçınma, kol ağrısı
Ayırt ettirici fizik muayene bulguları	Dirsek şişliği, deformite, ekimoz; anterior interosseöz ya da ulnar sinir hasarı; soluk soğuk el	—	Olguların yaklaşık yarısında dirsek çıkığı	Şişlik, dirsek hareket ettirilemez	Kol gövdeye yakın, önkol pronasyonda; şişlik ve ekimoz yok
Görüntüleme ve diğer testler	Ön yağ yastığı yukarı-öne yer değiştirir; arka yağ yastığı görünür (%90 kırık)	Oblik dirsek grafisi tanıya yardımcı	Medial epikondil avülsiyonu	Grafi; nörovasküler değerlendirme	Radyografi normal; tanı öyküyle
Tedavi	Şüphede atel; ayrışma varsa cerrahi; soluk soğuk elde acil cerrahi	2 mm üzeri ayrışmada cerrahi	5 mm üzeri ayrışmada cerrahi	—	Supinasyon ve fleksiyonla redüksiyon; dramatik rahatlama
Komplikasyon ve prognoz	Kompartman sendromu, sinir yaralanması, vasküler hasar	Kolay atlanır	Dirsek çıkığı ile birliktelik	Büyüme plağı kırıkları eşlik eder	İyi

Ayırt ettirici ipuçları

Kolun ani çekilmesi öyküsü, 1–4 yaş, şişlik ve ekimoz yok, kol pronasyonda tutuluyor → dadı dirseği lehine.
Düşme sonrası belirgin şişlik, deformite ve ekimoz, grafide arka yağ yastığı → suprakondiler humerus kırığı lehine.
Grafide arka yağ yastığı görünüyor ama kırık hattı seçilemiyor → lateral kondil kırığı için oblik grafi istenmeli.
8–15 yaş ve dirsek çıkığı → medial epikondil kırığı eşlik ediyor olabilir.
Soluk soğuk el ya da yetersiz kapiller dolum → suprakondiler kırıkta acil cerrahi gerekir.
Redüksiyon sonrası çocuk kolunu hemen kullanmaya başlıyorsa dadı dirseği tanısı doğrulanır. Şişlik ya da ekimoz varsa redüksiyon denenmeden önce kırık dışlanmalıdır.

Tanısal yaklaşım

Önce her olguda nörovasküler muayene yapılır: nabız, kapiller dolum, anterior interosseöz ve ulnar sinir. Tipik çekilme öyküsü olan, şişlik ve ekimozu bulunmayan 1–4 yaş çocukta tanı öyküye dayanır; redüksiyon manevrası hem tanıyı doğrular hem tedavi eder. Diğer tüm olgularda iki yönlü dirsek grafisi çekilir ve yağ yastığı bulgusuna bakılır. Lateral kondil kırığından şüphelenilirse oblik grafi eklenir. Kırıktan şüphelenilen ekstremite atele alınır. Ayrışma eşiğini aşan kırıklar (lateral kondil 2 mm, medial epikondil 5 mm) ve vasküler tehlike cerrahi gerektirir.