Eşanlamlılar: Yılan Envenomasyonu, Yılan Zehirlenmesi

Kategori: Acil ve Travma · Tür: hastalık

Özet

Bahar-sonbahar öğleden sonraları, en sık el ve bacaklarda görülür; bir çalışmada mortalite %5,7’dir. Türkiye’de çoğunlukla hemotoksik Viperidae ısırıklarıdır. Isırık yerinde iki zehir dişi izi, ağrı, uyuşma, sert ve gergin şişlik, endürasyon, Peteşi, Ekimoz ve bül görülür; kompartman sendromu gelişebilir. Sistemik tabloda bulantı, kusma, ateş, çarpıntı, taşikardi, hipotansiyon, aritmi, bronkospazm ve solunum sıkıntısı, nörotoksik venomda fasikülasyon ve progresif, kürar benzeri desendan paralizi, ayrıca Trombositopeni, koagülopati (ağır olguda kanama ve DIC), böbrek ve karaciğer fonksiyon bozukluğu olur. Hafif (bulgular bölgesel), orta (bulgular ısırık bölgesi dışına taşar, hafif sistemik bulgu, ılımlı trombositopeni/koagülopati) ve ağır (bulgular hızla tüm ekstremiteye yayılır, ciddi sistemik ve laboratuvar bozukluk) olarak sınıflanır. Antivenom orta ve ağır olguda mutlaktır; ekstremite kalp hizasında immobilize edilir, buz önerilmez.

Bölümlerdeki özetler

• Bahar-sonbahar öğleden sonraları; en sık el ve bacaklarda; bir çalışmada mortalite %5,7. (Sosyal Pediatri › Çocukları Kazalardan Koruma; s.238)
• Türkiye’de çoğunlukla hemotoksik Viperidae ısırıkları; yerel doku hasarından yaşamı tehdit eden sistemik tabloya uzanır. Hafif/orta/ağır klinik sınıflamaya göre antivenom (orta ve ağırda mutlak) verilir; ekstremite kalp hizasında immobilize edilir, buz önerilmez. (Çocuk Acil › Çocuklarda Yılan Isırmaları Yönetimi Ve Epıdemıyolojı; s.812, s.813)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Tanım ve sınıflama

• Yılan ısırmaları gelişmekte olan tropikal ülkelerin ihmal edilen çevresel acilidir; yılanlar saldırgan değildir, tehdit hissedince ısırır ve enjekte edecekleri zehir miktarını kendileri belirleyebilir (s.812)
• Şiddet: hafif = belirti/bulgular ısırık bölgesiyle sınırlı (ağrı, Ekimoz, bül, ödem); orta = bulgular bölge dışına taşar, hafif sistemik bulgu, ılımlı Trombositopeni/koagülopati; ağır = bölgesel bulgular hızla yayılır, tüm ekstremiteye ulaşabilir, ciddi sistemik semptom-bulgu ve laboratuvar bozukluğu (s.812–813)

Epidemiyoloji

• Bahar, yaz ve sonbaharda, genellikle öğleden sonraları olur (s.238).
• Sokulma yeri en sık el ve bacaklardır (s.238).
• Bir çalışmada mortalite %5.7 bildirilmiştir (s.238).
• En çok maruz kalınan bölge Güney Asya; DSÖ’ye göre acillere yılda 20000-50000 başvuru; ölüm 16-40/100000; Nepal güneyinde insidans 1162/100000, mortalite 162/100000 (s.812)
• Türkiye’de özellikle Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz’de 40 yılan türü; 10’u zehirli, 9’u Viperidae (çıngıraklı engerek), 1’i Elapidae (s.812)
• Zehirli yılan ayırımı zor; morfoloji: üst çene önünde 2 zehir dişi, üçgen baş (zehirsiz eliptik), eliptik göz bebeği (zehirsizde yuvarlak), dorsalde küçük çok sayıda sıralı pul (göz ile alt çene kenarı arasında), kuyruk ucu künt (zehirsizde incelir), iri lekeler (zehirsizde leke yok) (s.812)

Etiyoloji ve patogenez