Karşılaştırılan: Serebral Konküzyon · Serebral Kontüzyon · Yaygın Aksonal Yaralanma · Yaygın Beyin Ödemi · Travmatik İntraserebral Hematom · Başlık: Beyin Cerrahisi
Kafa travmasından sonra beyin parankiminde gelişen hasar çok farklı ağırlıkta olabilir. Bir uçta geçici işlev bozukluğu olan Serebral Konküzyon, öbür uçta yüksek mortaliteli Yaygın Beyin Ödemi ve Travmatik İntraserebral Hematom bulunur. Bu tablolar klinikte iç içe geçer. Ayırımda bilinç kaybının süresi ve BT bulgusu belirleyicidir. Konküzyonda görüntüleme normaldir. Yaygın Aksonal Yaralanma BT’de belirgin patoloji yokken bilinç kaybı 6 saatten uzun sürer. Kontüzyon ve hematomda ise BT’de kanama görülür. Bu grup radyolojide Travmatik Parankimal Beyin Hasarı başlığı altında toplanır.
| Özellik | Serebral Konküzyon | Serebral Kontüzyon | Yaygın Aksonal Yaralanma | Yaygın Beyin Ödemi | Travmatik İntraserebral Hematom |
|---|---|---|---|---|---|
| Etiyoloji ve mekanizma | Başa gelen kuvvetlere bağlı, beyin işlevlerinin geçici metabolik bozulması | Künt travmada nöronların hemorajik yaralanması. Kup ve kontr-kup tipleri vardır. | Deselerasyon ve rotasyon kuvvetleriyle beyin sapı ve beyaz cevherde mikroskobik hasar | Ağır kafa travması sonrası gelişir | Kontüzyonların birleşmesi veya parankimal damar yırtılması |
| Tipik yaş | — | — | — | Çocuklarda erişkinlerden 2-5 kat sıktır | — |
| Başlangıç ve seyir | Semptomlar günlerden aylara kadar sürebilir | Çoğu olguda sekelsiz iyileşir | BT’de belirgin patoloji olmadan 6 saatten uzun bilinç kaybı | İlk BT’de görülmeyebilir, 1-2 gün içinde ortaya çıkar | — |
| Ana semptomlar | Baş ağrısı, bulantı, kusma, hafıza kaybı, bilişsel bozukluk, emosyonel semptomlar, uyku bozukluğu | — | — | — | — |
| Ayırt ettirici fizik muayene bulguları | Oryantasyon bozukluğu, yavaş ve tutarsız konuşma, duygusal labilite, koordinasyon bozukluğu | Ilımlı kafa içi basınç artışı. Fokal nörolojik defisit nadirdir. | Uzamış bilinç kaybı (6 saati geçer) | Glasgow Koma Skalası düşüklüğü, ileri evrede kafa içi basınç artışı | Kafa içi basınç artışı, gelişimsel gerileme |
| Görüntüleme ve diğer testler | — | — | Korpus kallozum ve serebral pedinkülde peteşiler. MRG daha duyarlıdır. SWI’da gri-beyaz cevher bileşkesinde kanama ürünleri görülür. | BT’de subkortikal belirgin beyin ödemi | İntraparankimal ve/veya intraventriküler hematom. Parankimal kanama akut BT’de hiperdenstir. |
| Tedavi | — | — | Destekleyici | — | — |
| Komplikasyon ve prognoz | Semptomlar uzayabilir | Çoğu sekelsiz iyileşir | Mortalite %10-15 | İleri kafa içi basınç artışı, mortalite sık | Mortalite %40’ın üzerinde |
Kafa travmalı çocukta önce bilinç düzeyi (GKS) ve kafa içi basınç artışı bulguları değerlendirilir, ardından BT çekilir. BT’de kanama yoksa ve bilinç kısa sürede düzeliyorsa konküzyon düşünülür. BT normal olduğu halde bilinç kaybı 6 saatten uzun sürüyorsa yaygın aksonal yaralanma için MRG (SWI) yapılır. Ağır travmada ilk BT normal olsa bile 1-2 gün içinde yaygın ödem gelişebileceği unutulmamalı, gerekirse görüntüleme tekrarlanmalıdır.