Eşanlamlılar: Trakeostomide Disfaji
Kategori: Dil ve Konuşma · Tür: hastalık
Özet
Trakeostomi tüpü gırtlağın yutma sırasındaki öne-yukarı hareketini ve glottik kapanma refleksini bozar, subglottik basıncı azaltır; trakeostomili çocukların %70’inde ciddi beslenme ve yutma sorunu vardır. Yutma sırasında öksürük, tıkanma hissi, öğürme, kusma, beslenmede azalma ve uzun beslenme süresi, yutma sırasında veya sonrasında hırıltılı solunum, ağızdan yiyecek veya sıvı dökülmesi ve beslenmede kas gerginliği görülür; yutma başlangıcı gecikir (yavaş laringeal hareket, üst özofagus sfinkterinin geç açılması). Aspirasyon çoğunlukla sessizdir (aspire edenlerin %50-82’si). Tedavisiz aspirasyon pnömonisi, reflü ve gelişme geriliğine yol açar. Ayırıcı tanıda Pediatrik Yutma Bozukluğu yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- Trakeostomi tüpü gırtlağın yutma sırasındaki öne-yukarı hareketini ve glottik kapanma refleksini bozar, subglottik basıncı azaltır; trakeostomili çocukların %70’inde ciddi beslenme ve yutma sorunu vardır, aspirasyon çoğunlukla sessizdir (%50-82). Tedavisiz aspirasyon pnömonisi, reflü ve gelişme geriliği yapar. (Dil ve Konuşma › Trakeostomili Çocuklarda İletişim Ve Yutma Bozuklukları; s.675, s.676)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Epidemiyoloji
- Trakeostomili çocukların %70’inde ciddi beslenme ve yutma sorunu vardır (s.675).
- Trakeostomi çocuklarda en sık dil, konuşma ve oral beslenme becerilerinin kazanıldığı kritik yıllarda yerleştirilir (s.675).
- Aspire eden hastaların %50-82’si sessiz aspiratördür (s.676).
Etiyoloji ve patogenez
- Yutma 4 faz: oral faz (bolus oluşumu), oral transit, farengeal faz (krikofaringeal bileşkeye kadar), özofageal faz; disfaji bunlardan birinde veya fazlasında sorundur (s.675).
- Tüp gırtlağı sabitleyerek yutmadaki normal koruyucu öne-yukarı hareketi zorlaştırır; glottik kapanma refleksi ve subglottik hava basıncı oluşturma yeteneği kaybolabilir; yutma sırasında pozitif subglottik basınç olmaması penetrasyon ve aspirasyon riskini artırır (s.675).
- Bir çalışmada aritenoid ve epiglot kapanmasında azalma, ÜÖS’nin daha yavaş açılması, vestibülün daha yavaş kapanması, yavaş laringeal hareket ve yutma başlangıcında gecikme saptanmıştır (s.675).
- Trakeostomi çevresindeki sızıntı ve konuşma valfi/öksürme imkânı laringeal-faringeal duyumu ve hava yolu koruma reflekslerini etkiler; oral alım ve oral stimülasyon alınıp alınmaması da yutmayı etkiler (s.672).
- Trakeostomi zaten yüksek disfaji riski olan hastalarda yapılır ve riski artırır; kompleks medikal sorunlar, uzun süreli oral beslenememe, ekipman kısıtları ve psikolojik faktörler trakeostomi sırasında ve dekanülasyon sonrası beslenme bozukluğuna yol açar (s.675).
- Şiddetli yutma bozukluğu ve aspirasyonu olanlarda trakeostomi trakeobronşiyal hijyen amacıyla endike olabilir; tüp bronş hijyenine kolay erişim sağlar ama yutmayı olumsuz etkileyebilir (s.675).
Klinik bulgular ve seyir