Eşanlamlılar: BH4 Eksikliği, DHPR Eksikliği, DNAJC12 Eksikliği, GTPCH Eksikliği, PTPS Eksikliği, Sepiapterin Redüktaz Eksikliği
Kategori: Metabolizma · Tür: hastalık
Özet
Tetrahidrobiopterin (BH4) metabolizması bozukluklarında otozomal resesif GTPCH, PTPS ve DHPR eksikliklerinde persistan hiperfenilalaninemi ile dopamin ve serotonin eksikliği birlikte görülür; sepiapterin redüktaz eksikliğinde hiperfenilalaninemi yoktur, PCD eksikliğinde ise hiperfenilalaninemi geçicidir ve klinik nörotransmitter eksikliği gelişmez. Erken bebeklikte gelişme geriliği, salya akması, aksiyel Nöromüsküler Hipotoni, distoni, okulojirik kriz, orolingual diskinezi, Epilepsi, uyku ve davranış bozukluğu, erken başlangıçlı Parkinsonizm (hipokinezi-rijidite) görülür; DHPR eksikliğinde bazal ganglion kalsifikasyonu ve tekrarlayan parieto-oksipital watershed iskemik lezyonlar eklenebilir. BOS’ta biopterin düşük, HVA ve 5HIAA düşüktür. Tanıda kan, idrar ve BOS pterinleri, kuru kanda DHPR aktivitesi, BH4 yükleme testi ve genetik analiz kullanılır. Tedavi levodopa, 5HT öncüleri ve sapropterindir; DHPR eksikliğinde folinik asit eklenir. Fenilketonüri ayırıcı tanıdadır.
Bölümlerdeki özetler
- OR-GTPCH, PTPS, DHPR eksikliklerinde persistan hiperfenilalaninemi ve dopamin/serotonin eksikliği; SR eksikliğinde hiperfenilalaninemi yoktur. PCD eksikliğinde klinik nörotransmitter eksikliği gelişmez. Tedavi levodopa, 5HT, sapropterin, DHPR’de folinik asit. (Metabolizma › Nörotransmitter Metabolizması Bozuklukları Ve Tanımlama; s.2645, s.2647)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- BH4, aromatik amino asit (Trp, Tyr, Phe) hidroksilazlarının kofaktörüdür; BH4 bozukluklarında AADC’ye benzer şekilde serotonerjik ve dopaminerjik sistemler birlikte etkilenir (s.2645)
- Hiperfenilalaninemili BH4 bozuklukları: OR-GTPCH, PTPS (sentez), PCD ve DHPR (rejenerasyon); SR eksikliğinde karaciğerde BH4 sentezi sürdüğünden hiperfenilalaninemi yoktur, MSS’de dopamin/serotonin eksikliği olur (s.2645)
- Tablo 1: GTPCH-OR (GCH1) ve PTPS (PTS), SR (SPR), DHPR (QDPR) OR; OD-GTPCH ise OD (s.2644)
- DNAJC12: aromatik amino asit hidroksilazların BH4 ile etkileşiminde ko-şaperon; eksikliğinde hiperfenilalaninemi, nörotransmitter bulguları değişken (asemptomatik, erken Parkinsonizm, hipotoni/gelişme geriliği) (s.2645)
Etiyoloji ve patogenez
- SR eksikliğinde plazma Phe normaldir çünkü 6-PTP’nin BH4’e dönüşümü karaciğerde SR gerektirmez (PAH büyük oranda karaciğerde) (s.2644)
Klinik bulgular ve seyir
- PTPS, PCD, DHPR eksikliği değişen derecede hiperfenilalaninemi yapar; Phe taramasıyla Türkiye gibi ülkelerde asemptomatik dönemde tanı olabilir (s.2645)
- PCD eksikliğinde hafif geçici hipotoni olabilir, klinik olarak önemli nörotransmitter eksikliği gelişmez, hiperfenilalaninemi genellikle geçicidir; tedavide Phe kontrolü yeterlidir (s.2645)
- OR-GTPCH, PTPS, DHPR’de Phe kontrol altında olsa da levodopa ve 5HT yerine konmadıkça gelişme geriliği, aksiyel hipotoni ve hipersalivasyon erken bebeklikte ortaya çıkar; distoni, okulojirik kriz, orolingual diskinezi, Epilepsi, uyku-davranış sorunları (s.2645)
- DHPR eksikliğinde tekrarlayan iskemilere bağlı nörodejeneratif süreç olabilir (s.2645)