| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Rinovirus Enfeksiyonları |
| ad-en | Rhinovirus infections |
| gen | — |
| kalitim | — |
| insidans | Erişkinlerde ve çocuklarda soğuk algınlığının en sık nedeni |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-14 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları |
Rinoviruslar ERİŞKİNLERDE ve ÇOCUKLARDA SOĞUK ALGINLIĞININ EN SIK NEDENİDİR; bir zamanlar yalnızca soğuk algınlığına neden olduğu düşünülse de GÜNÜMÜZDE ÇOCUKLARDA ALT SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONLARINA DA NEDEN OLDUĞU BİLİNMEKTEDİR (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 290).
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Aile | Rinoviruslar PİKORNAVİRİDAE ailesinin üyesidir (“pico” = KÜÇÜK; “rna” = RNA GENOMU) |
| Serotipler | Virus tiplendirmesi için İMMÜN ANTİSERUM KULLANILARAK YAPILAN GELENEKSEL YÖNTEMLER İLE YAKLAŞIK 100 SEROTİP TANIMLANMIŞTIR |
| Türler | Genetik dizi benzerliğine dayanarak HRVA, HRVB ve DAHA ÖNCE HRVC TÜRLERİ OLARAK SINIFLANDIRILMIŞTIR |
| Tip C özelliği | Rinovirus tip-C; REVERS TRANSKRİPTAZ PCR (RT-PCR) İLE SAPTANABİLİR, ama SADECE ÜST DÜZEY TEKNİKLER KULLANILARAK KÜLTÜRDE ÜRETİLEBİLİR |
| Kültür güçlüğü | Çoğu rinovirus KÜLTÜRDE ÜRETİLEMEZ; bu nedenle POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PCR) GİBİ MOLEKÜLER TANI YÖNTEMLERİ KULLANILARAK YAPILAN ÇALIŞMALAR RİNOVİRUSLARIN ÇOCUKLARDAKİ HAFİF ve ŞİDDETLİ SOLUNUM YOLU HASTALIKLARININ EN ÖNDE GELEN NEDENİ OLDUĞUNU ORTAYA KOYMUŞTUR |
| Tip C keşfi | Son dönem PCR temelli çalışmalarda rinovirus oranlarının artması, muhtemelen DAHA ÖNCEDEN BİLİNMEYEN RİNOVİRUS TİP-C’NİN, BİLİNEN RİNOVİRUS TİP-A ve TİP-B’YE EK OLARAK SAPTANABİLMESİNE BAĞLIDIR |
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Dağılım | Rinovirus dünya çapında yayılmıştır; SEROTİPLER ve EPİDEMİYOLOJİK VEYA KLİNİK ÖZELLİKLER ARASINDA TUTARLI BİR İLİŞKİ YOKTUR |
| Şiddet | Birtakım çalışmalar rinovirus tip-C’nin diğer rinovirus tiplerine göre ALT SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONU ve ASTIM ALEVLENMELERİ İLE DAHA KUVVETLİ İLİŞKİLİ OLDUĞUNU ÖNE SÜRER, ama HASTALIK ŞİDDETİ ARTMAMIŞTIR |
| Birden fazla serotip | Birden fazla serotip eş zamanlı olarak toplumda dolaşır; belirli rinovirus türleri ARDIŞIK EPİDEMİK MEVSİMLERDE İZOLE EDİLEBİLİR ve BU NEDENLE VİRUSLARIN TOPLUMDA UZUN DÖNEM KALDIĞI DÜŞÜNÜLÜR |
| Mevsim | Ilıman iklimlerde rinovirus enfeksiyon vakaları SONBAHAR ve İLKBAHAR AYLARINDA ZİRVE YAPAR; AMA ENFEKSİYON YIL BOYUNCA GÖRÜLEBİLİR |
| Tip C mevsimi | Rinovirus tip-C mevsimsel değişiklik gösterir; BAZEN RİNOVİRUS TİP-A HAKİMİYETİ GÖRÜLÜR |
| Astım tetikleyicisi | KÜÇÜK ÇOCUKLAR ARASINDA, RİNOVİRUS ASTIMI TETİKLEYEN EN ÖNEMLİ ENFEKSİYÖZ ETKENDİR ve ÇOK SAYIDA ÇALIŞMADA BU YAŞ GRUBUNDA SONBAHARDA OKUL AÇILDIĞI ZAMAN ATAKLARINDA ARTIŞ GÖSTERİLMİŞTİR |
| Tropik | Tropik bölgelerde rinovirus görülme sıklığı YAĞMURLU MEVSİM SÜRESİNCE, HAZİRANDAN EKİME KADAR ZİRVE YAPAR |
| Bulunduğu yer | Rinoviruslar NAZAL SEKRESYONLARDA YÜKSEK MİKTARLARDA BULUNUR ve ALT SOLUNUM YOLLARINDA BULUNABİLİR |
| Dayanıklılık | Rinovirus parçacıkları ZARFSIZ ve OLDUKÇA DAYANIKLIDIR; ELLER ÜZERİNDEKİ veya TELEFON, AYDINLATMA DÜĞMESİ, KAPI TOKMAĞI ve STETOSKOP GİBİ YÜZEYLERDEKİ SALGILARDA SAATLERCE HATTA GÜNLERCE KALABİLİR |
| Bulaş yolu | HAPŞIRMAK ve ÖKSÜRMEK VİRUSU AKTARMAK İÇİN YETERSİZDİR; BULAŞ ENFEKTE SALGILARLA KONTAMİNE OLMUŞ PARMAKLAR NAZAL VEYA KONJUNKTİVAL MUKOZALARA TEMAS ETTİĞİNDE OLUR |
| Damlacık | Rinoviruslar KONUŞMA, ÖKSÜRME ve HAPŞIRMA İLE ORTAYA ÇIKAN DAMLACIKLARDA BULUNUR |
| Rezervuar | ÇOCUKLAR BU VİRUS İÇİN EN ÖNEMLİ REZERVUARDIR |
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Reseptör | Çoğu rinovirus solunum yolu epitel hücrelerini İNTRASELÜLER ADEZYON MOLEKÜLÜ-1 (ICAM-1) ARACILIĞI İLE ENFEKTE EDER; AMA BAZI RİNOVİRUS TÜRLERİ DÜŞÜK DANSİTE LİPOPROTEİN RESEPTÖRÜNÜ KULLANIR |
| Tip C reseptörü | Rinovirus tip-C KADHERİN ARACILI (CDHR3) RESEPTÖRLERİNİ KULLANIR ve BU PROTEİNİN FARKLI ALELLERİ RİNOVİRUS TİP-C ENFEKSİYONUNA FARKLI YATKINLIKLAR OLUŞTURABİLİR |
| Başlangıç | Enfeksiyon NAZOFARENKSTE BAŞLAR ve NAZAL MUKOZAYA YAYILIR; bazı durumlarda ALT SOLUNUM YOLU BRONŞİYAL EPİTEL HÜCRELERİNE DE YAYILIR |
| Doku hasarı | VİRUSUN DİREKT HÜCRELER ÜZERİNE HASAR VERME ÖZELLİĞİ YOKTUR ve PATOJENİK ETKİLERİNİN ÇOĞUNUN KONAĞIN İMMÜN CEVABI TARAFINDAN ORTAYA ÇIKARILDIĞI DÜŞÜNÜLMEKTEDİR |
| Mekanizma | Enfekte epitel hücreleri NÖTROFİLLERİ ÜST SOLUNUM YOLUNA AKIŞINI TETİKLEYEN BİRTAKIM SİTOKİNLER ve KEMOKİNLER SALAR |
| Nötrofil | Rinovirus patogenezinde ve temizlenmesinde HEM DOĞAL HEM DE KAZANILMIŞ BAĞIŞIKLIK MEKANİZMALARI ÖNEMLİDİR |
| IgA ve IgM/IgG | Rinovirusa özgün nazal immünglobulin (Ig) A ENFEKSİYONUN 3. GÜNÜNDE TESPİT EDİLEBİLİR ve BUNU 7. veya 8. GÜNLERDE SERUM IgM veya IgG ÜRETİMİ TAKİP EDER |
| Koruma | Rinoviruslara karşı oluşan NÖTRALİZE EDİCİ IgG YENİDEN ENFEKSİYONU TAKİBEN HASTALIK GELİŞMESİNİ ENGELLEYEBİLİR veya ŞİDDETİNİ SINIRLANDIRABİLİR |
| Çapraz koruma yok | FARKLI RİNOVİRUS SEROTİPLERİNE KARŞI OLUŞAN ANTİKORLARLA ÇAPRAZ KORUMANIN KAPSAM ve SÜRE OLARAK KISITLI OLMASI TEKRARLAYAN ENFEKSİYONLARA NEDEN OLUR |
| Astımda | Astım hastalarında hem ALERJEN MARUZİYETİ hem de ARTMIŞ IgE DÜZEYLERİ, rinovirus enfeksiyonuna yanıt olarak DAHA ŞİDDETLİ SOLUNUMSAL SEMPTOMLARA EĞİLİM OLUŞTURUR |
| Konak yanıtı | Rinovirus enfeksiyonuna karşı konağın hücresel yanıtında, BOZULMUŞ APOPTOZ ve ARTMIŞ VİRAL REPLİKASYONA NEDEN OLAN ANORMALLİKLER ASTIMLI OLAN KİŞİLERDE ŞİDDETLİ ve UZANMIŞ SEMPTOMLARDAN SORUMLU OLABİLİR |
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Asemptomatik | Çoğu rinovirus enfeksiyonu klinik semptom oluşturur ama BİRÇOĞU DA ASEMPTOMATİKTİR; semptomatik rinovirus enfeksiyonu asemptomatik enfeksiyona göre KANDA DAHA GÜÇLÜ BİR KONAK İMMÜN CEVABI OLUŞTURUR |
| Kuluçka | BİR-DÖRT GÜNLÜK İNKÜBASYON DÖNEMİ |
| Tipik semptom | HAPŞIRMA, BURUN TIKANIKLIĞI, BURUN AKINTISI ve BOĞAZ AĞRISI GELİŞİR |
| Öksürük | ÖKSÜRÜK ve SES KISIKLIĞI VAKALARIN ÜÇTE BİRİNDE GÖRÜLÜR |
| Ateş farkı | İNFLUENZA, RESPİRATUAR SİNSİTYAL VİRUS ve METAPNÖMOVİRUS GİBİ SIK RASTLANAN SOLUNUM YOLU VİRUSLARINA KIYASLA RİNOVİRUS ENFEKSİYONLARINDA ATEŞ DAHA AZ GÖRÜLÜR |
| Süre | Genellikle semptomlar ÇOCUKLARDA DAHA ŞİDDETLİDİR ve DAHA UZUN SÜRER |
| 10. günde | Çocukların %70’inde 10. GÜNDE HÂLÂ SEMPTOMLAR BİLDİRİLMEKTEYKEN bu oran ERİŞKİNLERDE %20’DİR |
| Yayılma | Virus 3 HAFTAYA KADAR YAYILMAYA DEVAM EDEBİLİR |
| Hastane yatışı | Çocuklarda akut hışıltı, ‣ ve solunum yolu hastalıkları nedeni ile HASTANE YATIŞININ EN SIK GÖRÜLEN NEDENİDİR |
| Erişkin | Erişkinlerde ciddi pnömoni, ASTIM ve KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI ALEVLENMESİNDE ÖNEMLİ BİR NEDENDİR |
| Risk grubu | Rinovirus kaynaklı hastane yatışları BÜYÜK ÇOCUKLARA GÖRE KÜÇÜK ÇOCUKLARDA ve HIŞILTI veya ASTIM HİKAYESİ OLAN ÇOCUKLARDA DAHA SIKTIR |
| İmmün yetmezlik | İmmün yetmezlikli kişilerde rinovirus enfeksiyonu HAYATI TEHDİT EDİCİ OLABİLİR |
| Tip C | Rinovirus tip-C gibi bazı rinovirus türleri DİĞERLERİNDEN DAHA PATOJENİK OLABİLİR |
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Kültür | Rinovirusu üretmek YOĞUN EMEK İSTER ve NİSPETEN AZ ÜRÜN VERİR |
| Tip C | Rinovirus tip-C YALNIZCA YÜKSEK DÜZEY BİR YÖNTEM OLAN POLARİZE EDİLMİŞ PRİMER HAVA YOLU EPİTEL HÜCRE KÜLTÜRLERİNDE ELDE EDİLEBİLİR |
| RT-PCR | RT-PCR TEMEL ALINARAK YAPILAN DUYARLI ve ÖZGÜL TANI YÖNTEMLERİ TERCİH OLARAK KULLANILMAKTADIR |
| Kısıtlılık | Buna rağmen RT-PCR RİNOVİRUS TİPLERİNİ TANIMLAYAMADIĞI İÇİN UZAMIŞ BULAŞI ve YENİ EDİNİLEN ENFEKSİYONU BİRBİRİNDEN AYIRMAK ZOR OLABİLİR |
| Önemli uyarı | Rinovirusu tespit etmekle ilgili dikkat edilmesi gereken bir nokta, RİNOVİRUS ENFEKSİYONUNUN ASEMPTOMATİK OLABİLECEĞİ ve BU NEDENLE VİRUSUN VARLIĞININ HER ZAMAN NEDENSEL İLİŞKİYİ GÖSTERMEYECEĞİ GERÇEĞİDİR |
| Seroloji | Çok fazla rinovirus serotipi olması nedeni ile SEROLOJİ PRATİK DEĞİLDİR |
| Klinik tanı | Semptomlara ve mevsime göre olası KLİNİK TANI ÖZGÜL DEĞİLDİR; çünkü BİRÇOK BAŞKA VİRUS BENZER KLİNİK HASTALIK YAPAR |
| Hızlı test | Rinovirus için HIZLI SAPTAMA TEKNİKLERİ, GEREKSİZ ANTİBİYOTİK KULLANIMINI AZALTABİLİR |
| Komplikasyon | İçerik |
|---|---|
| Sık | ‣, OTİTİS MEDİA, ASTIM ATAĞI, BRONŞİOLİT, PNÖMONİ ve NADİREN ÖLÜMDÜR |
| Astım ilişkisi | Bebeklik döneminde rinovirus ilişkili hışıltı, ÇOCUKLUK ÇAĞINDA ASTIM GELİŞMESİ İÇİN ÖNEMLİ BİR RİSK FAKTÖRÜDÜR |
| Mekanizma | BU ETKİ İLE İLİŞKİLİ ERİŞKİNLİKTE KADAR DEVAM ETMEKTEDİR, FAKAT MEKANİZMASI AYDINLATILAMAMIŞTIR |
| 17q21 | Büyük bir çalışmada, bebeklik döneminde rinovirus ilişkili hışıltılı hastalık geçirmiş olan çocuklarda 17q21 BÖLGESİNDEKİ GENETİK VARYASYONLARIN ASTIM İLE İLİŞKİLİ OLDUĞU** belirlenmiştir** |
| Vitamin D | Prematüre doğanlar üzerinde yapılan prospektif bir çalışmada VİTAMİN D RESEPTÖRÜNÜ KODLAYAN GEN ÜZERİNDEKİ TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMİNİN, RİNOVİRUS İLE ALT SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONU GELİŞMESİ İLE İLİŞKİLİ OLDUĞU** gösterilmiştir** |
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Temel | DESTEKLEYİCİ BAKIM rinovirus tedavisinin temelidir |
| Semptomatik | Rinovirus enfeksiyonunun semptomları genellikle ANALJEZİKLER, DEKONJESTANLAR, ANTİ-HİSTAMİNİKLER ve ANTİTUSSİFLERLE TEDAVİ EDİLİR |
| Çocuklarda | ÇOCUKLAR İÇİN REÇETESİZ SATILAN ‣ İLAÇLARININ ETKİNLİĞİ İLE İLGİLİ BİLGİ SINIRLIDIR |
| Antibiyotik | KOMPLİKE OLMAYAN ÜST SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONLARINDA ANTİBİYOTİK TEDAVİSİNİN YERİ YOKTUR; ancak YÜKSEK DÜZEYDE BAKTERİYEL SÜPERENFEKSİYON ŞÜPHESİ veya TANISI VARSA ANTİBİYOTİK KULLANIMI UYGUN OLABİLİR |
Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.
| --- | --- |
💡 TUS ipucu — Rinovirus