| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | kavram |
| ad-tr | Pediatrik kırıkların özgün nitelikleri |
| ad-en | Unique properties of pediatric fractures |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-06 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem |
Bölüm 703 ve 703.1 (Keith D. Baldwin, Apurva S. Shah, Lawrence Wells ve Alexandre Arkader) (Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem).
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!warning] Önem | TRAVMA, 1 YAŞINDAN BÜYÜK ÇOCUKLARDAKİ EN SIK SAKATLIK ve ÖLÜM NEDENİDİR |
| Temel fark | İMMATÜR İSKELET KIRIKLARININ MATÜR İSKELET KIRIKLARINDAN FARKLI OLMASINA NEDEN OLAN PEDİATRİK İSKELET SİSTEMİ, ANATOMİ, BİYOMEKANİK ve FİZYOLOJİ** açısından erişkin iskeletinden FARKLIDIR (Şekil 703.1)** |
| > [!tip] Yorumlama tuzağı | EPİFİZ ÇİZGİLERİ, RAREFAKSİYON, YOĞUN BÜYÜME ÇİZGİLERİ, DOĞUŞTAN KIRIKLAR ve PSÖDOFRAKTÜRLER RADYOGRAFİDE GÖRÜLEBİLİR; bu durum da AKUT KIRIĞI SAPTAMAYI ve KIRIK AYRIMINI GÜÇLEŞTİREBİLİR |
| > [!tip] Periost farkı — TUS klasiği | PERİOSTEOZ KIKIRDAK DOKUSU ve FİZİS HATTININ BULUNMASI, ÇOCUKLARIN YARALANMAYA ERİŞKİNLERDEN DAHA YATKIN OLMASINA NEDEN OLUR. ÖNEMLİ FARKLAR: PERİOSTEOZ KIKIRDAK DOKUSU ve FİZİS HATTININ BULUNMASI, BÜYÜME HIZLANMASI, KALLUS ADI VERİLEN YENİ KEMİK OLUŞUMUNUN DAHA HIZLI ve ÇOK MİKTARDA SAĞLAYAN DAHA SAĞLAM, DAHA GÜÇLÜ ve DAHA OSTEOJENİK BİR PERİOST BULUNMASIDIR |
| Kemik bileşimi | PEDİATRİK KEMİK DAHA AZ YOĞUNDUR veya DAHA ÇOK POR İÇERİR. DÜŞÜK YOĞUNLUK, DÜŞÜK MİNERAL İÇERİĞİNDEN; ARTMIŞ POR MİKTARI İSE DAHA ÇOK HAVERS KANALI ve DAMAR YAPISI İÇERMESİNDEN KAYNAKLANIR |
| > [!tip] Sonuç | Bu farklar, DAHA DÜŞÜK ESNEKLİK KATSAYISI ve DAHA DÜŞÜK BÜKÜLME KUVVETİYLE SONUÇLANIR |
💡 TUS ipucuÇOCUKLARIN KEMİKLERİ, GERİLME ya da BASKI İLE KIRILABİLİR; KIRIK HATTI ERİŞKİNLERDEKİ GİBİ OLUŞMADIĞINDAN, PARÇALI KIRIKLAR SIK OLUŞMAZ. Dolayısıyla, ERİŞKİN KEMİK CAM GİBİ KIRILIP DAĞILIRKEN, PEDİATRİK KEMİK EZİLEBİLİR, KÜÇÜK PARÇALARA AYRILABİLİR ve İNKOMPLET KIRIK (TOKA KIRIĞI, YAŞ AĞAÇ KIRIĞI GİBİ) OLUŞTURABİLİR (Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem).
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!warning] Yaygın öğreti vs gerçek | EKLEM İNCİNMESİ, ÇIKIK ve LİGAMENT HASARININ ÇOCUKLARDA SIK GÖRÜLMEDİĞİ, YAYGIN BİR ÖĞRETİDİR. BİTİŞİK FİZİS HATTININ HASARLANMASI DAHA SIKTIR. BU DURUM GENELDE DOĞRU OLMAKLA BİRLİKTE, MRG ÇALIŞMALARI, AYAK BİLEĞİ İNCİNMELERİNDE LİGAMENT YARALANMALARININ DÜŞÜNÜLDÜĞÜNDEN DAHA SIK OLDUĞUNU GÖSTERMEKTEDİR |
| Kuvvet sıralaması | KENETLENEN MAMİLLER CİSİMLER ve PERİKONDRİYAL HALKA FİZİSİ GÜÇLENDİRİR. BİYOMEKANİK OLARAK, FİZİSLER, LİGAMENTLER ya da KEMİĞİN METAFİZİ KADAR GÜÇLÜ DEĞİLDİR; FİZİS, GERİLMEYE ve TORSİYONA EN HASSAS KISIMDIR |
| > [!tip] Periost yapışması | PERİOST, KEMİK GÖVDESİNE YUMUŞAKÇA TUTUNUR; FİZİSİN ÇEVRESİNE İSE YOĞUN OLARAK YAPIŞIR. Periost, TÜM KIRIKLA HASAR GÖRMEZ; ancak GÖVDEYE YAMUK TUTUNDUĞU İÇİN TAM TUR YIRTIK NADİREN GÖRÜLÜR |
| > [!warning] Redüksiyon engeli | PERİOSTUN BU SAĞLAM MENTEŞESİ YA DA MANŞETİ, KIRIĞIN YER DEĞİŞTİRMESİNİ ÖNLER ve KIRIK REDÜKSİYONUNUN SAĞLANMASINDA ve KORUNMASINDA ROL OYNAR. KALIN PERİOST, özellikle KIRIK PERİOSTU DELDİYSE ya da BÜYÜME PLAĞININ REDÜKSİYONU SÖZ KONUSUYSA, KAPALI REDÜKSİYONU ENGELLEYEBİLİR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Tanım | YENİDEN ŞEKİLLENME (REMODELİNG), KIRIK İYİLEŞME BİYOLOJİSİNİN ÜÇÜNCÜ ve SON EVRESİDİR**; öncesinde** ENFLAMASYON ve ONARIM FAZLARI** gelir** |
| Mekanizma | DEFORMİTENİN KONKAVLIĞI ÜZERİNE ÜST ÜSTE KEMİK BİRİKİMİ**, REZORPSİYONU ve** ASİMETRİK FİZİS BÜYÜMESİNİN KOMBİNASYONU** ile oluşur** |
| > [!warning] Redüksiyonda titizlik | Bu nedenle REDÜKSİYONDA TİTİZLİK, ERİŞKİNDEKİ KADAR ÖNEMLİ DEĞİLDİR (İNTRAARTİKÜLER KIRIKLAR İSTİSNADIR)** (Şekil 703.2)** |
| > [!warning] Rotasyon düzelmez — TUS | AÇISAL DÜZELTME POTANSİYELİNDE ROL OYNAYAN ÜÇ FAKTÖR: İSKELET YAŞI, FİZİSE UZAKLIK ve KIRIĞIN EKLEM EKSENİNE GÖRE YÖNÜDÜR. EKLEM YÖNÜNDE OLMAYAN ROTASYONEL ve AÇISAL DEFORMİTELERİN YENİDEN ŞEKİLLENME İMKÂNI DAHA AZDIR |
| > [!tip] İyi yeniden şekillenme koşulları | KIRIK FİZİS HATTINA YAKINSA, ÇOCUĞUN BÜYÜMESİ UZUN YILLAR DEVAM EDECEKSE, DEFORMİTE KÜÇÜKSE veya YAKININDA HIZLI BÜYÜYEN BİR FİZİS HATTI VARSA (örn. PROKSİMAL HUMERUS ya da DİSTAL RADİUS) DAHA İYİ OLUR |
| Süre | İSKELET MATÜRİTESİ TAMAMLANANA KADAR, KIRIĞI TAKİP EDEN AYLARDA YENİDEN ŞEKİLLENME DEVAM EDER. Genelde iskelet matüritesi KIZLARDA MENARŞ SONRASI 13-15 YAŞINDA ve ERKEKLERDE 15-17 YAŞINDA TAMAMLANIR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Mekanizma | KIRIK İYİLEŞMESİNE BAĞLI HİPEREMİDEN KAYNAKLANAN FİZİSİN STİMÜLASYONU, AŞIRI BÜYÜMEYE NEDEN OLABİLİR. FEMUR GİBİ ALT EKSTREMİTE UZUN KEMİKLERİNDE DAHA BELİRGİN OLARAK GÖRÜLÜR |
| Zamanlama | BÜYÜME HIZLANMASI, KIRIĞI TAKİBEN ALTI AY İLE BİR YIL ARASINDA GÖRÜLÜR |
| > [!tip] 10 yaş altı femur — TUS | 10 YAŞINDAN KÜÇÜK ÇOCUKLARDAKİ FEMORAL KIRIKLARDA AŞIRI BÜYÜME BİR İLE İKİ SANTİMETREYE KADAR GÖRÜLEBİLİR |
| Bayonet apozisyon | EKSTERNAL FİKSASYON ya da ALÇI UYGULANDIYSA, KEMİĞİN YAN YANA KONMASI (BAYONET APPOSITION), BEKLENEN AŞIRI BÜYÜMEYİ TELAFİ ETMEK İÇİN UYGUN BİR YÖNTEMDİR |
| > [!tip] 10 yaş üstü | 10 YAŞINDAN SONRA, AŞIRI BÜYÜME SIK GÖRÜLMEZ; ANATOMİK HİZALAMA ÖNERİLİR |
| > [!warning] Fizis hasarı | BÜYÜME STİMÜLASYONU, BOYUNA UZAMAYA NEDEN OLABİLECEK UYARILARA NEDEN OLAN İMPLANT ya da DA SABİTLEME DONANIMIYLA DA İLİŞKİLİ OLABİLİR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!warning] Mekanizma | FİZİS YARALANMALARINDA, GEÇİCİ ya da KALICI BÜYÜME DURAKLAMASI ile İLERLEYİCİ UZUV DEFORMİTELERİ OLUŞABİLİR. EN SIK NEDENİ, BÜYÜME PLAĞININ KISMİ ya da TAM KAPANMASIDIR |
| > [!tip] En tipik yer | TÜM UZUN KEMİKLERDE GÖRÜLEBİLİR; ancak tipik olarak DİSTAL FEMUR, DİSTAL RADİUS ve PROKSİMAL TİBİA BÜYÜME PLAKLARINDA** görülür** |
| Erken tanı | BÜYÜME DURAKLAMASININ ERKEN TANISINDA MRG ve FİZİS KAPANMASININ PERSENTİL ÖLÇÜMÜ** yardımcı olur** |
| > [!tip] Harris çizgileri | HARRİS BÜYÜME DURAKLAMASI ÇİZGİLERİ, ASİMETRİK BÜYÜME DURUMUNDA GÖRÜLEBİLİR ve BÜYÜME DURAKLAMASI ALANINA İŞARET EDER (Şekil 703.3). BU ÇİZGİLER FİZİSE PARALELSE, BU BULGU BÜYÜME PLAĞININ SAĞLIKLI OLDUĞUNU İŞARET EDER |
| Sonuç | BÜYÜME DURAKLAMASININ SONUCU OLARAK AÇISAL DEFORMİTE ya da KISALMA, ya da HER İKİSİ olabilir. KISMİ DURAKLAMA PERİFERAL, SANTRAL ya da İKİSİ BİRLİKTE olabilir. Deformitenin büyüklüğü SPESİFİK FİZİS YARALANMASINA, YARALANMA DERECESİNE ve BÜYÜME POTANSİYELİNE BAĞLIDIR |
💡 ÇOCUKLARIN KIRIKLARI, BÜYÜME POTANSİYELİ ve DAHA KALIN ve DAHA AKTİF PERİOSTUN SONUCU OLARAK, ERİŞKİNLERDEN DAHA HIZLI İYİLEŞİR. ÇOCUKLAR ERGENLİĞE ve ERİŞKİNLİĞE YAKLAŞIRKEN, İYİLEŞME HIZI YAVAŞLAR ve ERİŞKİNE BENZER (Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem).