Eşanlamlılar: Panik Atak
Kategori: Çocuk Psikiyatrisi · Tür: hastalık
Özet
Tekrarlayan beklenmedik panik ataklar ve ardından en az bir ay süren yeni atak kaygısı veya kaçınma davranışlarıyla karakterize olup geç ergenlik ve genç erişkinlikte ortaya çıkar. Atak dakikalar içinde doruğa ulaşır ve çarpıntı, terleme, titreme, nefes darlığı (boğuluyor gibi olma), göğüs ağrısı, bulantı, baş dönmesi, üşüme veya ateş basması, parestezi, derealizasyon, kontrolü kaybetme ve ölüm korkusu gibi 13 belirtiden en az 4’ünü içerir. DSM-5 tanısı için bir atağı izleyen bir ay boyunca yeni atak ya da sonuçları konusunda sürekli kaygı veya uyumsuz davranış değişikliği gerekir; madde, tıbbi durum veya başka ruhsal bozuklukla açıklanamamalıdır. Hipertiroidi, kalp ve akciğer hastalıkları, ayrılma anksiyetesi, OKB, sosyal anksiyete, travma sonrası stres bozukluğu ve Özgül Fobi ayırıcı tanıdadır.
Bölümlerdeki özetler
- Tekrarlayan beklenmedik panik ataklar ve sonrasında en az bir ay süren yeni atak kaygısı veya kaçınma davranışlarıyla karakterize; geç ergenlik ve genç erişkinlikte ortaya çıkar. (Ruh Sağlığı ve Hastalıkları › Anksiyete Bozuklukları; s.4293, s.4294)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- DSM-5: fiziksel ve bilişsel belirtilerle tekrarlayan beklenmedik panik ataklarla karakterize (s.4292)
- Panik atağı: dakikalar içinde doruğa ulaşan, dingin veya kaygılı durumdan birden başlayabilen yoğun korku/sıkıntı; 4 veya daha fazla belirti: çarpıntı, terleme, titreme, soluk daralması/boğulma, soluk tıkanması, göğüs ağrısı/sıkışma, bulantı/karın ağrısı, baş dönmesi/bayılacak gibi olma, üşüme/ateş basması, uyuşma/karıncalanma, derealizasyon/depersonalizasyon, denetimi yitirme/çıldırma korkusu, ölüm korkusu; kültüre özgü belirtiler (kulak çınlaması, boyun ağrısı, baş ağrısı, denetimsiz çığlık/ağlama) 4 belirtiden biri sayılmaz (s.4293–4294)
- Tanı: en az bir ataktan sonra 1 ay veya daha uzun süreyle yeni ataklar/sonuçları (kontrol kaybı, kalp krizi, çıldırma) hakkında sürekli kaygı ve/veya atağı önlemeye yönelik uyumsuz davranış değişikliği (spordan, tanıdık olmayan durumlardan kaçınma); madde veya tıbbi duruma (Hipertiroidi, kalp-akciğer hastalığı) bağlı değil; sosyal anksiyete, Özgül Fobi, OKB, TSSB, ayrılma anksiyetesi gibi başka bozuklukla daha iyi açıklanamaz (s.4294)
Epidemiyoloji
- Genellikle ergen/genç erişkin yıllarda ortaya çıkar (s.4290)
Etiyoloji ve patogenez
- Davranışsal inhibisyon panik bozukluk gelişimini öngörür (s.4290)
Ayırıcı tanı
- Agorafobili panik bozuklukta motivasyon panik atağı geçirme ve kaçamama korkusudur (s.4295–4296)
Semptomlar (12)