Eşanlamlılar: Brakial Pleksus Hasarı, Brakial Pleksus Paralizisi, Doğumsal Brakial Pleksus Felci, Doğumsal Brakiyal Pleksus Felci, Erb Duchenne Paralizisi, Erb-Duchenne Felci, Erb-Duchenne Paralizisi, Klumpke Paralizisi, NBPY, Obstetrik Brakial Pleksopati, Obstetrik Brakial Pleksus Felci

Kategori: Yenidoğan · Tür: hastalık

Özet

Çoğunlukla doğum sırasında brakial pleksusun gerilmesi veya kopmasıyla oluşan hasardır; insidans 1000 canlı doğumda 0,4-4’tür ve omuz distosisi (%45’i), makrozomi, enstrümental doğum ve makat geliş başlıca risk faktörleridir. Zor doğum öyküsü sonrası üst ekstremitede güçsüzlük veya paralizi, kolun kullanılmaması ve asimetrik kol hareketi görülür; zayıf, asimetrik veya yok Moro refleksi tipiktir. Erb-Duchenne felci (C5-C6, üst trunkus, %80-90) en sıktır: kol gövdeye bitişik, adduksiyon ve iç rotasyonda, dirsek ekstansiyonda (bahşiş isteyen garson eli), bilek ve parmaklar fleksiyonda; Moro refleksi kaybolurken yakalama refleksi korunur. Klumpke felci (C8-T1) nadirdir ve kötü prognozludur: zayıf el bileği ve parmak fleksiyonu, pençe el, yakalama refleksi kaybı, Moro korunmuştur; T1 sempatik lifler hasarlanırsa ipsilateral Horner sendromu (miyozis, pitozis, anhidrozis) olur. Narakas sınıflamasında grup 1 C5-6 (iyileşme yaklaşık %90), grup 2 C5-7 (%65), grup 3 C5-T1 (%50), grup 4 C5-T1 ve Horner (yaklaşık %0) şeklindedir; kanat skapula uzun torasik sinir hasarını, diyafram paralizisi ve solunum sıkıntısı frenik sinir tutulumunu düşündürür. Tanı fizik muayeneye dayanır; kök yaralanması şüphesinde MRG (tercih), BT miyelografi, ultrasonografi, elektrofizyolojik çalışma ve düz grafi destekleyicidir. Çoğu olgu aylar içinde spontan düzelir; tedavi pozisyon, germe egzersizleri ve erken fizik tedavidir, 3. ayda biseps gücü dönmezse veya total paralizi, T1 avülsiyonu ve Horner sendromu varsa cerrahi düşünülür. Ayırıcı tanıda humerus ve Klavikula Kırığı, Omuz Çıkığı ve serebral palsi yer alır.

Bölümlerdeki özetler

• Doğumda üst ekstremitede güçsüzlük/paralizi; omuz distosisi ve makrozomi başlıca risk. Narakas sınıflaması: grup I Erb-Duchenne (C5-C6, %90 tam iyileşme), grup II (C5-C7), grup III-IV tüm pleksus (grup IV Horner sendromlu avülsiyon). Klumpke (C8-T1) nadirdir. Üçüncü ayda biseps gücü yoksa cerrahi düşünülür. (Yenidoğan › Doğum Travmaları; s.971, s.972)
• Doğumda omuz takılmasına bağlı servikal/üst torasik sinir köklerinin gerilmesi; %45’i omuz distosisi ile ilişkili. Erb (C5-C6) en sık, Klumpke (C8-T1). Pozisyon ve germe egzersizleri; çoğu aylar içinde düzelir. (Yenidoğan › Yenidoğanın Değerlendirilmesi Ve Fizik Muayenesi; s.1012)
• C5-C6 sinir kökü zedelenmesine bağlı; zor doğum, LGA bebekte kol gövdeye bitişik ve içe dönük. (Yenidoğan › Yenidoğan Bebeğin Bakım Ve İzlemi Doğum Odasında Yenıdoğanın; s.1024, s.1027)
• Doğum sırasında brakiyal pleksusun gerilmesi veya kopmasıyla oluşur; omuz distosisi ve makrozomi başlıca risk faktörleridir. En sık Erb-Duchenne felci (C5-C6), daha nadir ve kötü prognozlu Klumpke felci (C8-T1) görülür. Tanı klinik, kök yaralanması şüphesinde MR; tedavi erken fizik tedavi, biseps gücü 3-6 ayda dönmezse cerrahidir. (Ortopedi › Üst Ekstremite Sorunları Brakıyal Pleksus; s.5131)
• Çoğunlukla doğum sırasında brakial pleksusun kapalı sinir gerilmesi (traksiyon) sonucu oluşan hasar; insidans 1000 canlı doğumda 0,4-4. Omuz distozisi, makrozomi, enstrümental doğum, makat geliş gibi risk faktörleri vardır; çoğu spontan iyileşir. Tanı fizik muayene ağırlıklıdır, MRG ve elektrofizyoloji destekleyicidir; total paralizi, T1 avülsiyonu veya Horner sendromunda cerrahi, tümünde rehabilitasyon uygulanır. (Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon › Brakial Pleksus Yaralanması Rehabilitasyonu; s.5297, s.5298, s.5299, s.5300)
• Risk faktörleri iri doğum, makat geliş ve omuz distosisidir; genellikle iyi iyileşir, bazılarında nörolojik sekel kalır. Erb-Duchenne tipi (üst trunkus) %80-90’ını oluşturur; Klumpke nadirdir. Elektrodiagnostik inceleme tanı ve takipte yararlıdır. (Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon › Elektrofızyolojık Değerlendırme Pediatrik Emg; s.5317)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Tanım ve sınıflama

• Doğumda üst ekstremitede güçsüzlük/paralizi; çoğunlukla perinatal (doğum sırasında) brakiyal pleksusun kapalı sinir gerilmesi veya kopması sonucu oluşan hasardır (s.971, s.5131, s.5297).
• Pleksus C5-T1 (ön köklerden) oluşur: C5-6 üst, C7 orta, C8-T1 alt trunkus; C5 omuz, C6 dirsek, C7 bilek, C8-T1 el fonksiyonu; C4’ten katılım prefikse (proksimal lezyonlara yatkınlık), T2’den katılım postfikse (distal köklere koruyucu) pleksustur; pleksustan çıkan periferik sinirler üst ekstremite kaslarını inerve ettiğinden yaralanma kol zayıflığı/paralizisi olarak ortaya çıkar; frenik sinir (C3-5, C4 baskın) de etkilenebilir (s.971, s.5131, s.5297–5298).
• En yaygın tür C5-C6 köklerinin etkilendiği (üst trunkus) Erb-Duchenne felcidir; C8-T1 (alt trunkus/alt gövde) yaralanması Klumpke felcidir, daha nadir ve daha kötü prognozludur (s.5131, s.5297).
• Narakas sınıflaması: Grup I yalnız C5-C6 (Erb-Duchenne; kol addüksiyon ve iç rotasyonda, ‘garson eli’; yakalama refleksi var, moro yok; iyileşme ~%90); Grup II C5-C7 (dirsek, bilek, parmak ekstansörlerinde güç kaybı; ~%65); Grup III tüm pleksus C5-T1 (flask, nötral kol; ~%50); Grup IV Horner sendromu (miyozis, pitozis, anhidrozis) ile III’ten ayrılır, avülsiyondur (~%0); etkilenen seviye genişledikçe iyileşme azalır (s.971–972, s.5300).
• Klumpke (C8-T1): nadir, <%2; moro alınabilir, yakalama refleksi kaybolmuş (s.972)
• Yaralanma ciddiyeti: nöropraksi (gerilme, devamlılık korunur, en sık; iletim bloğu saat-haftalarda tam iyileşir), aksonotmezis (akson hasarlı, kılıf sağlam), nörotmezis/sinir rüptürü (bağ dokusu dahil komplet kesi, nöroma, sınırlı/spontan iyileşme yok), kök avülsiyonu (en şiddetli, kendiliğinden iyileşmez, ameliyat gerekir) (s.972, s.5131, s.5298).