| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Nekrotizan fasiit |
| ad-en | Necrotizing fasciitis |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-26 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 30 Deri |
Yüzeyel fasyayı tutan, ancak komşuluğundaki epidermis, derin fasya ve kas tabakasının korunduğu subkütan doku enfeksiyonudur (Nelson - Bölüm 30 Deri, Bölüm 685.2).
| Grup | Etken |
|---|---|
| > [!warning] En ağır / yüksek mortalite | Vakaların GENİ KALANI ve EN AĞIR SEYİRLİ OLANLARI TOKSİK ŞOK SENDROMU ve YÜKSEK MORTALİTE ORANLARI ile ilişkilidir; genellikle S. pyogenes (GRUP A STREPTOKOK)’dır (bkz. Bölüm 210) |
| Tek ajan diğerleri | S. aureus · Clostridium perfringens · Clostridium septicum · P. aureginosa · Vibrio spp, özellikle Vibrio vulnificus · MUKORLAR, özellikle Rhizopus spp, Mucor spp. ve Absidia spp. |
| Nadir | Grup B, C, F, G gibi NON-GRUP A streptokoklar · S. pneumoniae ya da H. influenzae tip b ile oluşturulabildiği gösterilmiştir |
💡 STREPTOKOKAL NEKROTİZAN FASİİT TOKSİK ŞOK BENZERİ SENDROMUN YOLUĞUNDA DA GELİŞEBİLİR, ÖLÜM ORANI YÜKSEKTİR ve ÖNEMLİ MORBİDİTE ORANINA SAHİPTİR (Nelson - Bölüm 30 Deri).
💡 Enfeksiyonun HANGİ MİKROORGANİZMA ya da MİKROORGANİZMALARA BAĞLI ORTAYA ÇIKTIĞI KLİNİK OLARAK AYIRT EDİLEMEZ; ancak KREPİTASYON GELİŞİMİ GAZ OLUŞTURAN MİKROORGANİZMALARI İŞARET EDER: Clostridium spp. ya da E. coli, Klebsiella, Proteus ya da Aeromonas ve Plesiomonas Enfeksiyonları gibi GRAM-NEGATİF BASİLLER (Nelson - Bölüm 30 Deri).
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| Yerleşim | Nekrotizan fasiit VÜCUDUN HER YERİNDE ortaya çıkabilir. POLİMİKROBİYAL enfeksiyonlar PERİNE ve GÖVDEDE YERLEŞME EĞİLİMİNDEDİR |
| Risk grubu | Nekrotizan fasiit insidansı SİSTEMİK ya da LOKAL İMMÜN YANITIN BOZUK OLDUĞU DİYABETES MELLİTUS, NEOPLAZİ ya da PERİFERİK VASKÜLER HASTALIK gibi durumlarda ve YAKIN ZAMANDA GEÇİRİLMİŞ CERRAHİ ÖYKÜSÜ, İNTRA VENÖZ MADDE KULLANIMI, özellikle KORTİKOSTEROİD ile İMMÜN SÜPRESİF TEDAVİ ALANLARDA ARTMIŞTIR |
| Travma | Enfeksiyon MİNÖR DERİNİN ŞEKLİNDE (YARA, ABRAZYON ya da LASERASYON), KÜNT TRAVMA, özellikle ABDOMEN, GASTROİNTESTİNAL ve GENİTOÜRİNER SİSTEMİ İLGİLENDİREN CERRAHİ İŞLEMLER; deri altı ENFEKSİYONLAR SONRASI TAMAMEN SAĞLIKLI KİŞİDE DE GÖRÜLEBİLİR |
| > [!warning] Varisella bağlantısı | S. pyogenes’in sebep olduğu, ÖNCESİNDE SAĞLIKLI KİŞİLERDE görülen FULMİNAN NEKROTİZAN YUMUŞAK DOKU ENFEKSİYONLARININ SIKLIĞINDA ARTIŞ VARDIR. Streptokokal nekrotizan fasiitler KLASİK OLARAK EKSTREMİTELERDE LOKALİZEDİR. Bu alanda yakın zamanda BİR TRAVMA ya da AMELİYAT ÖYKÜSÜ olabilir.S. pyogenes’e bağlı nekrotizan fasiit VARİSELLA ENFEKSİYONU SONRASI SÜPERENFEKSİYON olarak da görülebilir |
| Varisellada uyarı | > [!tip] Bu hastalığa sahip çocuklar varisellanın ÜÇÜNCÜ ya da DÖRDÜNCÜ GÜNÜNÜN ARDINDAN ATEŞİ YÜKSELEN, HİÇ DÜŞMEYEN ya da PERSİSTAN ATEŞ ve SİSTEMİK TOKSİSİTE BULGULARI GÖSTERİRLER (Nelson - Bölüm 30 Deri) |
💡 TUS ipucu“Suçiçeği 3-4. gününde ateşi yeniden yükselen / düşmeyen, toksik görünümlü çocuk + ekstremitede orantısız ağrı” → S. pyogenes NEKROTİZAN FASİİTİ. Varisella sonrası süperenfeksiyonun en kritik senaryosudur. KREPİTASYON → GAZ OLUŞTURAN etken: Clostridium veya gram-negatif basiller (E. coli, Klebsiella, Proteus, Aeromonas).Vakaların %55-75’i POLİMİKROBİYALDİR (ortalama 4 mikroorganizma); perine ve gövdede yerleşir.Tek ajana bağlı en ağır form: grup A streptokok; toksik şok benzeri sendrom + yüksek mortalite.Vibrio vulnificus → deniz suyu / çiğ deniz ürünü teması.Selülit ayıran: AĞRININ FİZİK BULGULARLA ORANTISIZ OLMASI, hızlı ilerleme, sistemik toksisite, krepitasyon.
| Evre | Bulgu |
|---|---|
| Başlangıç | Nekrotizan fasiit AKUT başlangıçlı GERGİNLİK, ÖDEM, ERİTEM, HASSASİYET ve ISI ARTIŞI ile başlar |
| > [!tip] En erken ipucu | ATEŞ sıklıkla vardır; AĞRI, HASSASİYET ve SİSTEMİK SEMPTOMLAR özellikle KAS ve FASYA TUTULUMUNDA KUTANÖZ SEMPTOMLARLA ORANTISIZDIR (Nelson - Bölüm 30 Deri) |
| Lenfanjit | Lenfanjit ya da lenfadenit OLABİLİR ya da OLMAYABİLİR |
| Yüzeyel fasya | Enfeksiyon YÜZEYEL FASYAL KATMANI etkiler ve başlangıçta enfeksiyonun CİDDİ DOĞASI ve SUBKÜTAN DOKULARA İLERLEYİŞİ ile ilgili ÇOK AZ İPUCU vardır |
| 24-48 saat | Deri değişiklikleri 24-48 SAATTEN SONRA BESLEYİCİ DAMARLAR TROMBOZE OLUP KUTANÖZ İSKEMİ GELİŞTİĞİNDE ortaya çıkar |
| Erken klinik bulgu | Başlangıçta SAMAN RENGİ İYİ SINIRLANMAMIŞ KUTANÖZ ERİTEM ve ERİTEM ALANININ ÖTESİNE UZANAN ÖDEMDİR |
| Ek bulgular | Başlangıçta SAMAN RENGİ, sonra MAVİMSİ-HEMORAJİK RENKLİ SIVI İLE DOLU BÜL OLUŞUMU; etkilenen dokuların RENGİNİN KIRMIZIDAN MORA ve sonra MAVİYE DÖNÜŞMESİ |
| > [!warning] Geç bulgu | Deride HİS KAYBI ve son olarak DOKU GANGRENİ ve KUTANÖZ İSKEMİ ve NEKROZA BAĞLI DÖKÜLMESİ görülür |
| İleri hastalık | VEZİKÜL ya da BÜL OLUŞUMU, EKİMOZ, KREPİTASYON, HİS KAYBI ve NEKROZ İLERİ HASTALIĞIN BULGULARIDIR |
⚠️ Varisellada erken uyarıVarisella lezyonları olan çocuklarda İNVAZİV S. pyogenes ile SÜPERENFEKSİYONUN ERİTEM ve ŞİŞME gibi herhangi bir kutanöz bulgusu OLMAYABİLİR (Nelson - Bölüm 30 Deri).