Özellik	Değer
tags	karşılaştırma
ad-tr	Nöroendokrin tümörlerin sebep olduğu ishal
ad-en	Diarrhea caused by neuroendocrine tumors
tus-onceligi	yüksek
guncelleme	2026-10-09
kaynaklar	Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi

Nöroendokrin Tümörlerin Sebep Olduğu İshal

Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi, Tablo 367.7 — tam aktarım. Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.

Tümör ve hücre türü	Konum	Belirteçler	Hormon hipersekresyon işaretleri	Tedavi
Karsinoid	Bağırsak argentaffin hücreleri, tipik olarak ortabağırsak, ayrıca ön bağırsak ve son bağırsak, ektopik bronş ağacı	Serotonin (5-HT), idrar 5-HIAA (tanısal)
Ayrıca P maddesi, nöropeptit K, somatostatin, VIP, Kromogranin A üretimi	Sekretuar ishal, kramplı karın ağrısı, ani kızarıklık, hışıltı (ve eğer ön bağırsakta ise kardiyak kapak hasarı)	Rezeksiyon
Somatostatin analoğu (palyatif)
MEN-1 genetiği
Gastrinoma, Zollinger-Ellison sendromu	Pankreas, ince bağırsak, karaciğer ve dalak	Gastrin	Çoklu peptik ülserler, sekretuar ishal	H₂ blokörler, PPİ, tümör rezeksiyonu, (gastrektomi)
MEN-1 genetiği
Mastositom	Deri, bağırsak, karaciğer, dalak	Histamin, VIP	Kaşıntı, ani kızarıklık, apne; VIP ise ishal	H₁- ve H₂-blokörler, steroidler, tek ise rezeksiyon
Medüller karsinom	Tiroid C hücreleri	Kalsitonin, VIP, prostaglandinler	Sekretuar ishal	Radikal tiroidektomi ± lenfadenektomi (genetik MEN2A/B, ailesel MTC)
Ganglionörom, feokromositoma, ganglionöroblastom, nöroblastom	Kromaffin hücreleri; karında diğer bölgelerden daha sık; adrenal veya adrenal dışı	Metanefrinler ve katekolaminler, VIP, VMA, Nöroblastom da HMA	Hipertansiyon, taşikardi, paroksismal vuru, terleme, anksiyete, sulu ishal	Perioperatif α-adrenerjik (BP) ve β-adrenerjik blokaj ile volüm desteği ve tümör rezeksiyonu
MEN-2 genetiği (RET geni), VHL, NF-1, SDH
Somatostatinoma	Pankreas	Somatostatin	Sekretuar ishal, steatore, kolelitiazis, diyabet	Rezeksiyon
MEN-1 genetiği
VIPoma	Pankreas	VIP, prostaglandinler	Sekretuar ishal, aklorhidri, ‣	Somatostatin analoğu, rezeksiyon
MEN-1 genetiği

(BP, kan basıncı; H₁, histamin reseptör tip 1; H₂, histamin reseptör tip 2; HMA, homovanilik asit; MEN-1, multipl endokrin neoplazi tip 1; MTC, medüller tiroid karsinomu; NF-1, Nörofibromatozis Tip 1; PPİ, proton pompa inhibitörü; SDH, süksinat dehidrogenaz; VHL, Von Hippel-Lindau Hastalığı; VIP, vazoaktif intestinal polipeptid; VMA, vanilylmandelik asit)

Karsinoid tümör

“Çocuklarda en sık görülen tümör karsinoiddir ve çoğunlukla özellikle küçük olduğunda, ki bu bir cmiden kabul edilir, düşük dereceli bir tümördür.”
“İnce ve kalın bağırsak arasında eşit olarak dağılmıştır ve apendikste yaygın olarak bulunabilir.”
“Çoğu karsinoid tümör tesadüfen bulunur ve asemptomatiktir, özellikle bunlar apendikste olanlardır.”
“Bazı NET hastalarında (yaklaşık %10) yaşam kalitesini ve klinik sonuçları en iyi halde tutmak için semptom kontrolü gerektiren sekretuar ishal gelişecektir.”
“Bu tür hastalar, dolaşıma karıştığında endokrin etkilerini gösteren ve radyoimmünolojik yöntemlerle (plazmada veya idrar metabolitleri olarak) ölçülebilen bir veya daha fazla peptidin aşırı üretimi ile karakterize karsinoid sendroma sahip olarak tanımlanır.”

VIPoma

⚠️ En güçlü ishal yapıcı“Karsinoid tümör ile karşılaştırıldığında, vazoaktif intestinal polipeptid (VIP) omalar çok daha az görülür. Bunlar daha güçlü bir vazoaktif peptit olan VIP’i salgıladığı için, daha fazla miktarda ishali tetikler, hastaların %70 kadarının dışkı hacimleri 3 L/günden fazladır.”“Sulu ishalin bir nedeni olarak nadir olsa da, ishal alışılmadık derecede şiddetli olduğunda veya (elektrolit ve sıvı takviyesine özellikle de seyir izlediğinde ayırıcı tanıda NET düşünülmelidir.”

Tanı ve tedavi

“Temel testler plazma kromogranin A ve idrar 5-hidroksiindolasetik asit (serotoninin metaboliti) ve şüpheli sendroma kılavuzluk edecek diğer spesifik biyokimyasal incelemeleri içermelidir.”
“Herhangi bir NET’in lokalizasyonu en iyi şekilde çok yönlü bir yaklaşım kullanılarak elde edilir. Galyum-68 pozitron emisyon tomografisi ile tüm vücut BT, MRG ve somatostatin reseptör sintigrafisi gerekli olabilir (çünkü hemen hemen tüm NET’ler küçük proteinler için membran reseptörleri eksprese eder, örneğin somatostatin).”
“Tümör rezeksiyonu, özellikle küçük ve lokalize olduğunda tercih edilen tedavidir.”
“Apendikste 2 cm’den küçük karsinoid tümörler ortaya çıktığında basit apendektomi ameliyatı ile tedavi edilebilir. Boyutu 2 cm’den daha büyük olduğunda veya apendiksin tabanından kaynaklanan bir tümör olduğunda sağ kolektomi endikedir.”
“NET tipini ve sınıflandırmasını doğrulayacaktır.”“Farmakolojik tedavi, uzun etkili somatostatin analoglarının kullanımını içerebilir.”
“Rapamisin (mTOR) inhibitörünün daha spesifik bir ajanı olarak oral bir ilaç olan Everolimus, esas olarak yetişkin hastalarda oktreotide ek tedavi olarak bildirilmiştir.”