Matematik öğrenme bozukluğu (MÖB), matematik hesaplama ve problem çözme becerisi yetersiz olan ve sınırlandırılmış diskalkuli ile birlikte kullanılan bir terimdir (Nelson - Bölüm 4 Öğrenme ve Gelişimsel Bozukluklar).

Giriş

• [!tip] TUS ipucu — ABD’de matematik başarısı “Amerika Birleşik Devletleri’nin Ulusal Eğitim İstatistikleri 2009 yılı verileri, ABD’de lise mezunlarının %69’unun cebir 1, %88’inin geometri, %76’sının cebir 2/trigonometri ve %35’inin prekalkulus aldığını göstermiştir. Bu yüzdeler 20 yıl öncesine göre oldukça yüksektir.”“Bununla birlikte, çocuklar, ergenler ve gençlerin katılımlarının matematikteki sınırlı okuryazarlık düzeyiyle ilgili endişeler devam etmektedir; matematik becerisinin zayıf olması, istihdam ve duygusal zorluğu öngörmektedir. Sayı ve matematik okuryazarlığı ihtiyacı işyerinin ötesine ve günlük yaşamlara kadar uzanır ve bu alandaki zayıflıklar günlük işlevselliği olumsuz etkileyebilir.”

Terminoloji

💡 TUS ipucu — diskalkuli ↔︎ MÖB“Tıpta ve araştırmalarda sıklıkla; ancak eğitimciler tarafından nadiren kullanılan diskalkuli terimi, özgül öğrenme bozukluğu olan çocuklarda matematikte aritmetik gerçekleri ve doğru akıcı hesaplamaları öğrenmede eksiklik anlamına ayrılmıştır.”“Genel olarak matematik öğrenme bozukluğu (MÖB) terimi kullanılmakta olup; tartışmaları matematik hesaplama ve problem çözme becerisi yetersiz olan çocuklarla sınırlandırılırken diskalkuli ile birlikte kullanılır.”“Matematik öğrenme bozukluğu olan çocuklar ile matematik başarısı düşük çocuklar arasında da bir ayrım yapılır; araştırmalar her iki gruba da önemli ölçüde odaklanmıştır.”“Yukarıdaki tanımların hiçbiri dahil edilmemesine rağmen, matematik bozukluklarına yönelik araştırmalar tipik olarak matematik öğrenme bozukluğu ile tanımlanan bireylerin matematik başarı puanlarının birden çok sınıf düzeyinde 10 persentilin altında olmasını gerektirir.”“Bu çocuklar matematiğe yapılan müdahalelere rağmen kötü performans göstermeye devam eder. Düşük başarılı matematik öğrencileri, matematik başarı testlerinde sürekli olarak 25. persentilin altında puan alırlar; ancak daha tipik olarak matematik becerileri başlangıç düzeyindedir.”

Epidemiyoloji

• [!tip] TUS ipucu — prevalans ve cinsiyet “Matematik öğrenme bozukluğunun nasıl tanımlandığına ve değerlendirildiğine bağlı olarak, prevalans değişir. Çalışmalardan elde edilen bulgulara dayanarak, çocukların yaklaşık %7’si lise mezuniyetinden önce bir MÖB profili gösterir. Ek olarak öğrencilerin %10’u düşük başarılı olarak tanımlanacaktır.”“Bu alandaki araştırmalar tipik olarak bireylerin birbirlerini takip eden yıllar boyunca eksiklik göstermesini gerektirdiğinden, 10. persentil ya da 25. persentilin kesim noktası olarak yapılan prevalans tahminlerine göre daha düşüktür.”“Çocukların bir yıl ölçümün altında, sonraki yıllarda ölçümün üzerinde puan alması sık görülür. Bu çocuklar MÖB’le aynı tipteki bozuklukları göstermez. Disleksinin aksine, erkeklerde MÖB deneyimleme riski daha yüksektir. Amerika Birleşik Devletleri’nde ve çeşitli Avrupa ülkelerinde epidemiyolojik araştırmalarda risk oranı, 1.6-2.2:1 bulunmuştur.”

Risk etmenleri

Genetik

• [!tip] TUS ipucu — kalıtılabilirlik ~0.50 “Matematik becerilerinin kalıtsallığının yaklaşık 0.50 olduğu tahmin edilmektedir. Matematik becerileri üzerinde genetik kalıtsallık etkisi, yüksek ve düşük matematik becerilerinin sürekliliği boyunca tutarlıdır.”“Bir araştırma, her ne kadar matematik becerileri zamanla eğitimle olsa da, matematik performansının sürekliliğinin genetik etkilerin sonucu olduğunu vurgulamaktadır. Matematik kalıtım derecesi, her birinin küçük bir etkiye sahip olan birden fazla genetik etmenin ürünü gibi görünmektedir.”

Tıbbi/genetik durumlar

💡 TUS ipucu — üç sendromun matematik profili | Sendrom | Özellik (Nelson - Bölüm 4 Öğrenme ve Gelişimsel Bozukluklar) | |—|—| | Frajil X Sendromu | “Çocukların çoğunda Zihinsel Yetersizlik (ZY) vardır; kızların yaklaşık %50’sinde yoktur. Zihinsel yetersizlik olmayanların ≥%75’inde üçüncü sınıfın sonuna kadar matematikte yetersizlik vardır. Daha anaokulunda ve birinci sınıfta matematikte ortalamanın altında kalır. Frajil X’li kızlarda daha büyük çalışma belleği önemli bir rol oynamaktadır.” | | Turner Sendromu (TS) | “Kızlarda MÖB sıklığı, Frajil X sendromlu kızlara aynıdır. Uyumlu bir bulgu da Turner sendromlu kızların matematik hesaplamaları yaşıyla uyumlu gelişmekte olan öğrencilere göre önemli ölçüde daha yavaş olmasıdır. Turner sendromlu kızlar zayıf hesaplama becerileri olmasına rağmen, kapalı olmayan fonksiyon gerektirmeyen matematik problemlerini tamamlamada akranlarının kiyle daha yetenekler.” | | 22q11.2 Delesyon Sendromu (22q11.2ds) | “Çocukların MÖB yüzdesi net değildir. Bu genetik rahatsızlığı olan küçük çocuklar, yaşıyla uyumlu olarak gelişmekte olan çocuklarla benzer sayı hissi ve hesaplama becerileri gösterirken daha zayıf matematik problem çözme becerisi gösterir. 22q11.2ds’li daha büyük çocuklar genel sayı anlamında ve hesaplamada daha yavaş hız göstermekte, ancak doğruluğu korumaktadır. Bu çocuklarda sayma becerilerinin ve büyüklük karşılaştırmanın kötü olması, zayıf görsel-uzamsal işleme işaret etmektedir.” |

• [!warning] Meningomiyelosel“Bu çocukların neredeyse %30’unda ek bir öğrenme bozukluğu olmayan MÖB vardır ve %50’sinde hem matematik hem de okuma öğrenme bozukluğu vardır. Dağılım geniş olmakla beraber, eksiklik en çok matematik hesaplama hızında ve yazılı hesaplamada belirgindir.”“Miyelomeningoselli çocuklar matematik güçlükleri için etkilenmemiş akranlarına göre daha büyük risk altındadır.”

Komorbiditeler

💡 TUS ipucu — MÖB’ün %30-70’inde okuma bozukluğu“Matematik öğrenme bozukluğu olanların %30-70’inin okuma bozukluğu da olacağı tahmin edilmektedir. Matematik öğrenme bozukluğu olan çocukların ek eğitim yardımı ve müdahaleye yönlendirilme olasılığı okuma problemi olan öğrencilerden daha az olduğundan bu durum önemlidir.”“Ne yazık ki, her iki öğrenme zorluğu olan çocuklar psikososyal ve akademik ölçütlerde yalnızca MÖB olan çocuklardan daha kötü performans göstermektedir.”“Bir MÖB’e sahip olmak, çocuğu sadece diğer öğrenme güçlükleri açısından değil; aynı zamanda dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu, karşı gelme karşıt olma bozukluğu, okuma bozukluğu, davranış bozukluğu, genel kaygı bozukluğu ve major depresif bozukluk da dahil olmak üzere psikiyatrik hastalıklar açısından da büyük riske sokar.”“Matematik öğrenme bozukluğu olan bireylerin sosyal izolasyonu artırdığı ve genel olarak sosyal ilişkileri geliştirme güçlükleri olduğu görülmüştür.”

Matematik öğrenme bozukluğunun nedenleri

Geniş bilişsel süreçler

Matematiğe özgü işlemler