Marihuana ve Sentetik Kannabinoidler

“Kenevir bitkisi olan Cannabis sativa’dan derive edilen marihuana (kanabis, esrar, ot) en sık kötüye kullanılan yasa dışı maddedir.” (Nelson - Bölüm 12 Ergen Sağlığı, Bölüm 140.3)

Farmakoloji

💡 TUS ipucu — THC ve etki süresi“Ana aktif kimyasalı olan tetrahidrokanabinol (THC), halüsinojenik özelliklerinden sorumludur.”“THC nazal ya da oral yolla hızla emilerek sırasıyla 10 dakika ve 1 saatte öfori pikini oluşturur.”“Marihuana sıklıkla sigara (cigara,”reefer”, “joint”) gibi ya da tütün çubuğu (“pipe”) ile içilir.”

• “Her ne kadar içeriği çok farklılık gösterse de, her sigara %8-10 THC içerir.”
• “Diğer sigara gibi içilen popüler bir form olan ”blunt” içi oyuldukta sonra marihuana ile doldurulmuş küçük purodur.”
• “Marihuana ürünleri (haşhaş yağı ya da yaprağı) aynı zamanda sigara cihazlarında ya da kalem nargilelerde de kullanılabilir.”
• “Her ne kadar Amerikan gençleri tarafından marihuana kullanımı son on yılda azalsa da, lise öğrencilerinin %23.1’i son 30 günde en az bir kez marihuana kullandığını ve güncel olarak en fazla marihuana kullanımının siyahi erkeklerde ve lise son sınıf öğrencilerinde olduğunu belirtmektedir.”
• [!warning] Yasallaşma ve risk algısı “Öğrencilerin yaklaşık %8’i, eyaletler arasında %4.3 ile %18.5 arasında değişmektedir, 13 yaşından önce marihuana kullandığını bildirmiştir ve bu durum erken önlem girişimlerine gereksinim olduğunu göstermektedir.”“Medikal marihuananın yasal olduğu eyaletlerde yaşayan ergenler daha yüksek ”yenilebilir” kanabis kullanımını bildirmiştir. Zarar öngörüsü azaldıkça marihuana kullanımının arttığını bilmek önemlidir (Şekil 140.4).”

Klinik bulgular

• ““Arzu edilen” öfori ve haz etkilerine ek olarak marihuana; kısa-dönem bellekte bozulmaya, bölünmüş dikkat isteyen işlerde düşük performansa (örn. araç kullanmak), eleştirel yargılamanın kaybına, azalmış koordinasyona ve çarpık zaman algısına** neden olmaktadır (Tablo 140.13).”**
• “Görsel varsanılar ve beden algı bozuklukları nadiren olur; ancak sıklıkla stres ya da ateş varlığında geriye dönüşler (”flashbacks”) ya da marihuana etkisi altında deneyimlenen korkutucu varsanıların tekrar anımsanması yaşanabilir.”
• [!warning] Üreme ve gelişim “Altı ay ya da daha az haftada dört gün marihuana içilmesinin, doz-ilişkili plazma testosteron seviyelerinde ve spermatogenezde baskılanma ile sonuçlanıyor gibi durması, pubertal büyüme ve gelişimin tamamlanmasından önce marihuana içilmesinin olası zararlı etkileri hakkında endişe yaratmaktadır.”
• “Oral alınan THC’nin ya da sigara gibi içilen marihuananın antiemetik bir etkisi vardır ve bunu sıklıkla iştah uyarılması takip eder. Bu özellikleri kanser kemoterapisi alan hastalarda kullanılmasının temelidir.”
• “Her ne kadar hayvanlardaki bulgular nedeniyle teratojen olma olasılığı ortaya çıkmış olsa da, böyle etkilerin insanlarda olduğuna dair kanıt yoktur.”

Tablo 140.13 — Kanabis kullanımının akut ve kronik istenmeyen etkileri

(Kaynak: Tablo 140.13 — Hall W, Degenhardt L, Lancet 2009)

💡 TUS ipucu — iki özel sendromAmotivasyonel sendrom:“Yaşa uygun davranışlara ilgisini kaybeden uzun süreli marihuana kullanıcılarını tanımlamak için bir amotivasyonel sendrom tanımı yapılmıştır; ancak nedensellik ilişkisinin kanıtı belirsizliğini korumaktadır.”Kanabinoid hiperemezis sendromu:“karın ağrısı ve bulantı ile ilişkili tekrarlayan kusma atakları ile karakterizedir. Hastaları sıklıkla sıcak duş almak ya da banyo yapmak rahatlatır. Kanabis kullanımı sıronik (>1-2 yıl) ve sıktır (haftada çoklu sefer). Tedavisi marihuana kullanımının durdurulması, antiemetikler ve topikal kapsaisindir.”