Özellik	Değer
tags	sendrom
ad-tr	Kutanöz kandida enfeksiyonları (kandidoz, kandidiyazis, moniliazis)
ad-en	Cutaneous candidiasis
tus-onceligi	yüksek
guncelleme	2026-10-26
kaynaklar	Nelson - Bölüm 30 Deri

Kutanöz Kandida Enfeksiyonları

Dimorfik maya mantarlarının yol açtığı deri ve mukoza enfeksiyonlarıdır (Nelson - Bölüm 30 Deri, Bölüm 686; ayrıca bkz. Bölüm 261).

Mikrobiyoloji ve kolonizasyon

Candida cinsine bağlı DİMORFİK MAYA MANTARLARI DOĞADA HER YERDE BULUNABİLİR (Nelson - Bölüm 30 Deri).
[!tip] C. albicans GENELLİKLE ÇOCUKLARDA KANDİDOZA YOL AÇAR. ENDOJEN DERİ FLORASININ BİR PARÇASI DEĞİLDİR, fakat SIKLIKLA DERİDE GELİP GEÇER ve İNSANIN SİNDİRİM KANALI ile VAJİNASINDA SAPROFİTİK BİR ORGANİZMA olarak KOLONİZE OLABİLİR.
YÜKSEK SICAKLIK ve NEM gibi bazı ÇEVRESEL KOŞULLAR C. albicans’ın DERİDEN İZOLASYONU ile ilişkilidir.
[!warning] BİRÇOK BAKTERİ TÜRÜ C. albicans’ın ÇOĞALMASINI İNHİBE EDER ve ANTİBİYOTİKLERE BAĞLI NORMAL FLORANIN SUPRESYONU İLE MAYANIN AŞIRI ÇOĞALMASI GÖRÜLEBİLİR.

Klinik formlar

Form	Özellikler
Oral ‣ (pamukçuk)	Bkz. Bölüm 261
Vajinal kandidiyazis	C. albicans KADINLARIN %5-10’UNDA VAJİNADA YER ALIR ve VAJİNAL KANDİDOZ ADOLESAN KIZLARDA NADİR DEĞİLDİR. ANTİBİYOTİK TEDAVİSİ, KORTİKOSTEROİD TEDAVİSİ, DİYABETES MELLİTUS, GEBELİK ve ORAL KONTRASEPTİF KULLANIMI gibi birkaç etken bu enfeksiyona YATKINLIK OLUŞTURABİLİR. Enfeksiyon ERİTEMLİ VAJİNAL MUKOZADA PEYNİRİMSİ BEYAZ PLAKLAR ve KALIN BEYAZ-SARI AKINTI ŞEKLİNDE kendini gösterir. Hastalık GÖRECE HAFİF ŞİDDETTE olabilir veya DIŞ GENİTALLER ile ÇEVRELEYEN DERİNİN PULLANMASINDAN VEZİKÜLASYON ve ÜLSERASYONA İLERLEYEN ŞİDDETLİ BİR ENFLAMASYON YARATABİLİR. Hastalar sıklıkla VAJİNAL BÖLGEDE ŞİDDETLİ KAŞINTI ve YANMADAN ŞİKAYETÇİDİR. Tedavi başlanmadan önce tanının MİKROSKOPİ ve/veya VAJİNAL KÜLTÜR ile DOĞRULANMASI GEREKİR. Enfeksiyon NİSTATİN veya İMİDAZOL TÜREVİ VAJİNAL TABLETLER, SUPPOZİTUARLAR, KREMLER ya da da KÖPÜKLER ile ERADİKE EDİLEBİLİR. Bu ürünlerin etkisiz olması durumunda TEK DOZ FLUKONAZOL (150 mg) eklenmesi etkilidir
Konjenital kutanöz kandidiyazis	Bkz. Bölüm 261
> [!tip] Kandidal bebek bezi dermatiti	PEK ÇOK SÜT ÇOCUĞUNDA GÖRÜLEBİLEN ve NİSPETEN BENİGN OLMASINA RAĞMEN TEKRARLAMA EĞİLİMİ gösteren bozucu olabilir. *YATKIN SÜT ÇOCUKLARI SİNDİRİM KANALLARINDA GENELLİKLE C. albicans* TAŞIR ve BEBEK BEZİ BÖLGESİNİN ILIK, NEMLİ, KAPALI KALMIŞ OLMASI bunun üremesi için OPTİMAL ORTAM SAĞLAR. Başlıca klinik bulgusu ÇUKURLAŞMIŞ KENARLARI ve KESKİN SINIRLARI OLAN YOĞUN ERİTEMLİ BİRBİRİNE KARIŞMIŞ PLAKLARDIR. ÇOK SAYIDA PAPÜL ile VEZİKÜLLERİN BİRLEŞMESİNDEN OLUŞUR. > [!tip] Devam eden lezyonlarda UYDU PÜSTÜLLER, KANDİDAL ENFEKSİYONLARIN ÖZELLİĞİDİR.** PERİANAL DERİ, İNGUİNAL KATLANTILAR, PERİNE, ALT ABDOMEN DERİSİ ETKİLENMİŞ OLABİLİR. ERKEKLERDE BÜTÜN SKROTUM VE PENİS ETKİLENMİŞ OLABİLİR, PERİMEATAL DERİNİN EROZİV BALANİTİ EŞLİK EDEBİLİR. KIZLARDA LEZYONLAR VAJİNAL MUKOZA İLE LABİADA BULUNABİLİR. Bazı süt çocuklarında ERİTEMLİ LEZYONLARIN BEZ BÖLGESİNDEN UZAKLARDA OLDUĞU YAYGIN BİR TUTULUM OLUR. Bazı vakalarda YAYGIN TUTULUM FUNGAL “İD” (AŞIRI DUYARLILIK) REAKSİYONUNU TEMSİL EDEBİLİR
İntertrijinöz kandidiyazis	En sık AKSİLLALAR ile KASIKTA, BOYUNDA (Şekil 686.15), MEMELERİN ALTINDA, SARKAN ABDOMİNAL YAĞ KATLANTILARININ ALTINDA, UMBİLİKUSTA ve GLUTEAL YARIKTA bulunur. Tipik lezyonları DÜZENSİZ, MASERE, PULLANMIŞ SINIRLARI OLAN BÜYÜK, BİR ARAYA GELMİŞ, SOYULMUŞ, ERİTEMLİ TABANI OLAN BÖLGELERDEN OLUŞUR. Uydu lezyonlar KARAKTERİSTİKTİR ve ERİTEMLİ TABANI OLAN KÜÇÜK VEZİKÜL veya PÜSTÜLLERDEN OLUŞUR. Zamanla, intertrijinöz kandidal lezyonlar LİKENİFİYE, KURU, PULLANMIŞ, ERİTEMLİ ve SOYULMUŞ PLAKLARA DÖNÜŞEBİLİR. > [!warning] Lezyonlar DERİNİN TAHRİŞ OLDUĞU veya MASERE OLDUĞU YERLERDE GELİŞİR. Kandidal SÜPERENFEKSİYONLAR AŞIRI TERLEMEYE YOL AÇAN DURUMLARDA OLUŞMAYA DAHA YATKINDIR, özellikle OBEZ ÇOCUKLAR ile DİYABETES MELLİTUSLU hastalarda
Kronik mukokutanöz kandidiyazis	> [!warning] ÇEŞİTLİ BİR GRUP PRİMER İMMÜN YETMEZLİK HASTALIĞI ile ilişkilidir (Tablo 686.1 → Mantar Enfeksiyonlarının Altında Yatan Primer İmmün Yetmezlikler). *ORAL KAVİTE, ÖZOFAGUS, GENİTALLER, TIRNAKLAR ve DERİNİN KRONİK ve TEKRARLAYAN Candida* ENFEKSİYONLARI ile karakterizedir. Kronik mukokutanöz kandidiyazis aynı zamanda ‣ HASTALARI ile İMMÜN SÜPRESİF TEDAVİLER ESNASINDA EDİNİLMİŞ BİR ENFEKSİYON OLARAK DA GÖRÜLEBİLİR**

Şekil 686.14 (Nelson - Bölüm 30 Deri) — birleşme eğilimindeki eritemli plaklar, Candida enfeksiyonu.

Perianal kandidiyazis

PERİANAL DERMATİT, OKLÜZYON, DEVAMLI NEMLİLİK, KÖTÜ HİJYEN, ANAL FİSSÜRLER ve KIL KURDU ENFEKSİYONUNA BAĞLI KAŞINTILARDAN KAYNAKLI DERİ TAHRİŞİNE BAĞLI bölgelerde gelişebilir (Nelson - Bölüm 30 Deri).
[!warning] Özellikle ORAL ANTİBİYOTİK ve KORTİKOSTEROİD İLAÇLARI ALAN çocuklarda C. albicans SÜPERENFEKSİYONU görülebilir.
Etkilenen deri ERİTEMLİ, MASERE ve SOYULMUŞ HALE GELİR ve LEZYONLAR KANDİDAL İNTERTRİGO ile KANDİDAL BEBEK BEZİ DERMATİTİ ile AYNI GÖRÜNÜMDEDİR.
Tedavi (eğitim amaçlı): TEMİZLİK ile birlikte TOPİKAL ANTİFUNGAL UYGULAMASI genellikle BAŞARILIDIR. > [!tip] Enterobius vermicularis ENFEKSİYONU gibi ALTTA YATAN HASTALIKLAR DA TEDAVİ EDİLMELİDİR (bkz. Bölüm 319).

Kandidal granülom

DERİNİN İNVAZİV KANDİDAL ENFEKSİYONLARINA YANIT OLARAK NADİREN KANDİDAL GRANÜLOM görülebilir (Nelson - Bölüm 30 Deri).
Lezyonlar KAFA DERİSİNDE, YÜZDE ve DİSTAL EKSTREMİTELERDE YER ALAN KABUKLU VERRÜKÖZ PLAKLAR ve BOYNUZ BENZERİ ÇIKINTILAR şeklindedir.
[!warning] Etkilenen hastaların İMMÜN MEKANİZMALARINDA TEK VEYA ÇOK SAYIDA BOZUKLUK MEYDANA GELEBİLİR ve GRANÜLOMLAR SIKLIKLA TOPİKAL TEDAVİYE DİRENÇLİ OLUR. Enfeksiyonun PALYASYON veya ERADİKASYONU için SİSTEMİK ANTİKANDİDAL BİR AJAN GEREKEBİLİR. Şekil 686.15 (Nelson - Bölüm 30 Deri) — boyunda intertrijinöz kandidiyazis.