Özellik Değer
tags sendrom, endokrin
ad-tr Kistik fibrozis ilişkili diyabet (KFİD)
ad-en Cystic fibrosis-related diabetes mellitus (CFRD)
gen CFTR
tus-onceligi yüksek
guncelleme 2026-10-08
kaynaklar Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi — Bölüm 432

Kistik Fibrozis İlişkili Diyabet

Kistik Fibrozis’nin ikinci dekat ve sonrasında ortaya çıkan, tip 1’den de tip 2’den de farklı endokrin komplikasyonu (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi, Bölüm 432).

ℹ️ Tanım“Endokrin pankreatik yetmezlik ikinci dekat ve sonrasında gelişme eğilimi gösterir ve ailesinde tip 2 diyabet mellitus öyküsü olan hastalarda daha sıktır.”

Epidemiyoloji

Grup Sıklık
Genç erişkinler YAKLAŞIK %20’Sİ HİPERGLİSEMİ İÇİN TEDAVİ EDİLİR
Erişkinlerin %50’sinde KF İLİŞKİLİ DİYABET GÖRÜLEBİLİR
10 yıl ve üzeri yaşayan hastalar Göz, böbrek ve diğer vasküler bulgular hiperglisemi başlangıcından itibaren 10 yıl ve üzeri yaşayanlarda gözlenebilir

Patogenez

⚠️ Üç mekanizma“Patogenezde hem etkilenmiş insülin sekresyonu hem de insülin direnci rol oynar.”“Ketoasidoz ile nadiren karşılaşılır.”“Açlık hiperglisemisi ve hemoglobin A1c yüksekliği GEÇ bulgulardır.”

Klinik bulgular

Bulgu Not
Hiperglisemi İLK BELİRTİ POSTPRANDİYAL HİPERGLİSEMİDİR
Kilo kaybı Kilo alamama eşlik edebilir veya etmeyebilir
Ketoasidoz GENELDE GÖRÜLMEZ
Akciğer “Akciğer fonksiyonlarını etkilenmediği durumlarda genellikle tedavi edilmez”

💡 TUS ipucu — tarama“Yıllık rutin 2 saat oral glukoz tolerans testi 10 yaş ve üzeri çocuklarda önerilmekle beraber bazı vakalarda erken yapılmalıdır.”“Kan, idrar glukoz düzeyleri ve glikozile hemoglobin seviyeleri yeterli sensitivitede değildir.” → OGTT tarama testidir, HbA1c değil. Nelson’ın ayrı uyarısı: “OGTT’yi bazen daha küçük yaşlarda yapmak endike olabilir.”

Tedavi

⚠️ İnsülin eşiği“Tedavi endike olduğunda insülin tedavisi planlanmalıdır.”“Özellikle kadınlarda olmak üzere, aşikar hiperglisemi gelişmesi hava yollarında P. aeruginosa ve B. cepacia bulunduğunu düşündürür ve akciğer fonksiyonlarına zarar verebilir. Bu sebeple kan şekeri takibi ve kontrolü önemlidir.”“Diyabet sebebiyle uzun dönem vasküler komplikasyonlar gözükebilir, bu durum kan şekeri seviyelerinin kontrolünün önemini vurgulamaktadır.”

Eşlik eden: tekrarlayıcı pankreatit

“Tekrarlayıcı pankreatit esas olarak pankreatik yetmezliği olmayan hastalarda gözlenir ve pankreatik yetmezliğe sebep olabilir.” Hastalar pankreatik enzim tedavisi ve düşük yağlı diyet ile pankreası dinlendirmek için tedavi edilebilir.”Bu ekzokrin pankreatik fonksiyonu kalan hastalarda gözlenir ve homozigot CFTR mutasyonunun tek belirtisi olabilir.”

Ayırıcı Tanı

Tablo Ayırt eden
‣ Otoantikor pozitif, ketoasidoz sık, açlık hiperglisemisi erken
‣ Obezite, ‣, belirgin insülin direnci
KFİD KF zemini, POSTPRANDİYAL hiperglisemi önce, ketoasidoz nadir, HbA1c geç yükselir, OGTT ile taranır

Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.

Bağlantılar