| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Kadın atlet triadı (menstrüel problemler ve osteopeni riski) |
| ad-en | Female athlete triad |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-06 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem |
Bölüm 711 (Gregory L. Landry) (Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem).
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Temel mekanizma | GENÇ KADINLARDA FİZİKSEL ANTRENMAN, ÖZELLİKLE KALORİ KISITLAMASI İLE KOMBİNE EDİLDİĞİNDE ÜREME FONKSİYONUNU ve KEMİK MİNERAL DURUMUNU OLUMSUZ ETKİLEYEBİLİR** (Şekil 711.1)** |
| > [!tip] Kemik kütlesinin kazanıldığı dönem — TUS | KEMİK KÜTLESİNİN ÇOĞUNLUĞU İKİNCİ DEKATIN SONUNDA ELDE EDİLİR. YETİŞKİN KEMİK KÜTLESİNİN YAKLAŞIK %60-70’İ GENETİK OLARAK BELİRLENİR ve geri kalanı KONTROL EDİLEBİLİR ÜÇ FAKTÖRDEN ETKİLENİR: EGZERSİZ, KALSİYUM ALIMI ve ÖNCELİKLE ÖSTROJEN OLMAK ÜZERE SEKS STEROİDLERİ |
| > [!warning] Paradoks | EGZERSİZ, GENÇ KADINLARIN ÇOĞUNDA KEMİK MİNERALİZASYONUNU DESTEKLER ve TEŞVİK EDİLMELİDİR. YEME BOZUKLUĞU OLAN KADINLAR İSE AMENORE veya OLİGOMENORE İLE AŞIRI KİLO KAYBI NOKTASINA KADAR EGZERSİZ YAPAN KADINLARDA, EGZERSİZ KEMİK MİNERALİZASYONU OLUŞUMUNA ZARAR VEREBİLİR; bu da KEMİK MİNERAL İÇERİĞİNİN AZALMASINA veya OSTEOPENİYE NEDEN OLABİLİR |
| > [!tip] Triadın tanımı | ÖZELLİKLE Amenore (ART ARDA ÜÇ veya DAHA FAZLA AY MENSTRÜASYONUN OLMAMASI) KEMİK MİNERALİZASYONUNU OLUMSUZ ETKİLER. ANORMAL BESLENME ALIŞKANLIKLARI veya YEME BOZUKLUKLARINDAN ETKİLENEBİLİR. BİRLİKTE ORTAYA ÇIKTIĞINDA, YEME BOZUKLUĞU, AMENORE ve OSTEOPOROZ KADIN ATLET TRİADINI OLUŞTURUR |
| > [!tip] Daha kapsayıcı yeni tanım | ENERJİ KULLANILABİLİRLİĞİ, MENSTRÜEL FONKSİYON ve KEMİK MİNERAL YOĞUNLUĞU ARASINDAKİ İLİŞKİYİ; ATLETLERİN HASTALIK-SAĞLIK ARASI SPEKTRUMDA DAĞINIŞINI İFADE EDER** (Şekil 711.1)** |
| > [!warning] Tarama şart | SAĞLIK KONTROLLERİNDE ve SPORA BAŞLAMADAN ÖNCEKİ FİZİK MUAYENELERDE, TRİADIN BİLEŞENLERİNE ÖZELLİKLE DİKKAT EDİLMELİDİR** (Tablo 711.1)** |
💡 Üç eksen ve iki uçTRİADIN BİRBİRİYLE İLİŞKİLİ 3 BİLEŞENİ: ENERJİ MEVCUDİYETİ, MENSTRÜEL DURUM ve KEMİK SAĞLIĞIDIR.
- Enerji mevcudiyeti menstrüel durumu doğrudan etkiler ve buna karşılık, enerji mevcudiyeti ile menstrüel durum kemik sağlığını doğrudan etkiler.
- [!tip] OPTİMAL UÇ: OPTİMAL ENERJİ MEVCUDİYETİ, ÖMENORE ve OPTİMAL KEMİK SAĞLIĞI
- [!warning] EN CİDDİ UÇ: DÜŞÜK ENERJİ MEVCUDİYETİ (YEME BOZUKLUĞU İLE BİRLİKTE veya DEĞİL), FONKSİYONEL HİPOTALAMİK AMENORE ve OSTEOPOROZ
- Ara basamaklar: AZALMIŞ ENERJİ MEVCUDİYETİ (yeme bozukluğu ile birlikte değil) · SUBKLİNİK MENSTRÜEL BOZUKLUKLAR · DÜŞÜK KMD*(Nattiv A, Loucks AB, Manore MM, et al. American College of Sports Medicine position stand. The female athlete triad. Med Sci Sports Exerc 2007;39:1867-1868.)*
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Mekanizma | MENSTRÜEL ANORMALLİKLER (AMENORE DAHİL), HİPOTALAMİK GONADOTROPİN SALGILATICI HORMONUN SPONTAN PULSATİL SEKRESYONUNUN BASKILANMASINDAN KAYNAKLANIR** (Şekil 711.2)** |
| > [!tip] 30 kcal/kg eşiği — TUS | AMENORENİN, EGZERSİZ ANI EKSİ HARCANAN ENERJİ OLARAK TANIMLANAN DÜŞÜK ENERJİ ERİŞİMİNDEN KAYNAKLANDIĞINA İNANILMAKTADIR: 30 kcal/kg/GÜN YAĞSIZ VÜCUT KÜTLESİNİN ALTINDA BİR ENERJİ MEVCUDİYETİNİN MENSTRÜEL BOZUKLUKLARA YOL AÇTIĞI DÜŞÜNÜLMEKTEDİR |
| Negatif enerji dengesi | DÜŞÜK LEPTİN SEVİYELERİ İLE ORTAYA ÇIKAN HEM BESLENME DURUMUNU HEM DE ÜREME SİSTEMİNİ ETKİLEYEN BİR DURUMDUR |
| > [!warning] Dışlanması gerekenler | GEBELİK, HİPOFİZ TÜMÖRLERİ, TİROİD ANORMALLİKLERİ, ‣, ANABOLİK-ANDROJENİK STEROİD KULLANIMI ve DİĞER İLAÇ ETKİLERİDİR |
| Basamak | İçerik |
|---|---|
| Başlangıç | ÖYKÜ ve FİZİK MUAYENE → UTERUS PATOLOJİSİ veya ÇIKIŞ YOLU BOZUKLUKLARI ve CİNSEL FARKLILAŞMA BOZUKLUKLARI ayrımı |
| > [!tip] İlk basamak tetkikler | LH, FSH, hCG · PROLAKTİN · TSH, SERBEST T4 · ÖSTRADİOL, TESTOSTERON (TOTAL ve SERBEST), DHEA/S ± SABAH 8’DE 17(OH) PROGESTERON · PROGESTERON CHALLENGE TEST · ± PELVİK ULTRASON (→ GEBELİĞİ DIŞLA) |
| Düşük/normal gonadotropinler + negatif progesteron challenge + yüksek prolaktin | HİPOTALAMİK-PİTUİTER ETİYOLOJİ; çıkış yolu obstrüksiyonu daha önce dışlanmadıysa dışla; FHA (FONKSİYONEL HİPOTALAMİK AMENORE) düşün (prolaktin tipik olarak yükselmez) |
| Normal gonadotropinler + muhtemel yüksek LH/FSH + yüksek total/serbest testosteron + pozitif progesteron challenge | KRONİK ANOVÜLASYON / PCOS |
| Artmış gonadotropinler + negatif progesteron challenge | PRİMER OVERYAN YETMEZLİK |
| Anormal TSH, prolaktin, DHEA/S veya sabah 8’de 17(OH) progesteron | SPESİFİK ENDOKRİN BOZUKLUKLARI ARAŞTIR |
⚠️ Algoritmanın dipnotuEGZERSİZ, KİLO KAYBI veya YEME BOZUKLUĞU NEDENİYLE ENERJİ EKSİKLİĞİ İLE İLİŞKİLİ AMENORE VARSA, SPOR DİYETİSYENİNE DANIŞIN ve BİR KEMİK MİNERAL DANSİTESİ TESTİ YAPTIRIN (test yapılan bölge hastanın yaşına göredir: BÜYÜYEN ÇOCUKLAR ve ADOLESANLAR İÇİN OMURGA ve TÜM VÜCUT; YETİŞKİN KADINLAR İÇİN OMURGA ve KALÇA); TEDAVİDE DENEYİMLİ DEĞİLSENİZ ENDOKRİNOLOJİ BÖLÜMÜNE KONSÜLTE EDİN (Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem).
Soru
HİÇ ADET GÖRDÜNÜZ MÜ?
İLK ADET GÖRDÜĞÜNÜZDE KAÇ YAŞINDAYDINIZ?
EN SON ADET DÖNEMİNİZ NE ZAMANDI?