Eşanlamlılar: Kabus
Kategori: Nöroloji · Tür: hastalık
Özet
Uykudan uyandıran, iyi hatırlanan, yoğun korku ve disfori içeren tekrarlayıcı düşlerdir; genellikle REM uykusunda ve gecenin ikinci yarısında görülür. Sıklıkla 10 yaş öncesinde, özellikle 3-6 yaşta yaygındır; stres, anksiyete ve TSSB ile ilişkilidir, bu nedenle Çocuk İstismarı da düşünülmelidir. Çocuk korku içerikli rüyayı ayrıntılı anlatır, uyanınca yönelimi yerindedir, yoğun anksiyete yaşar, yeniden uyumaktan kaçınır ve uykuya dönmekte güçlük çeker; hafif taşikardi olabilir. DSM-5’e göre ana uyku döneminin ikinci yarısında ortaya çıkan, tekrarlayıcı, uzun süreli, ileri derecede disforik düşler; uyku bozulması veya işlev kaybı bulunur ve madde ile eşzamanlı bozukluklarla açıklanamaz. Özel tedavisi yoktur; uyku hijyeni ve kabus yeniden yazma teknikleri kullanılır. Ayırıcı tanıda Uyku Terörü yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- Korku, anksiyete, üzüntü içerikli rüyalarla tekrarlayan uyanmalar; sıklıkla 10 yaş öncesi; TSSB’de sık; çocuk istismarı düşünülmeli. (Nöroloji › Çocuklarda Uyku Bozuklukları; s.3926)
- Uykudan uyandıran, iyi hatırlanan, yoğun korku ve disfori içeren tekrarlayıcı düşlerdir; genellikle REM uykusunda ve gecenin ikinci yarısında görülür. 3-6 yaşta yaygındır; stres, anksiyete ve TSSB ile ilişkili olabilir; özel tedavisi yoktur, uyku hijyeni ve kabus yeniden yazma teknikleri kullanılır. (Ruh Sağlığı ve Hastalıkları › Çocuklarda Uyku Ve Uyanıklık Bozuklukları; s.4342, s.4343)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Korku, anksiyete, nefret, üzüntü içeren rüyaların görüldüğü yineleyici uyanma atakları; sıklıkla 10 yaştan önce; patofizyoloji bilinmiyor (s.3926)
- Kabuslar uykudan uyandıran yoğun korku/dehşetli canlı rüyalardır; karakteristik olarak REM uykusunda olur, vücut hareketi nadir, otonom belirtiler minimal, hafif taşikardi olabilir; süre kısa, sonra uykuya geçişte gecikme olabilir (s.4342)
- Kötü rüyalar benzer içerikte olup uyandırmaz; kabuslardan 3-4 kat yaygındır (s.4342)
- DSM-5 ölçütleri: çoğunlukla ana uykunun ikinci yarısında, sağkalım/güvenlik/beden bütünlüğüne yönelik tehditler içeren, tekrarlayıcı, uzun, ileri disforik, iyi anımsanan düşler; uyanınca yönelim yerinde ve uyanık; klinik sıkıntı/işlevsellik düşüşü; madde/ilaç ve eşzamanlı ruhsal/tıbbi durumla açıklanamaz (s.4342)
Epidemiyoloji
- 3-6 yaş arası yaygın: bu yaşta çocukların %30-90’ında ara sıra, %5-30’unda sık; 3-5 yaşta prevalans %10-50; başlangıç genelde 3-6 yaş, 6-10 yaşta sıklık artar; çocuklukta cinsiyet eşit, yetişkinde kadınlarda fazla (s.4342)
Etiyoloji ve patogenez
- Stres, anksiyete bozuklukları, insomnia, duygudurum bozuklukları veya TSSB ile ilişkili olabilir (s.4342)
Klinik bulgular ve seyir
- Uyandırılan çocuk rüyayı ayrıntılı anlatır, korkuyla yeniden uyumak istemeyebilir; TSSB’li çocuklarda daha sık; Çocuk İstismarı akla gelmelidir (s.3926)