Eşanlamlılar: Dil Gelişiminde Gecikme, GDK, Geç Konuşma
Kategori: Dil ve Konuşma · Tür: hastalık
Özet
Gelişimsel dil gecikmesi, tanılanmış başka bir engel veya bilişsel ya da motor gecikme olmaksızın konuşmada, yani ifade edici dilde izole gecikmedir; 0-3 yaşta sık görülür, erkeklerde 3 kat fazladır ve ailesel yatkınlık vardır. Alıcı dil ve sosyal yetenekler yaşa uygundur, çocuk jest ve mimikle telafi eder. Konservatif ölçüt, 24 aylıkken 50 sözcükten az üretmek ve iki sözcüklü ifadeleri kullanmamaktır. Çocukların yaklaşık %50-70’i okul öncesi veya okul çağında, çoğu 3 yaşında yaşıtlarını yakalar; ancak durum dil bozukluğunun erken göstergesi de olabilir. Düzenli izlem ve dil-konuşma terapistine yönlendirme önerilir. Ayırıcı tanıda dil bozukluğu ve Gelişimsel Dil Bozukluğu yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- Tanılanmış başka engel veya bilişsel/motor gecikme olmaksızın dil üretiminde (konuşmada) gecikme; 0-3 yaşta sık görülür. GDK’lı çocukların yaklaşık %50-70’i okul öncesi veya okul çağında akranlarını yakalar, ancak dil bozukluğunun erken göstergesi de olabilir. Düzenli izlem ve dil-konuşma terapistine yönlendirme önerilir. (Dil ve Konuşma › Dil Gelişimi Ve Çocukluk Çağı Dil Bozuklukları; s.647, s.648)
- İfade edici dilde izole gecikme; alıcı dil ve sosyal yetenekler yaşa uygun, erkeklerde 3 kat sık, ailesel; çoğu 3 yaşında yaşıtlarını yakalar. (Ruh Sağlığı ve Hastalıkları › İletişim Bozuklukları; s.4244)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Gecikmiş Dil Konuşma (GDK): tanılanmış başka engel veya bilişsel/motor gelişimsel gecikme olmadan dil üretiminde (konuşmada) gecikme; dil basamaklarındaki ilerleme kronolojik yaş beklentisinin altındadır; ifade edici dilde izole gecikme, alıcı dil ve sosyal yetenekler yaşa uygun; DSM-5’te ayrı bozukluk değil, dil bozukluğu kapsamında değerlendirilebilir; normalin bir varyantı olabilir, dil bozukluğundan daha sık görülür (s.647, s.4244)
- Özellikle 0-3 yaşta sık görülür; bazı araştırmacılar sonradan akranlarını yakalayanları ‘geç açılanlar’ (late bloomers) olarak tanımlar. (s.647–648)
Epidemiyoloji
- GDK’lı çocukların yaklaşık %50-70’i okul öncesi veya okul çağında akranlarını yakalayabilir. (s.648)
- Erkeklerde 3 kat sık; aile öyküsü sık (s.4244).
Etiyoloji ve patogenez
- Etiyoloji bilinmemektedir; risk faktörleri: ailede dil bozukluğu, prenatal ağır metal/civa maruziyeti, erken doğum, düşük doğum ağırlığı, işitme kaybı, gelişimsel yetersizlik, otizm, Fetal Alkol Spektrum Bozukluğu, genetik/konjenital bozukluklar (Down, Fragile X), inme, beyin hasarı yapan yaralanmalar, serebral palsi, yetersiz beslenme. (s.647)
Klinik bulgular ve seyir
- Dil gelişimi çok faktörlü; bilişsel, motor ve alıcı dil gelişimi normal olabilir. (s.647–648)
- Okul öncesinde jest/yönerge anlama, soruya yanıt, sıra alma, cümle kurma, adlandırma güçlüğü, konuşma başlatıp sürdürememe alıcı/ifade edici dil sorununu düşündürür. (s.644)