Eşanlamlılar: Akut Bulaşıcı İshal, Akut Gastroenterit, Akut İshal, Gastroenterit, Viral Gastroenterit
Kategori: Pediatrik Gastroenteroloji · Tür: hastalık
Özet
Virüs (norovirüs, rotavirüs), daha az sıklıkla bakteri veya protozoalarla oluşan, hızlı başlangıçlı ishal tablosudur; çocuklarda kusmanın ve akut karın ağrısının sık nedenidir ve 5 yaş altında ikinci önde gelen ölüm nedenidir. Viral etiyoloji genellikle ani başlar ve kısa sürer, bakteriyel nedenler daha uzun ve şiddetli seyredebilir. Kuluçka 12-72 saat olup günde ≥3 gevşek veya sulu dışkılama genellikle 7 günden kısa sürer; kusma, ateş, bulantı, kramp şeklinde yaygın karın ağrısı, hafif distansiyon ve halsizlik eşlik eder, kanlı ishal bakteriyel etkeni düşündürür. Muayenede bağırsak seslerinde artış, karında hassasiyet ve dehidratasyon (göz çöküklüğü, kuru mukoza, azalmış turgor) saptanır; elektrolit dengesizliği ve metabolik asidoz gelişebilir. Tanı klinik olup öykü ve dehidratasyon değerlendirmesine dayanır; kanlı ishal, seyahat öyküsü, immün yetmezlik ve yüksek ateşte gaita kültürü ve parazit, C. difficile ve Campylobacter testleri, viral PCR istenir. Tedavinin ana hedefi hidrasyondur (ORS); gerekirse ondansetron, çinko ve probiyotik verilir, gereksiz antibiyotik HÜS kliniğini kötüleştirebilir. Ayırıcı tanıda diyabet, gastrointestinal obstrüksiyon, Menenjit, metabolik bozukluk, idrar yolu enfeksiyonu ve inflamatuvar barsak hastalığı vardır.
Bölümlerdeki özetler
- Virüs, bakteri veya parazitlerle oluşan, sık akut karın ağrısı nedenidir; kanlı ishalde dışkı kültürü ve parazit bakılır, gereksiz antibiyotik HÜS kliniğini kötüleştirebilir. (Çocuk Acil › Çocuklarda Akut Karın Ağrısı Nedenleri; s.727, s.728)
- Çocuklarda kusmanın en sık nedeni; etiyoloji genellikle viral, ani başlar ve kısa sürer; bakteriyel nedenler daha uzun ve şiddetli seyredebilir. (Gastroenteroloji › Bulantı Ve Kusma; s.3742, s.3743)
- Bulantı, kusma, ateş veya karın ağrısı eşliğinde ya da tek başına hızlı başlayan ishaldir; çoğunlukla viral (norovirüs, rotavirüs), daha az bakteriyel ve protozoal etkenlere bağlıdır. 5 yaş altında ikinci önde gelen ölüm nedenidir. Tedavinin ana hedefi hidrasyondur (ORS), gerekirse ondansetron, çinko ve probiyotik verilir. (Gastroenteroloji › Akut İshal; s.3791, s.3792, s.3794)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Akut gastroenterit: bulantı, kusma, ateş veya karın ağrısının eşlik ettiği ya da etmediği, hızlı başlayan (14 günden kısa süren) ishal hastalığı; ishal: günde ≥3 sulu/gevşek dışkılama (veya kişi için normalden sık); sık ama formlu dışkılama ve emzirilen bebeklerin macunsu sık dışkılamaları ishal sayılmaz; kronik durumlarla ilgisiz dışkı sıklığı artışı veya kıvam değişikliğini içerir (s.581, s.3791)
- Etkenleri virüs, bakteri veya parazit olabilen, sık karşılaşılan akut karın ağrısı nedeni (s.728)
Epidemiyoloji
- 5 yaş altı çocuklarda DSÖ’ye göre ikinci önde gelen ölüm nedenidir (yılda 760.000 ölüm); gelişmekte olan ülkelerde 5 yaş altı ölümlerin önemli nedeni, yüksek gelirli ülkelerde nadiren ölümcül ama yatışların büyük kısmını oluşturur (s.581, s.3791)
- Tablo 1’de tüm yaş gruplarında sık karşılaşılan karın ağrısı nedenleri arasındadır; ağır gastroenterit hayatı tehdit edici nedenler arasında sayılır (s.725)
- Büyük bebek ve çocuklarda kusmanın en sık nedeni; yenidoğan dışındaki tüm yaş gruplarında sık nedenler arasındadır (s.3740–3741).
- Akut sulu ishallerin büyük çoğunluğu akut bulaşıcı gastroenteritten kaynaklanır (s.3791)
Etiyoloji ve patogenez
- Yetersiz sanitasyon/hijyen/güvensiz su ile viral, bakteriyel, parazitik enfeksiyonlar; GİS dışı enfeksiyonlar, antibiyotikler, besin zehirlenmeleri, alerjiler. (s.581–582)