Eşanlamlılar: Damak Yarığı, Dudak Yarığı, Yarık Damak, Yarık Dudak
Kategori: Dil ve Konuşma · Tür: hastalık
Özet
Embriyolojik dönemde dudak ve damak yapılarının birleşememesidir (primer damak 4-8., sekonder damak 5-12. gebelik haftasında füzyon yetersizliği); en sık doğumsal anomalilerdendir (Kafkaslarda 1:1000), sendromik veya nonsendromik olabilir. Yarık dudak tek veya iki taraflı, komplet veya inkomplet olabilir ve alveol ile sert damağı içerebilir; yarık damak kızlarda daha sıktır, bifid uvulada submukozal yarık dışlanmalıdır. Memeyi kavrama ve emme güçlüğü nedeniyle özel biberon veya kaşıkla besleme gerekebilir. Östaki disfonksiyonuna bağlı sık otitis media görülür ve tüp gerekebilir. Velofarengeal yetmezlik hipernazal konuşma ve yüksek basınçlı ünsüzlerde Fonolojik Bozukluk yapar (3-4 yaşta değerlendirilir); ameliyat sonrası palatal fistül, özellikle anterior yerleşimliyse konuşmayı belirgin bozar. Tanı prenatal USG ile konabilir (transvajinal 11., transabdominal 16. hafta); doğum sonrası ek anomali taraması yapılır. Ayırıcı tanıda Gizli Damak Yarığı, Van der Woude sendromu ve velokardiyofasiyal sendrom yer alır. Dudak ameliyatı yaklaşık 3-6. ayda (diğer kaynakta 10. hafta), damak ameliyatı 6-12. ayda (yaklaşık 9. ay) yapılır.
Bölümlerdeki özetler
- Embriyolojik dönemde dudak ve damak yapılarının birleşememesi; emme ve konuşmayı etkiler. Dudak ameliyatı yaklaşık 10. haftada, damak ameliyatı yaklaşık 9. ayda yapılır; velofarengeal yetmezlik ve fistül kalabilir. (Dil ve Konuşma › Çocukluk Çağı Konuşma Bozuklukları; s.653, s.654)
- Yenidoğanda en sık kraniyofasiyal malformasyonlardan; yumuşak damak palpasyonla değerlendirilir, bifid uvulada submukozal yarık dışlanmalıdır. (Yenidoğan › Yenidoğanın Değerlendirilmesi Ve Fizik Muayenesi; s.1005, s.1006)
- En sık doğumsal anomalilerden (Kafkas 1:1000); sendromik veya nonsendromik; primer damak 4-8., sekonder damak 5-12. gebelik haftasında füzyon yetersizliği. Prenatal USG ile tanı; dudak 3-6. ay, damak 6-12. ay cerrahi; östaki disfonksiyonuna bağlı otit için tüp gerekebilir. (Kulak Burun Boğaz › Dudak-damak Yarıkları Epıdemıyolojı; s.5051, s.5052)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Embriyolojik dönemde birleşmesi gereken dudak ve damak yapılarının birleşememesi sonucu oluşur (s.654).
- Orofasiyel yapılarda en sık karşılaşılan sorunlar dudak damak yarığı, oklüzyon sorunları, dental sorunlar ve ankiloglossidir (s.653).
- Gizli yarık ayrı bir tür olarak anılır (s.654).
- Kleftler dudak, alveol, sert ve yumuşak damağı veya bunların kombinasyonunu içerebilir; tek/iki taraflı, komplet/inkomplet olabilir (s.5051)
- Primer damak yarığı: frontonasal (median palatin) ve maksiller (lateral palatin) çıkıntıların insizif foramenin önünde birleşememesi; sekonder damak yarığı: foramenin arkasında lateral palatin çıkıntıların orta hatta birleşememesi (s.5051)
- Eşlik eden anomaliye göre sendromik veya nonsendromik olabilir (s.5051)
Epidemiyoloji
- Oral yarıklar yenidoğanlarda en sık görülen kraniyofasiyal malformasyonlardandır (s.1005)
- En sık doğum anomalilerindendir: Kafkaslarda 1:1000, Afrikalılarda 1:2000, Asyalılarda 1:500; izole damak yarığı Kafkaslarda 1:2000 (s.5051)