Eşanlamlılar: ACAT1 Eksikliği, BKT Eksikliği, MAT Eksikliği, T2 Eksikliği
Kategori: Metabolizma · Tür: hastalık
Özet
ACAT1 mutasyonuna bağlı keton cisimciği ve izolösin katabolizması (ketoliz) bozukluğudur. İlk ketoasidoz atağı çoğunlukla 6-36 ayda, enfeksiyon veya açlıkla tetiklenir; intermittan ataklarda ketoasidoz, metabolik asidoz, hipo- veya Neonatal Hiperglisemi, nadiren hiperamonemi görülür. Kriz sekeli olarak gelişme geriliği, ataksi, Miyoklonus, ekstrapiramidal bulgular ve bazal ganglion (globus pallidus) lezyonu olabilir. Tanıda idrar organik asit ve açilkarnitin birlikte değerlendirilir: idrarda tiglilglisin, 2-metil-3-hidroksibutirat, 2-metilasetoasetat; kanda C5:1 (tiglilkarnitin) ve C5-OH yüksekliği saptanır; enzim düzeyi veya mutasyon analizi tanıyı doğrular. Tedavide açlıktan kaçınılır, hafif protein kısıtlaması uygulanır; ketojenik diyet kontrendikedir.
Bölümlerdeki özetler
- Ketoliz bozukluğu; hiperglisemi görülebilir. (Metabolizma › Kalıtsal Metabolizma Hastalıklarına Klinik Ve Laboratuvar Yaklaşım; s.2433, s.2436)
- ACAT1 mutasyonuna bağlı keton cisimciği ve izolösin katabolizması bozukluğu; ilk ketoasidoz atağı çoğunlukla 6-36 ayda, enfeksiyon/açlıkla tetiklenir. Açlıktan kaçınma, hafif protein kısıtlaması, ketojenik diyet kontrendike. (Metabolizma › Ketogenez Ve Ketoliz Bozuklukları; s.2665, s.2666)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Mitokondriyal 2-metilasetoasetil-KoA tiyolaz (MAT/T2/β-ketotiyolaz) eksikliği: ACAT1 geni (OMIM 203750); hem keton hem izolösin katabolizması bozukluğu; 2-metilasetoasetil-KoA’yı asetil-KoA ve propionil-KoA’ya, asetil-KoA ile asetoasetil-KoA’yı birbirine çevirir (s.2663,2665)
- Ketoliz yönü fizyolojik olarak hepatik ketogenezden daha önemlidir; mitokondriyal orta zincirli 3-ketoaçil-KoA tiyolaz kısmen telafi eder ama 2-metilasetoasetil-KoA’yı yalnızca MAT katalize eder (s.2665)
Klinik bulgular ve seyir
- Hiperglisemi görülebilir (s.2433)
- İntermittan ketoasidotik ataklar, ataklar arası asemptomatik; yenidoğanda nadir; ilk atak çoğunlukla 6-36 ay, açlık/katabolik gastroenterit veya solunum yolu hastalığı sonrası (s.2665)
- Metabolik asidoz, hipo- veya hiperglisemi (stres), seyrek hiperamonemi; yaşla ataklar azalır ama ağır ataklarda ölüm olabilir (s.2665)
- Gelişme geriliği, ataksi, Miyoklonus, ekstrapiramidal semptomlar, sıklıkla bazal ganglion lezyonları (s.2665)
- Olgu: 13 aylık, kusma sonrası solunum sıkıntısı, bilinç kapanması, 8 aylıkken benzer tabloyla ölen kardeş, kuzen akrabalığı; glukoz 45 mg/dL, pH 7.45, pCO2 13, HCO3 15.2, BE -14.3, amonyak 92 µg/dL, idrar keton negatif; MR bilateral globus pallidus sinyal artışı ve difüzyon kısıtlaması; ACAT1 homozigot mutasyonu; sonradan dekompansasyonda kaybedildi (s.2666–2667)
Tanı
- İdrar organik asitte tiglilglisin, 2-metil-3-hidroksibutirat, 2-metilasetoasetat artışı; açilkarnitin C5:1 (tiglilkarnitin) ve C5-OH artışı; ikisi birlikte değerlendirilmeli, asemptomatik dönemde yokluğu dışlamaz; kesin tanı enzim veya mutasyon analizi (s.2436, s.2665)