Özellik	Değer
tags	karşılaştırma
ad-tr	Artropod ısırıkları
ad-en	Arthropod bites
tus-onceligi	yüksek
guncelleme	2026-10-26
kaynaklar	Nelson - Bölüm 30 Deri

Artropod Isırıkları

Bölüm 688.1 (Daren A. Diiorio ve Stephen R. Humphrey) (Nelson - Bölüm 30 Deri).

⚠️ Artropod ısırıkları çocuklarda YAYGIN GÖRÜLEN BİR SIKINTIDIR ve zaman zaman TANIDA GÜÇLÜĞE YOL AÇMAKTADIR. Hasta lezyonun kaynağının FARKINDA OLMAYABİLİR veya ISIRILDIĞINI REDDEDEBİLİR; bunlar ERÜPSİYONUN YORUMLANMASINI ZORLAŞTIRIR (Nelson - Bölüm 30 Deri).

Tablo 688.1 — Tahtakurusu ve Diğer Artropodların Isırıklarının Karşılaştırılması

Tablo tam olarak aktarılmıştır (kaynak: Bernardeschi C, Le Cleach L, Delaunay P, Chosidow O: Bed bug infestation. BMJ 346:f138, 2013).

Artropod	Muayene esnasında klinik özelliği	Konum	Kaşıntı zamanı	Kaynak
> [!tip] Tahtakuruları	3-4 ısırık bir çizgi veya eğri üzerinde	AÇIK BÖLGELER	SABAH	SEYAHAT
Pireler	3-4 ısırık bir çizgi veya eğri üzerinde	BACAK ve KALÇA	GÜNDÜZ	EVCİL HAYVAN SAHİPLERİ veya KIRSAL YAŞAM
Sivrisinekler	Özelliksiz ÜRTİKERYAL PAPÜLLER	POTANSİYEL HER YER	Anopheles türleri GECE; Culex türleri GECE; Aedes türleri GÜNDÜZ	DÜNYA ÇAPINDA YAYGIN
Saç bitleri	KAŞINTI ile ilişkili KAFA ÜZERİNDE CANLI BİT, KAŞINTILI EKSKORİYE	KAFA DERİSİ, KULAKLAR ve BOYUN	HİÇ	ÇOCUK, ANNE-BABALAR veya ÇOCUKLA TEMASTA
Vücut bitleri	EKSKORİYE PAPÜLLER ve HİPERPİGMENTASYON, ÇAMAŞIR İÇİNDE CANLI BİTLER	SIRT	HİÇ	EVSİZ İNSANLAR, GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER
Sarcoptes scabiei mites (Skabiesler)	VEZİKÜL, OYUKLAR, NODÜLLER ve ÖZELLİĞİ OLMAYAN İKİNCİL LEZYONLAR	PARMAK ARASI BOŞLUKLARI, ÖNKOL, MEMELER, GENİTAL BÖLGE	GECE	SEKSÜEL GEÇİŞ, HANE HALKI veya KURUMLAR
Keneler	‣ veya ÜLSER	POTANSİYEL HER YER	ASEMPTOMATİK	EVCİL HAYVAN SAHİBİ veya UZUN YÜRÜYÜŞ YAPAN
Pyemotes X ventricosus	> [!tip] KUYRUKLU YILDIZ BULGUSU, DOĞRUSAL ERİTEMATÖZ MAKÜLER HAT	KIYAFET ALTI	HABİTAT İÇERİSİNDEYKEN HER AN	*TAHTA KURDU İLE KONTAMİNE OLMUŞ MOBİLYA TEMASI OLAN İNSANLAR (Pediculoides ventricosus* bir TAHTA KURDU PARAZİTİDİR)**
Örümcekler	NEKROZ (nadiren)	YÜZ ve KOLLAR	ANİ AĞRI, KAŞINTISIZ	KIRSAL YAŞAM

⚠️ “Bir ısırığa tanı koymak zordur. Tam bir dizi incelemeye dayanmaktadır, hiçbiri kendine özgü değildir; bu bulguların birbiriyle ilişkileri değerlendirilir; gözlenen herhangi bir artropod ısırığı tamamen asemptomatik de olabilir.” (Nelson - Bölüm 30 Deri)

Klinik Bulgular

Konu	Ayrıntı
Belirleyiciler	Artropod ısırığı sonrası oluşan tepkinin şekli BÖCEĞİN TÜRÜNE, YAŞ GRUBUNA ve KONAĞIN TEPKİSİNE bağlıdır
Mekanizmalar	MEKANİK TRAVMALAR (laserasyon), KONAK DOKUYA İNVAZYON (miyaziste), HAMAMBÖCEĞİ ANTİJENLERİNE MARUZ KALMALARDA GÖRÜLEN KONTAKT DERMATİT, GERİDE KALMIŞ OLAN AĞIZ PARÇALARINA KARŞI OLUŞAN GRANÜLOMATÖZ YANIT, SİSTEMİK HASTALIKLARIN BULAŞI, İĞNE ZEHİRİNDE BULUNAN HYALURONİDAZ, PROTEAZ, PEPTİDAZ ve FOSFOLİPAZ gibi İRRİTAN SİTOTOKSİK VEYA FARMAKOLOJİK OLARAK AKTİF MADDELERİN ENJEKSİYONU ve ‣ İNDÜKLENMESİ
> [!tip] Duyarlanma	Artropod ısırıklarına karşı gelişen REAKSİYONUN ÇOĞU, ZEHİR ve SALYANIN İÇERDİĞİ ANTİJENLERE KARŞI ANTİKOR GELİŞMESİNE BAĞLIDIR. Reaksiyonun tipi primer olarak AYNI VEYA YAKIN TÜRDEKİ ARTROPODA ÖNCEKİ ETKİLENİMLİK DERECESİNE BAĞLI OLARAK DEĞİŞİR. BİR KİŞİNİN İLK KEZ ISIRILMASI, BİR REAKSİYON GELİŞTİRMEZ
Erken reaksiyon	Bazen ANİ, PETEŞİYEL BİR REAKSİYON görülür. Tekrarlayan ısırıklardan sonra, DUYARLILIK GELİŞEREK ısırıktan yaklaşık 24 SAAT SONRA KAŞINTILI BİR PAPÜL oluşur (Şekil 688.1). Bu reaksiyon KÜÇÜK ÇOCUKLARDA görülen EN SIK REAKSİYON TİPİDİR
Uzamış maruziyet	Uzamış, tekrarlayan maruziyetler ile ısırıktan DAKİKALAR SONRASINDA ÜRTİKERYAL PLAK OLUŞUR, 24 SAAT SONRASINDA PAPÜL, VEZİKÜL veya BÜL GELİŞİMİ TAKİP EDER
Adolesan/erişkin	GECİKMİŞ PAPÜLLER YANIT EŞLİK ETMEKSİZİN SADECE ÜRTİKERYAL PLAK GELİŞEBİLİR. Bu nedenle AYNI EVDE ERİŞKİNLER ETKİLENİRKEN ÇOCUKLAR ETKİLENMEYEBİLİR
> [!tip] Tolerans	Sonuç olarak, BİR KİŞİ ISIRIĞA KARŞI DUYARSIZ HALE GELDİĞİNDE HİÇ REAKSİYON GÖRÜLMEZ. Bu TEPKİSİZLİK AŞAMASI ANCAK BİREY DÜZENLİ OLARAK ISIRILMAYA DEVAM ETTİĞİ SÜRECE KORUNUR
Sıralama	PAPÜLER ÜRTİKERİN GELİŞTİĞİ KİŞİLER, ÖNCELİKLE GECİKMİŞ PAPÜLER REAKSİYONUN GELİŞİMİ İLE ANİ ÜRTİKERYAL REAKSİYONUN GELİŞİMİ ARASINDAKİ GEÇİŞ AŞAMASINDADIR

Şekil 688.1 — tahtakurusu ısırıklarından sonra kaşıntılı papüller. Şekil 688.2 — papüler ürtikerdeki kırmızı-kahverengi papüller.

Lezyon tipleri ve histoloji

Artropod ısırıkları, ISIRAN ARTROPODUN BESLENME ALIŞKANLIKLARINA BAĞLI OLARAK, TEK VEYA ÇOK SAYIDA LEZYON OLARAK ORTAYA ÇIKABİLİR (Nelson - Bölüm 30 Deri).
PİRELER KONAKLARINA AYNI KÜÇÜK BİR BÖLGEDEN TEKRARLAYAN SEFERLERDE SALDIRMA EĞİLİMİNDEYKEN, SİVRİSİNEKLER KONAKLARININ RASTGELE BÖLGELERİNE SALDIRMA EĞİLİMİNDEDİR.
[!tip] GENÇ VE DAHA ÖNCE ISIRILMAMIŞ BİREYLERDE, BASKIN OLAN LEZYON TÜRÜ BÖCEK ISIRIĞINA GECİKMİŞ HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONLARININ HİPERPİGMENTE OLABİLEN KALICI PAPÜLLER ve genellikle EKSKORİYE EDİLMİŞ ve KURUTLANMIŞ LEZYONLAR ile karakterizedir.
Kaşıntı HAFİF veya ŞİDDETLİ OLABİLİR; GEÇİCİ veya KALICI OLABİLİR. Merkezde bir PUNKTUM genellikle görünür, ancak LEZYONUN KAŞINMASI veya OLGUNLAŞMASI ESNASINDA KAYBOLABİLİR.
ANİ HİPERSENSİTİVE REAKSİYONLARI, GELİP GEÇİCİ ERİTEMATÖZ ÜRTİKERYAL PLAK ile karakterizedir. EĞER ÖDEM BELİRGİNSE, KÜÇÜK BİR VEZİKÜL ÜRTİKERYAL PLAĞIN ÜSTÜNDE BELİREBİLİR.
BAZI BÖCEKLER, KANTARİDİNİN ETKİSİYLE BÜLLÖZ BİR LEZYON OLUŞTURUR; ÖRÜMCEK GİBİ OLDUĞU ÇEŞİTLİ BÖCEKLERİN ISIRIĞI HEMOJİK NODÜL VE ÜLSERE NEDEN OLABİLİR.
ALT EKSTREMİTELERDEN ISIRILDIĞINDA DİĞER BÖLGELERE GÖRE DAHA KALICI, ŞİDDETLİ VEYA BÜLLÖZ OLABİLİR.
[!warning] Artropod ısırıklarının komplikasyonları olarak İMPETİGO, FOLLİKÜLİT, SELÜLİT, LENFANJİT ve ÖZELLİKLE ARILARIN ISIRIĞI SONRASINDA CİDDİ ANAFLAKTİK HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONLARI gelişebilir.