| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Akut romatizmal ateş (ARA) |
| ad-en | Acute rheumatic fever (ARF) |
| gen | Romatojenik GAS M tipleri 1, 3, 5, 6, 18, 29 |
| kalitim | Monozigot ikizlerde dizigota göre daha yüksek uyum |
| insidans | Gelişmekte olan ülkelerde 100.000 çocukta 50’den fazla |
| tus-onceligi | çok yüksek |
| guncelleme | 2026-10-10 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları — Bölüm 210.1, Tablo 210.2-210.5, Şekil 210.2 |
“Geçirilmiş GAS farenjiti ile akut romatizmal ateş (ARA) ve romatizmal kalp hastalığı arasında ilişki olduğunu destekleyen önemli kanıtlar vardır.” (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 210.1 — Stanford T. Shulman ve Caroline H. Reuter)
💡 GAS ile bağlantıyı kuran beş kanıt | # | Kanıt | |—|—| | 1 | ARA ATAĞININ ÜÇTE İKİSİNDE BİRKAÇ HAFTA ÖNCESİNDE BİR ÜST SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONUNU GEÇİRME ÖYKÜSÜ VARDIR | | 2 | ARA’NIN EN SIK GÖRÜLDÜĞÜ YAŞ VE MEVSİMSEL İNSİDANSI GAS FARENJİTİNE PARALELDİR | | 3 | ARA OLAN HASTALARDA NEREDEYSE HER ZAMAN YENİ GEÇİRİLMİŞ BİR GAS ENFEKSİYONUNUN SEROLOJİK KANITI VARDIR. ANTİKOR TİTRELERİ GENELLİKLE KARMAŞIK OLMAYAN GAS ENFEKSİYONU GEÇİREN HASTALARA GÖRE ÖNEMLİ DERECEDE YÜKSEKTİR | | 4 | YATILI OKULLAR YA DA ASKERİ KIŞLALAR GİBİ KAPALI TOPLULUKLARDA GAS FARENJİT SALGINLARINDAN SONRA ARA SALGINLARI GÖRÜLEBİLİR | | 5 | FARİNKSTEN GAS ERADİKASYONUNU SAĞLAYAN ANTİMİKROBİYAL TEDAVİ AYNI ZAMANDA ARA’NIN İLK ATAĞINI ÖNLER VE GAS FARENJİTİNİ ÖNLEYEN UZUN DÖNEM DEVAMLI ANTİBİYOTİK PROFİLAKSİSİ AYNI ZAMANDA ARA NÜKSLERİNİ ÖNLER |
⚠️ Deri enfeksiyonu ARA yapmaz *“GAS’NİN CİLT ENFEKSİYONLARI ROMATİZMAL ATEŞE NEDEN OLMAZ.”“
Bu, Akut Poststreptokoksik Glomerülonefrit’den en temel ayrımdır — AGN hem boğaz hem deri enfeksiyonunu izleyebilir.
💡 Suşa özgü bir özellik“Bazı GAS suşları (örn. M tip 4) romatizmal hastalıklara yüksek oranda yatkınlık olan bir toplumda akut farenjite neden olduğu zaman romatizmal ateşin nüks etmediği görülmüştür. Bunun tersine, aynı toplumda başka serotiplerin neden olduğu farenjit ataklarında romatizmal ateşin sık tekrarladığı görülmüştür.”
İkinci gözlem:“DAHA ÖNCE ROMATİZMAL ATEŞ GEÇİREN YA DA DAHA SONRA İLK ROMATİZMAL ATEŞ ATAĞINI GEÇİREN HASTALARDA SIKLIKLA CİLT ENFEKSİYONU İLE İLİŞKİLİ OLAN GAS SEROTİPLERİNE ÜST SOLUNUM YOLUNDA DA RASTLANMA DA NEDENLE ROMATİZMAL ATEŞ NÜKSLERİNİN YOL AÇMASIDIR.”
“Ek olarak ARA olan hastalarda bazı GAS serotiplerine (M tipleri 1, 3, 5, 6, 18, 29) diğer serotiplere göre daha sık rastlanır.”
| Ölçüt | Değer |
|---|---|
| GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER | ARA’NIN YILLIK İNSİDANSI HER 100.000 ÇOCUKTA 50’DEN FAZLADIR |
| AVUSTRALYA ve YENİ ZELANDA | ETNİK AZINLIKLARDA DA ÇOK YÜKSEK ORANDA GÖRÜLMEKTEDİR |
| ROMATİZMAL KALP HASTALIĞI | DÜNYA ÇAPINDA TÜM YAŞ GRUPLARINDA KAZANILMIŞ KALP HASTALIĞININ EN SIK GÖRÜLEN ŞEKLİ OLMAYA DEVAM ETMEKTEDİR |
| GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE | TÜM KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLARIN %50’SİNİ VE KALP HASTALIĞINA BAĞLI HASTANE YATIŞLARININ %50’SİNİ OLUŞTURUR |
| Dönem | Veri |
|---|---|
| 20. YÜZYILIN BAŞINDA | ARA ÇOCUKLAR VE ERGENLER ARASINDA ÖLÜMÜN ÖNDE GELEN NEDENLERİNDEN BİRİSİYDİ; YILLIK İNSİDANSI HER 100.000 KİŞİDE 100-200 İDİ |
| O DÖNEMDE | ROMATİZMAL KALP HASTALIĞI 40 YAŞINDA ALTINDAKİ ERİŞKİNLERDE KALP HASTALIKLARININ ÖNEMLİ BİR SEBEBİYDİ; ÇOCUK HASTANELERİNDEKİ YATAKLARIN %25’İ ARA KOMPLİKASYONLARI NEDENİYLE DOLU |
| 1940’LAR | YILLIK ARA İNSİDANSI 100.000 KİŞİDE 50’YE KADAR DÜŞMÜŞ |
| 1980’LERİN BAŞI | ABD’NİN BAZI BÖLGELERİNDE YILLIK İNSİDANS HER 100.000 KİŞİDE 0.5’E KADAR DÜŞMÜŞTÜR |
ℹ️ Düşüşün nedenleri“ABD ve diğer sanayileşmiş ülkelerdeki ARA ve romatizmal kalp hastalığı insidansındaki bu dramatik düşüşün açıklaması tek değildir; fakat bu durum muhtemelen AKUT FARENJİTE NEDEN OLAN ROMATOJENİK SUŞLARIN AZALMASI İLE İLGİLİDİR.”
“Tarihsel olarak ARA özellikle KENTSEL ALANLARDA YOKSULLUK VE KALABALIK İLE İLİŞKİLİ OLMUŞTUR. Antibiyotik öncesi dönemde sanayileşmiş ülkelerdeki ARA insidansında azalmanın büyük kısmı muhtemelen YAŞAM ŞARTLARINDAKİ İYİLEŞMEYE BAĞLIDIR.”
“Geçtiğimiz 40 yılda sanayileşmiş ülkelerdeki ARA insidansında azalma aynı zamanda TIBBİ BAKIMA ERİŞİM ARTMASI VE ANTİBİYOTİK KULLANIMININ YAYGINLAŞMASINA DA BAĞLANABİLİR.”
⚠️ Serotip dönüşü“Utah eyaletinde, Salt Lake şehrinde 1985’in başlarında ciddi bir ARA salgını başlamış ve 1989 yılının sonuna kadar 198 VAKA BİLDİRİLMİŞTİR. Diğer salgınlar 1984 ve 1988 yıllarında OHIO (COLUMBUS ve AKRON), PENSİLVANYA (PITTSBURGH), TENNESSEE (NASHVILLE ve MEMPHIS), NEW YORK, MISSOURI (KANSAS ŞEHRİ), TEXAS (DALLAS) ve KALİFORNİYA’DA DENİZCİ ERLERİNDE VE MISSOURI’DE ORDU ERLERİNDE bildirilmiştir.”
“1970 ve 1980’lerin başında daha az oranda izole edilen bazı ROMATOJENİK SEROTİPLER (TİP 1, 3, 5, 6 ve 18) ROMATİZMAL ATEŞ SALGINLARI SIRASINDA DRAMATİK BİR ŞEKİLDE TEKRAR ORTAYA ÇIKMIŞTIR VE BU SEROTİPLERİN BELİRLİ TOPLUMLARDA ORTAYA ÇIKMASI MUHTEMELEN ÖNEMLİ BİR ETKENDİ.”
[!tip] Mukoid koloni “ROMATOJENİSİTE İLE İLİŞKİLİ OLAN GAS SIKLIKLA BOĞAZ KÜLTÜR AGARLARINDA FAZLA MİKTARDA MUKOİD KOLONİ OLUŞTURUR.”
| Faktör | Veri |
|---|---|
| YAŞ | ARA’NIN HEM İLK ATAKLARININ HEM DE NÜKSLERİNİN İNSİDANSI GAS FARENJİTİ RİSKİNİN EN YÜKSEK OLDUĞU BEŞ İLA ON BEŞ YAŞ ARASINDAKİ ÇOCUKLARDA ZİRVE YAPAR |
| NÜKS | ARA ATAĞI GEÇİRMİŞ OLAN HASTALARDA NÜKSE EĞİLİM VARDIR VE NÜKSLERİN KLİNİK BULGULARI İLK ATAKLA BENZERDİR |
| GENETİK | “ARA’YA KARŞI GENETİK BİR YATKINLIK OLDUĞU DÜŞÜNÜLMEKTEDİR. İKİZLERDE YAPILAN ÇALIŞMALARDA ARA’YA YATKINLIK OLDUĞU MONOZİGOTİK İKİZLERDE DİZİGOT İKİZLERE GÖRE DAHA YÜKSEK BİR UYUM GÖRÜLMÜŞTÜR.” |
ℹ️ Streptolizin O“Sitotoksisite teorisinde ARA ve romatizmal kalp hastalığı patogenezinde GAS toksininin rolü olabileceği öne sürülür. GAS, doku kültürlerinde MEMELİ HÜCRELERE DOĞRUDAN SİTOTOKSİK ETKİ YAPAN STREPTOLİZİN O GİBİ, MEMELİ KALP HÜCRELERİ İÇİN SİTOTOKSİK ETKİSİ OLAN BİRÇOK ENZİM ÜRETİR. Sitotoksisite teorisini destekleyenlerin çoğu bu enzime odaklanmıştır.”
[!warning] Teorinin açığı “Bununla birlikte sitotoksisite teorisi GAS FARENJİTİ VE ARA BAŞLANGICI ARASINDA GEÇEN SONRAKİ LATENT DÖNEMİ (GENELLİKLE 10-21 GÜN) AÇIKLAYAMADIĞI İÇİN BÜYÜK BİR PROBLEM TEŞKİL EDER.”