Acil Kontrasepsiyon

💡 TUS ipucu — temel sayılar“Menstrual döngünün ortasında korunmasız cinsel ilişki %20-30 gebelik riski taşır, diğer zamanlarda risk %2-4’tür.” (Nelson - Bölüm 12 Ergen Sağlığı, Bölüm 143.6) “Bu gebelik riski korunmasız cinsel ilişkiden veya kontraseptif başarısızlığından 120 saat sonrasına kadar acil kontrasepsiyon olarak bilinen müdahalelerle azaltılabilir veya ya ortadan kaldırılabilir.”“Acil kontrasepsiyon yöntemleri arasında, bakırlı RİA’nın erken yerleşimi ve ulipristal asetat (UPA) ve levonorgestrel (LNG) ve ”Yuzpe yöntemi” olan KOK içeren acil kontraseptif haplar bulunur.”

• [!warning] Zaten kurulu gebeliğe etkisi yok “Acil kontrasepsiyonda, bakırlı RİA’nın erken mekanizması tam olarak bilinmese de, tüm acil kontraseptif haplar ovulasyonu geciktirir ve sadece başvurudan önce olan cinsel ilişki için geçerlidir.”“Herhangi bir cinsel ilişki sonrası gebeliği önlemek için, siklus sırasında ve sonraki sikluslarda düzenli bir kontraseptif yöntemin başlatılması gerekir.”“Gebelik mevcut ise acil kontraseptif haplar abortus veya fetus üzerine teratojenik etkiye neden olmaz.”
• “APA, cinsel olarak aktif olan veya olabilecek gençler için, önceden acil kontrasepsiyon haplarının verilmesini önerir.”
• “Acil kontrasepsiyon sonrası, tedavinin etkinliğini belirlemek ve olası erken gebeliği teşhis etmek için bir takip randevusu da önerilir. Bu takip ziyareti; ayrıca ergene danışmanlık yapma, korunmasız cinsel ilişkiye veya kontraseptif başarısızlığına yol açan durumu öğrenme, Ergende Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar testi, HIV Enfeksiyonu ve AIDS testi önerme ve uygun olduğunda sürekli kontrasepsiyon başlatma fırsatı sunar. Pap smear taraması 21 yaşına kadar başlatılmaz.”

Tablo 143.4 — Acil kontrasepsiyon için olası endikasyonlar

(Kaynak: Tablo 143.4)

Yöntemler

Bakırlı RİA

💡 TUS ipucu — en etkili acil kontrasepsiyon“Bakırlı RİA CuT380A (Paragard) acil kontrasepsiyon için FDA onaylıdır ve korunmasız cinsel ilişkiden sonra 5 gün içinde (120 saat) kullanılması durumunda >%99 etkili olduğu gösterilmiştir.”“Acil kontrasepsiyonda bakır içeren RİA kullanmanın ek yararı, aynı zamanda uzun süreli geri dönüşümlü kontrasepsiyon sağlamasıdır.”

Ulipristal asetat (UPA)

• “Bu formülasyon acil kontrasepsiyon için mevcuttur ve FDA onayı 2010 yılında olup korunmasız cinsel ilişkiden sonra 120 saate kadar kullanımı uygundur.”
• “Ulipristal asetat, sadece reçete ile yaşa bakılmaksızın alınabilir. Birkaç çalışma, 72 saat ve ötesinde LNG’den daha etkili olduğunu göstermiştir.”
• [!warning] LARC ile etkileşim “Ulipristal alındıktan sonrasında düzenli kontrasepsiyon başlandığında, potansiyel bir etkileşim olması ve etkinliğin azalmasını önlemek açısından, ulipristal alındıktan en geç 5 gün içinde hormonal kontrasepsiyonun başlatılması veya devam ettirilmesi önerilir.”“Kontraseptif yöntemin başlatılması fazladan bir ziyaret gerektirecek olursa (örn. RİA, implant, Depo-provera), kontraseptif bir yönteme başlama riski ile ulipristalin etkinliğini azaltma riski tartılıp, ulipristal başlanmasının sırasında yöntemin başlatılması düşünülebilir.”

Levonorgestrel (LNG)

• “Ulusal Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) 2013 yılında, doğum potansiyeline sahip tüm kadınlar için acil kontrasepsiyon ilaçlarının raflardan (over the counter/OTC) reçetesiz alınabilmesini onaylamıştır.”
• “Ergenlerdeki deneyimlere göre, acil kontraseptif yöntemin önceden sağlanabilir olması durumunda, daha etkili olunduğunu veya daha sık korunmasız cinsel ilişki ve ya daha az kondom, hap kullanımı ile ilişkili olmadığını göstermektedir.”
• “LNG’de, bulantı ve kusma nadir görülen yan etkilerdir ve son zamanlarda yapılan bir karşılaştırmada, LNG’nin hamileliği önlemede Yuzpe yönteminden daha etkili olduğu belirtilmiştir.”