| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Aktinomikoz (Actinomyces) |
| ad-en | Actinomycosis |
| gen | ~50 Actinomyces türü; en baskın A. israelii |
| kalitim | — |
| insidans | Vaka serilerinde %7’si 10 yaş altında |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-10 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları — Bölüm 216, Şekil 216.1 |
“Actinomyces türleri ANAEROBİK VEYA MİKROAEROFİLİK, SPOR ÜRETMEYEN, HAREKETLİ OLMAYAN, FİLAMENTÖZ VE DALLANMA GÖSTEREN YAPIYA SAHİP, GRAM POZİTİF BAKTERİLERDİR.” (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 216 —* Brian T. Fisher*)
💡 Hastalığın tanımı“Bu bakterilerin neden olduğu enfeksiyona AKTİNOMİKOZ denir, genellikle AĞRISIZ GRANÜLOMATÖZ, SÜPÜRATİF SÜREÇ OLARAK ORTAYA ÇIKAR. Doğal anatomik engeller boyunca BİTİŞİK DOKUYA DOĞRUDAN GENİŞLEME VE DRENAJ FİSTÜLLERİ VE SİNÜS TRAKTLARI OLUŞUMU POTANSİYELİ VARDIR.”
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| TÜR SAYISI | 16S RİBOZOMAL RNA SEKANSLAMA KULLANILARAK YAKLAŞIK 50 ACTINOMYCES TÜRÜ TANIMLANMIŞTIR; BU TÜRLERİN YARISINDAN FAZLASI İNSAN ENFEKSİYONU İLE İLİŞKİLİDİR |
| EN BASKIN TÜR | ACTINOMYCES ISRAELII, İNSAN AKTİNOMİKOZUNA NEDEN OLAN BASKIN TÜRDÜR |
| DİĞER TÜRLER | ACTINOMYCES ODONTOLYTICUS, A. MEYERI, A. NAESLUNDII, A. GERENCSERIAE ve A. VISCOSUS |
| NORMAL FLORA | ACTINOMYCES CİNSİNDE ORGANİZMALAR, OROFARİNKS, GASTROİNTESTİNAL (Gİ) SİSTEM VEYA İNSANLARIN ÜROGENİTAL YOLUNUN ENDOJEN FLORASININ BİR PARÇASI OLABİLİR |
⚠️ Epidemiyoloji sınırlı“Aktinomikoz dünya çapında görülmekle birlikte, SEYREK GÖRÜLEN BİR ENFEKSİYONDUR. Buna göre, aktinomikoz epidemiyolojisi ile ilgili bilgiler VAKA SUNUMLARI VE VAKA SERİLERİ İLE SINIRLIDIR. Bu raporlara dayanarak, bu enfeksiyonun BELİRLİ BİR IRK, MEVSİM VEYA MESLEK TERCİHİ OLMAKSIZIN HER YAŞTAN İNSANI ETKİLEDİĞİ GÖRÜLMEKTEDİR.”
| Ölçüt | Veri |
|---|---|
| CİNSİYET | ENFEKSİYON ORANI, MUHTEMELEN ARTAN TRAVMA VEYA DAHA DÜŞÜK DİŞ HİJYENİ İLE İLİŞKİLİ OLARAK ERKEKLER ARASINDA DAHA YÜKSEK OLABİLİR |
| ÇOCUK YAŞ DAĞILIMI | SEKSEN BEŞ AKTİNOMİKOZ OLGUSUNUN DEĞERLENDİRİLDİĞİ BİR İNCELEME YAZISINDA, VAKALARIN %27’Sİ 20 YAŞ ALTI VE %7’Sİ 10 YAŞIN ALTINDAKİ ÇOCUKLAR ARASINDAYDI |
| EN GENÇ HASTA | BU SERİDEKİ EN GENÇ HASTA 28 GÜNLÜK İDİ |
ℹ️ Çocuklarda“Çocuklarda risk etmenleri arasında DİŞ ÇÜRÜĞÜ, GÜÇSÜZLÜK, HALSİZLİK, ZAYIFLAMA VE KÖTÜ KONTROLLÜ DİYABETES MELLİTUS BULUNUR.”
⚠️ Fırsatçı enfeksiyon mu?“Aktinomikoz bir FIRSATÇI ENFEKSİYON OLMAMASINA RAĞMEN, HASTALIK KORTİKOSTEROİD KULLANIMI, LÖSEMİ, BÖBREK YETMEZLİĞİ, KONJENİTAL İMMÜN YETMEZLİK HASTALIKLARI VE HIV Enfeksiyonu ve AIDS ENFEKSİYONU İLE İLİŞKİLENDİRİLMİŞTİR.”
💡 Mukozal bariyerin bozulması şarttır “Actinomyces enfeksiyonunun en yaygın görüldüğü üç bölge, SIKLIK SIRASINA GÖRE, SERVİKOFASİYAL, ABDOMİNAL-PELVİK VE TORASİK BÖLGELERDİR; ANCAK ENFEKSİYON VÜCUDUN HERHANGİ BİR ORGANI TUTABİLİR.”
“Aktinomikoz tipik olarak TRAVMATİK BİR YARALANMA VEYA AMELİYAT SONRASI OLDUĞU GİBİ DERİ VEYA MUKOZAL BARİYERDE BÖLGESEL BİR BOZULMAYI TAKİBEN OLUŞUR.”
“Diğer tıbbi müdahaleler de mukozal bariyer yaralanmalarına neden olabilir. Özellikle, hastaların İNTRAUTERİN CİHAZLAR İLE PELVİK AKTİNOMİKOZ ARASINDA İLİŞKİ GÖRÜLDÜĞÜ GİBİ ENFEKSİYONA YATKINLIĞA YOL AÇABİLİR.”
⚠️ Torasik aktinomikoz — aspirasyon“Torasik bölgenin tutulumunun, KÖTÜ DİŞ BAKIMI NEDENİ İLE DİŞ KAYBI VEYA ÇÜRÜK OLAN YA DA DİŞE YENİ BİR İŞLEM UYGULANAN HASTALARDA VEYA YABANCI BİR CİSMİN ASPİRASYONUNDAN SONRA ORTAYA ÇIKACAĞI VARSAYILMIŞTIR.”
“Özellikle, hastaların ÜÇTE BİRİNDEN FAZLASINDA, AKTİNOMİKOZUN BAŞLANGICINI AÇIKLAYAN TANIMLANABİLİR BİR ÖN OLAY YOKTUR.”
💡 Fasiyal düzlemleri aşar“Aktinomikozun ayırt edici özelliği, DOKUYU VEYA FASİYAL DÜZLEMLERİ DİKKATE ALMAKSIZIN BİTİŞİK ŞEKİLDE YAYILIM GÖSTERMESİ OLUŞUMUDUR. Enfeksiyon bölgeleri, BİRBİRİNE BAĞLI BİRÇOK APSE VE SİNÜS TRAKTI OLUŞTURAN YOĞUN HÜCRESEL İNFİLTRATLA TEK BİR KİTLE OLARAK VARSAYILABİLİR.”
“Özellikle, bu apseler ve sinüs traktları SIKATRİSYEL İYİLEŞME İLE İYİLEŞEBİLİR. ORGANİZMA FASİYAL DÜZLEMLER BOYUNCA OYUKLAR YARATARAK YAYILIR VE BU DURUM DERİN, BİRBİRLERİYLE BAĞLANTILI, SKAR DOKUSU BIRAKAN SİNÜS TRAKTLARINA NEDEN OLUR.”
💡 Patognomonik bulgu“İlgili dokunun makroskopik veya mikroskopik değerlendirilmesinde SÜLFÜR GRANÜLLERİNİN VARLIĞI, AKTİNOMİKOZ TANISI İÇİN OLDUKÇA DÜŞÜNDÜRÜCÜDÜR.”
Görünüm Tanım MAKROSKOPİK SÜLFÜR GRANÜLLERİ TİPİK OLARAK SARIDIR, ADLARINI AÇIKLAR, ANCAK BEYAZ, GRİ VEYA KAHVERENGİ OLABİLİR MİKROSKOPİK HEMATOKSİLEN-EOZİN VEYA GOMORİ METANAMİN GÜMÜŞ BOYAMA İLE, GENELLİKLE SPLENDORE-HOEPPLI FENOMENİ OLARAK ADLANDIRILAN GRAM POZİTİF DALLANMA FİLAMENTÖZ RODLAR VE KONAK İMMÜN CEVABINI OLUŞTURAN POLİMORFONÜKLEER NÖTROFİLLER VE EOZİNOFİLİK BOYANAN İNERT MATERYALİN OLUŞTURDUĞU BU KİTLE ŞEKLİNDE GÖRÜNEBİLİR
⚠️ İki istisna“Özellikle, A. MEYERI ADLI TÜR, DALLANAN YAPIDA DEĞİLDİR.”
“NOCARDIA, GRAM BOYASI YARDIMIYLA ACTINOMYCES’TEN AYIRT EDİLEMEZ, ANCAK NOCARDIA, ACTINOMYCES’İN AKSİNE MODİFİYE ASİT-FAST BOYA İLE BOYANIR.“