| Özellik |
Değer |
| tags |
kavram |
| ad-tr |
Abrazyon ve küçük laserasyon bakımı |
| ad-en |
Care of abrasions and minor lacerations |
| konu |
Bölüm 84 — yara değerlendirmesi, yıkama, kapama seçenekleri, abrazyonlar |
| tus-onceligi |
yüksek |
| guncelleme |
2026-09-30 |
| kaynaklar |
Nelson - Bölüm 8 Acil Tıp ve Kritik Bakım |
Abrazyon ve Laserasyon Bakımı
“Laserasyonlar, künt veya kesme kuvvetlerinin neden olduğu cilt yırtıklarıdır. Kesi (ya da bıçak yarası), aksine, keskin bir cisimle yapılan bir yaralanmadır.” (Nelson - Bölüm 8 Acil Tıp ve Kritik Bakım, Bölüm 84)
Epidemiyoloji
- “ABD acil servislerinde (AS) yılda tedavi edilen 12 milyon yaranın yarısından fazlası laserasyondur. Yaklaşık %30’u 18 yaşından küçük çocuklarda görülür. Pediatri polikliniği başvurularının yaklaşık %2’si yara yönetimi ile ilgilidir.”
Değerlendirme
⚠️ İstismar şüphesi“Öykü, yaralanma mekanizmasını, kuvvet miktarını ve yaralanmanın meydana geldiği zamanı içermelidir. Mekanizma, yarada enfeksiyon riskini artıracak yabancı madde olup olmadığını belirlemeye yardımcı olur.”“Özellikle çocuklarda, yaralanmanın kasıtlı olarak gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini belirlemek önemlidir. Kaza dışı travmadan şüpheleniyorsa, çocuk koruma hizmetleri bildirilmelidir.”
- “Laserasyona neden olan kuvvet türü, enfeksiyon riskini belirler, çünkü ağır ezilme yaralanmasının, kesilene göre enfekte olma olasılığı daha yüksektir. Isırık yaraları gibi künt yaralanma, çocuklarda laserasyonun yaygın bir nedenidir ve enfekte olma olasılığı daha düşüktür.”
- [!tip] TUS ipucu — “altın saat” tartışması
“Teorik olarak, yaradaki bakteri miktarı, yaralanmadan onarılana kadar geçen süre ile katlanarak artar; bununla birlikte, yara enfeksiyonunda klinik olarak anlamlı bir artışa neden olan süre belirsizdir.”“Eski yaralar ikincil amaçlarla gecikmiş primer kapanma veya iyileşme gerektirebilir.”
- “Hastaya veya anne-babaya, diyabet, yetersiz beslenme, obesite ve kortikosteroid tedavisi, tetanoz öncelikli olmak üzere aşılanma durumu gibi enfeksiyona yatkınlık veya iyileşmeyi engelleyebilecek özel konak faktörleri sorulmalıdır.”
- “Muayenede yaranın büyüklüğünü, derinliğini ve ayrıca ilişkili vasküler, nörolojik, tendon veya diğer doku zedelenmelerini not etmelidir.”
- [!tip] TUS ipucu — lokalizasyon ve enfeksiyon riski
“Çocuklarda laserasyonlar, yetişkinlerde laserasyonlarla karşılaştırıldığında, yüz veya kafa derisinde daha sık ve üst ekstremitelerde daha az görülür.”“Yüz ve kafa derisi daha vasküler olduğundan, burada bulunan yaraların enfekte olma olasılığı daha düşüktür.”“Eklemlerin üstündeki laserasyonların iyileşme sırasındaki gerginlik nedeniyle daha geniş yara izleri geliştirmesi daha olasıdır.”
Tedavi
📝 Klinik bilgi — yalnızca eğitim amaçlı“Tedavinin amacı Hemostaz oluşturmak, enfeksiyon riskini en aza indirmek, cildi ve altta yatan doku bütünlüğünü geri kazanmak ve mümkün olan en işlevsel ve kozmetik olarak kabul edilebilir sonuç üretmektir.”“Enfeksiyon, hipertrofik skar oluşumu ve işlev sınırlaması da dahil olmak üzere yaraların komplikasyonları çocukların yaklaşık %8’inde görülür.”“Herhangi bir önemli kanama, yaranın kapsamlı bir değerlendirilmesi yapılmadan önce, genellikle dış basınç ile kontrol edilmelidir. Eğer deri flepi varsa basınç uygulanmadan önce başlangıçtaki yerine yerleştirilmelidir. Seyrek olarak, kanama doğrudan basınçla kontrol edilemiyorsa bir turnike uygulanması gerekebilir.”
Anestezi ve yıkama
- “Yaranın eksplorasyonu ve daha titiz bir şekilde temizlenmesinden önce lokal anestezi uygulamak gerekir.”
- “Bu anestezi topikal olarak (örn. lidokain, epinefrin ve tetrakain jeli) veya lokal olarak ya da bölgesel bir sinir bloğu (örn. lidokain veya bupivakain) olarak uygulanabilir.”
- “Asidik lidokainin sodyum bikarbonat ile karıştırılması enjeksiyon sırasında ağrıyı azaltabilir. Bazen genç, korkmuş veya iletişimi olmayan bir çocuk için farmakolojik olmayan veya ek farmakolojik analjezi ve yatıştırıcı yöntemleri gerekebilir.”
- [!tip] TUS ipucu — yıkama ilkeleri
“Özellikle aşırı derecede kirlenmiş laserasyonların enfeksiyon riskini azaltmak için steril serum fizyolojik ile su ile yıkanması faydalıdır.”“Acil serviste veya poliklinikte tedavi edilen birçok travmatik laserasyonun, 100 bakteriyel koloniden daha az koloni içerdiği, sadece minimal derecede kontamine olduğu bilinmektedir.”“Yıkama ile ilgili birdiği çalışmasından birinde; yıkama, yaralanmadan sonra 6 saat içinde bir acil servise başvuran hastalarda çok kontaminasyon kafa derisi veya yüz laserasyonlarının enfeksiyon riskini azaltmamıştır.”“Yüksek basınçlı yıkama aslında doku zedelenmesini artırabilir; bu da yara ve bitişik dokuyu enfeksiyona karşı daha hassas hale getirebilir ve iyileşmeyi geciktirebilir.”“Ağır derecede kirlenmiş yaralar için önerilen 35-65 ml’lik bir şırınga kullanılması şeklindedir. 19 ”gauge”lik bir iğne kullanılması ve yaranın her santimetresi için yaklaşık 100 ml çözelti ile yıkama yapılmasıdır.”“Tersine, görece temiz yaralar için, düşük basınçlı irrigasyon doku zedelenmesini en aza indirir, bu da sonuç içinde bakteri temizliğinde meydana gelebilecek herhangi bir farkı azalmadan daha önemli olabilir.”“Ezilme yaralanmaları gibi bazı durumlarda yüksek basınçlı yıkama, ovma veya cerrahi eksizyon ile ölü dokuların debride edilmesi gereklidir.”
Kapama seçenekleri