Özellik Değer
tags sendrom, tek-gen
ad-tr X’e bağlı agammaglobulinemi (Bruton agammaglobulinemisi)
ad-en X-linked agammaglobulinemia (XLA), Bruton agammaglobulinemia
omim 300755
gen BTK (Bruton tirozin kinaz)
lokus Xq22
kalitim X’e bağlı resesif
insidans kaynak gerekli
tus-onceligi yüksek
guncelleme 2026-09-27
kaynaklar Nelson - Bölüm 13 İmmünoloji

X’e Bağlı Agammaglobulinemi

“X’e bağlı agammaglobülinemi (XLA) veya Bruton agammaglobülinemisi olan hastalarda ağır bir B-lenfosit gelişim bozukluğu vardır. Bunun sonucunda ağır hipogamaglobülinemi gözlenir, dolaşımda B hücreleri olmaz, tonsiller küçüktür veya yoktur, lenf bezleri ele gelmez.” (Nelson - Bölüm 13 İmmünoloji, Bölüm 150)

💡 TUS’un klasik kalıbıErkek çocuk · 6-9 aydan sonra başlayan · tekrarlayan piyojenik enfeksiyonlar (S. pneumoniae, H. influenzae) · tonsil ve lenf bezi YOK · tüm immünglobulinler düşük · dolaşan B hücresi <%1 → XLA.

Genetik ve Patogenez

“XLA’daki anormal gen, X kromozomunun uzun kolundaki q22’de yer alır ve B hücre proteini tirozin kinaz Btk’yı (Bruton tirozin kinaz) kodlar.”

⚠️ Aynı fenotipi yapan otozomal resesif formlar“Dolaşımda B hücrelerinin yokluğu ile birlikte, agammaglobülinemiye neden olduğu gösterilmiş yedi tane otozomal resesif bozukluk ayrıca tanımlanmıştır (bkz. Tablo 150.1).”“Bu proteinler moleküleri kodlayan genlerdeki mutasyonları: (1) μ ağır zincir geni (2) Igα ve (3) Igβ sinyal molekülleri; (4) B-hücre bağlayıcı adaptör proteini (BLNK); (5) vekil hafif zincir, λ5/14.1; (6) losinden zengin tekrar içeren 8 (LRRC8); ve (7) fosfatidilinositol-3 kinazın p85α alt birimi oluşturur.”“Bu bozukluklar nadirdir, ancak X’e bağlı formdan klinik olarak ayırt edilemez.”

Klinik Bulgular

“XLA’lı erkek çocukların çoğu, anneden geçen IgG antikorları sayesinde yaşamın ilk altı ile dokuz ayında normaldir.”

⚠️ Enterovirüs enfeksiyonları — hayatı tehdit eder“Hepatit virusları ve Polio Dışı Enterovirus Enfeksiyonları dışındaki viral enfeksiyonlarla genellikle normal olarak başa çıkılır. Bu hastalara uygulanan canlı polio aşısı sonrası bazı hastalarda paraliz gözlenmiştir ve önemli sayıda hastada çeşitli ekovirus ve koksaki viruslarla kronik ve hatta fatal santral sinir sistemi (SSS) enfeksiyonları ortaya çıkmıştır.”“Dermatomiyozite benzeyen enterovirus-ilişkili miyozit de görülmüştür.”“Enfekte olduğunda tanı anında tipik olarak gözlenen nötropeni, Pseudomonas veya stafilokok enfeksiyonlarıyla ilişkili olabilir.”

Ayırıcı Tanı

Durum Ayırt eden özellik
Yaygın Değişken İmmün Yetmezlik B hücreleri NORMAL sayıda; daha geç başlangıç; otoimmünite, granülom, malignite
‣ “Çoğu çocuk bunu 3 yaşına kadar atlatır”; aşı yanıtları korunur
Hiper-IgM Sendromları IgM normal/artmış, IgG-IgA-IgE düşük; P. jirovecii pnömonisi
Selektif IgA Eksikliği Yalnız IgA düşük; sıklıkla asemptomatik
Otozomal resesif agammaglobulinemiler Klinik olarak ayırt edilemez; kız çocukta görülür; BLNK, IGHM, CD79A/B, IGLL1, TCF3

Tanı