Tütün ve Elektronik Nikotin Dağıtım Sistemleri

Sigaralar

💡 TUS ipucu — bağımlılık çocuklukta başlar“Tütün kullanımı ve bağımlılığı hemen her zaman beynin nikotin bağımlılığına çok yatkın olduğu çocuklukta ya da ergenlikte başlar. Sigara içen erişkinlerin neredeyse %90’ı sigara içmeye 18 yaşından önce başlamıştır.” (Nelson - Bölüm 12 Ergen Sağlığı, Bölüm 140.2)

• “Erken yaşta tütün kullanımı ile ilişkili etmenler arasında: sigara içenlere maruz kalma (arkadaşlar, anne-babalar), tütünün ulaşılabilir olması, düşük sosyoekonomik seviye, düşük okul başarısı, düşük özgüven, kullanımına yönelik risk algısının olmaması ve tütün kullanımını özendiricilerine direnmek için gerekli becerilere sahip olmama yer almaktadır.”
• [!tip] TUS ipucu — 2017 sıralaması “ABD’deki lise öğrencileri arasında 2011’den 2017’ye kadar güncel sigara kullanımı %7.6’ya gerilemiştir. Öte yandan aynı zaman diliminde güncel e-sigara ve nargile (tütün içmek için kullanılan su boruları) kullanımı özellikle ortaokul ve lise öğrencileri arasında belirgin olarak artmıştır.”“2017’de lise öğrencileri arasında e-sigaralar (%11.7) en sık kullanılan tütün ürünüdür. Bunu (%7.7) ve sigara (%7.6) ile lise öğrencileri arasında en sık tüketilen ikinci ve üçüncü tütün ürünüdür. Bunu dumansız tütün (%5.5), nargile (%3.3) ve pipo tütünü (%0.8) takip etmektedir.”
• [!warning] Geçit maddesi “Tütün kullanımının diğer riskli davranışlarla ilişkilidir. Sigara içen gençlerin içmeyenlere göre alkol kullanmaları ve korunmasız cinsel ilişkide bulunmaları daha olasıdır ve marihuana kullanma olasılıkları sekiz kat ve Kokain, Amfetamin ve Uyarıcı Kötüye Kullanımı kullanma olasılıkları 22 kat artmıştır.”
• “Her ne kadar tütün formu farklılık gösterse de, tütün dünyanın her bölgesindeki gençler tarafından kullanılmaktadır. Amerika ve Avrupa’da sigara tütün kullanımının hakim olan şekildir, bunu puro ve dumansız tütün takip etmektedir; Doğu Akdeniz’de nargile kullanımı yaygındır; Güneydoğu Asya’da dumansız tütün ürünleri kullanılmaktadır; Batı Pasifik’te tütün ile birlikte betel cevizi çiğnenmektedir ve Afrika’da pipo, enfiye ve sarma tütün yaprağı kullanılmaktadır.Düşük ve orta gelirli milletlerde gençler tarafından sigara kullanımı giderek artmaktadır.”

Farmakoloji

• “Nikotin, sigaranın içindeki birincil aktif bileşen, bağımlılık yapıcıdır. Nikotin vücutta akciğer, deri, GI sistem ve bukkal ve nazal mukoza gibi çeşitli yerlerden emilmektedir.”
• [!tip] TUS ipucu — dopamin ve kotinin “Nikotin etkisini, beynindeki nöronlarda hem presinaptik ve postsinaptik bölgelerde yerleşik nikotinik asetilkolin reseptörleri aracılığıyla gösterir ve dopamin seviyelerinde artışa neden olur.”“Nikotin aynı zamanda adrenal bezlerde epinefrin salgılaması için uyarıcıdır. Kan basıncında, solunum sayısında ve kalp hızında ani artışa neden olur.”“Sigara içimi genellikle 5 dakikalık süre içerisinde 10 kez sigaradan nefes çeker ve 1-2 mg’lık nikotin absorbe eder (aralık 0.5-3 mg).”“Kotinin, nikotinin ana metaboliti, biyolojik yarılanma zamanı 19-24 saattir ve idrar, serum ve tükürükte saptanabilir.”

Klinik bulgular

• “Sigaralar tasarımı itibariyle bağımlılık yapıcıdır ve uzun süreli kullanıcıların yarısında yaşam-kısaltıcı hastalıklara neden olmaktadır.”
• [!warning] Mortalite “ABD’de her üç ölümün birinden ve her üç kanser nedenli ölümün birinden sorumlu olacak şekilde her yıl yaklaşık 480.000 ölüm sigara içmeye atfedilmektedir.”
• “Sigara içemin gençler ve genç erişkinler için artmış Kronik ve Tekrarlayan Öksürük prevalansı, balgam üretimi, hırıltı ve kötüleşen astım gibi istenmeyen sağlık sonuçları vardır.”
• [!warning] Gebelikte sigara “Gebelik sırasında sigara içmek preterm doğuma, düşük doğum ağırlığına, konjenital malformasyonlara, ölü doğuma ve Ani Bebek Ölüm Sendromu (”sudden infant death syndrome”, SIDS) neden olarak ya da bu risklerini şiddetlendirerek prenatal ve perinatal mortaliteyi artırmaktadır.”
• “İritabilite, azalmış konsantrasyon, artmış iştah, aşırı tütün aşerme gibi çekilme bulguları sigara içmeyi bırakmaya çalışan gençlerde görülebilmektedir.”

Elektronik sigaralar (e-sigaralar / ENDS)

• “Elektronik nikotin dağıtım sistemi (ENDS) olarak da bilinen e-sigaralar, nikotin, aroma verici kimyasallar, propilen glikolden ve sıklıkla tüketici tarafından bilinmeyen ve tüketiciye tanımlanmayan diğer içeriklerden oluşan bir solüsyondan aerosol üreten elde taşınabilan cihazlardır.”
• “Bu cihazların terminolojisinde, ürün tasarımında ve mühendisliğinde oldukça fazla çeşitlilik vardır ve kullanılan alternatif isimler arasında ”e-cigs”, elektronik piro, elektronik nargile, e-nargile, kişisel buharlaştırıcı, ”vape” kalemleri ve ”vaping” cihazları yer almaktadır.”