Yenidoğandan itibaren sağlıklı çocuk bakımının rutin parçası olan göz muayenesi; birinci basamak hekiminin gizli, asemptomatik göz hastalıklarını yakalamadaki en önemli aracıdır (Nelson - Bölüm 28 Göz).

• “Yenidoğan döneminden başlayan sağlıklı çocuk bakımının rutin bir parçası göz muayenesidir. Birinci basamak hekimi hem aşikar hem de gizli, asemptomatik göz hastalıklarını belirlemede önemli rol oynar.”
• “Amerikan Oftalmoloji Akademisi, önlenebilir görme kaybını azaltmak için sağlıklı çocuk izlemi sırasında okul öncesi görme taramasını önermektedir (Tablo 637.1).”
• [!warning] Acil göz doktoruna yönlendirme ölçütleri “Önemli bir oküler anormallik veya görme keskinliği kaybından şüphelenildiğinde bir göz doktoruna başvurulmalıdır. Bir göz doktoru ailede göz hastalığı öyküsü olan veya Down Sendromu’na ya da doğuştan Katarakt, Glokom, artrit gibi çeşitli genetik ya da sistemik bozuklukları olan yüksek riskli çocukların da muayene etmelidir.”
• “Çocuk doktoru veya göz doktoru tarafından yapılan temel göz muayenesinde, görme keskinliği ve görme alanı testi, pupillerin değerlendirilmesi, oküler motilite ve hizalama, genel dışarıdan muayene/yüz muayenesi ve son olarak da oftalmoskopi yoluyla orta hattın ve fonduslun incelenmesi gerekir.”
• “Periyodik göz muayeneleri yenidoğan döneminden altı aylık olana kadar başlamalı, 6-12 aylık olduğunda, 1-3 yaşında, 4-5 yaşında, 6 yaşında ve daha büyük yaşlarda devam etmelidir. Değerlendirmeler oküler öykü, kapakların ve gözlerin muayenesi, kırmızı refle testi, pupil muayenesi, oküler motilite testi ve görme keskinliğinin değerlendirilmesini içerir.”
• “Gerektiğinde, bir göz doktoru tarafından biyomikroskopi (slit lamba muayenesi), sikloplejik refraksiyon ve tonometri yapılır. Özel durumlarda gereken; ultrason, floresan anjiyografi, elektroretinografi veya görsel uyarı testi gibi özel tanısal testler ise özellikli durumlarda uygulanır.“

Tablo 637.1 — Göz Tarama Kılavuzu

3-5 Yaş Arası

6 Yaş ve Üzeri

Görme Keskinliği

• “Çocuklarda görme keskinliğini değerlendirmek için çeşitli testler vardır. Bir çocuğun yaşı ve işbirliği yeteneği yanı sıra hekimin tercihi de hangi testin kullanılacağını belirler. Bebeklere uygulanan en yaygın görme keskinliği testi bir hedefe odaklanabilme ve o hedefi izleme edebilme yeteneğinin değerlendirilmesidir. Uygun objeler kullanılırsa, yaklaşık altı haftalıkken bu değerlendirmeye yanıt alınabilir.“
• “Bu test bakım veren kişinin kucağına çocuk rahat bir şekilde oturtularak uygulanır. Dikkat çekecek olan görsel obje genellikle parlak renkli oyuncak veya ışıklı bir hedeftir ve öne yavaşça sağa sola hareket ettirilir.“
• [!tip] TUS ipucu — insan yüzü en iyi hedef “İnsan yüzü test objelerinden daha iyi bir hedeftir. Muayene eden kişi, yüzünü yavaşça bebeğin yüzünün önüne doğru hareket ettirebilir. Ardından bebekte uygun hareketler görülmezse, test uyaranı olarak bebeğin yakının yüzü ile test tekrarlanmalıdır. Zayıf görmeye sahip olan bir çocuğun özellikle sadece bir gözü etkileniyorsa, belirgin bir zorluk olmadan büyük bir objeyi izleyebileceği unutulmamalıdır.”
• “Görme keskinliğinin objektif olarak değerlendirilebilmesi genellikle çocuk 2,5-3 yaşlarındaysa mümkün olabilmektedir. Bu yaşlardaki çocuklar şematik resimlerle ve okuma gerektirmeyen tablolarla test edilirler. Örnek olarak Allen veya Lea sembolleri veya dönen E testidir. Her göz ayrı olarak test edilmelidir.”
• [!warning] Gizlice bakmayı engelleme “Gizlice bakmayı engellemek önemlidir ve test boyunca çocuğu gözlemlenmelidir, çünkü birçok çocuk hatalardan dolayı cezalanmaktan veya kötü notlardan korkar.”
• “Dönen E testi, çocuğun dönen E’nin hangi yöne baktığını göstermesini istemektedir; okul öncesi çocuklar için en yaygın kullanılan görme keskinliği testidir. Sağ-sol uygulaması yukarı-aşağı uygulamasından daha karışıktır. On test uygulaması ile test 3-4 yaşındaki çoğu çocuk tarafından yapılabilir.”