| Özellik |
Değer |
| tags |
sendrom, solunum |
| ad-tr |
Tonsil ve Adenoid Hastalıkları |
| ad-en |
Tonsils and Adenoids |
| tus-onceligi |
yüksek |
| guncelleme |
2026-10-08 |
| kaynaklar |
Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi — Bölüm 411, Şekil 411.1 |
Anatomi
ℹ️ Waldeyer halkasıWALDEYER HALKASI (ORAL VE NAZAL BOŞLUKLARIN FARİNKSE AÇILDIĞI YERİ ÇEVRELEYEN LENFOİD DOKU) PALATİN TONSİLLER, FARİNGEAL TONSİLLER VEYA ADENOİD, NAZOFARİNKSİN LATERAL DUVARINDA ÖSTAKİ TÜPÜ AÇIKLIĞINI ÇEVRELEYEN LENFOİD DOKU, DİL TABANINDAKİ LİNGUAL TONSİL VE FARİNKSİN GERİ KALANINDA, ÖZELLİKLE DE POSTERİOR FARİNGEAL SÜTUN ARKASINDA POSTERİOR FARİNKS DUVARI BOYUNCA DAĞINIK ŞEKİLDE BULUNAN LENFOİD DOKUDAN OLUŞMAKTADIR (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
| Yapı |
Özellikler |
| Palatin tonsiller |
PALATOGLOSAL KATLANTI (ÖN TONSİLLER SÜTUN) VE PALATOFARENGEAL KATLANTI (ARKA TONSİLLER SÜTUN) ARASINDA YERLEŞEN LENFOİD DOKUYU İÇERİR. BU LENFOİD DOKU ÇEVREDEKİ FARİNKS KASLARINDAN KALIN BİR FİBRÖZ KAPSÜL İLE AYRILIR |
| Adenoid |
NAZAL SEPTUM VE POSTERİOR FARİNGEAL DUVAR ARASINDAKİ BOŞLUĞU DOLDURAN TEK BİR LENFOİD DOKU BİRİKİMİDİR. İNCE BİR FİBRÖZ KAPSÜL İLE ETRAFINDAKİ YAPILARDAN AYRILIR; ADENOİDDE PALATİN TONSİLLERDE OLDUĞU GİBİ KARMAŞIK KRİPTLER YOKTUR, DAHA BASİT KRİPTLER BULUNUR |
| Lingual tonsiller |
DİL TABANINDAKİ LENFOİD DOKU DA BASİT TONSİLLER KRİPTLERİ İÇERİR |
Normal işlev
| İşlev |
Açıklama |
| Birincil savunma |
FARİNKSİN GİRİŞİNDE, DIŞ ORTAMA AÇILDIĞI YERDE YERLEŞMİŞ OLAN ADENOİD VE TONSİLLER YABANCI MADDELERE KARŞI BİRİNCİ SAVUNMA SAĞLAR |
| İmmünolojik rol |
TONSİLLER VE ADENOİDLERİN İMMÜNOLOJİK ROLÜ SALGISAL BAĞIŞIKLIĞI UYARMASI VE SALGISAL İMMÜNGLOBULİN ÜRETİMİNİ DÜZENLEMELERİDİR |
| Kriptler |
TONSİLLER DOKU İÇERİSİNDE DERİN YARIKLAR, YASSI HÜCRELİ EPİTEL İLE KAPLI ANCAK TABANINDA YOĞUN LENFOSİTLER BULUNAN TONSİLLER KRİPTLERİ OLUŞTURUR |
💡 Yaşa göre aktivite
| Yaş | Durum |
|—|—|
| 4-10 YAŞ | WALDEYER HALKASINDAKİ LENFOİD DOKU İMMÜNOLOJİK OLARAK EN AKTİFTİR |
| ERGENLİK SONRASI | AKTİVİTE AZALIR |
| 3-6 YAŞ | ADENOTONSİLLER HİPERTROFİ ARASINDA EN BÜYÜK BOYUTLARDADIR |
| 8 YAŞINDAN SONRA | ÇOĞU ÇOCUKTA TONSİLLER KÜÇÜLMEYE BAŞLAR |
TONSİLLERİN VE ADENOİDİN BİRİNİN VEYA HER İKİSİNİN ÇIKARILMASINDAN SONRA ÖNEMLİ BİR İMMÜNOLOJİK EKSİKLİK GÖSTERİLMEMİŞTİR (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi) ← önemli
Patoloji
Akut enfeksiyon
| Bulgu |
Açıklama |
| Etken |
AKUT FARİNGOTONSİLLİT ATAKLARININ ÇOĞUNUN SEBEBİ VİRUSLARDIR. FARİNKSİN BAKTERİYEL ENFEKSİYONLARININ ÇOĞUNUN NEDENİ İSE GRUP A β-HEMOLİTİK STREPTOKOKLARDIR (GABHS) → ‣ |
| Semptomlar |
ODİNOFAJİ, BOĞAZ KURULUĞU, HALSİZLİK, ATEŞ, TİTREME, ‣, YANSIYAN KULAK AĞRISI, BAŞ AĞRISI, KAS AĞRISI VE BÜYÜMÜŞ SERVİKAL LENF NODLARIDIR |
| Bulgular |
KURU DİL, ERİTEMLİ BÜYÜMÜŞ TONSİLLER VEYA FARİNGEAL EKSUDA, DAMAKTA PETEŞİ, JUGULODİGASTRİK LENF NODLARINDA BÜYÜME VE HASSASİYETTİR (Şekil 411.1) |
Şekil 411.1 — Faringotonsillit
| Panel |
Bulgu |
| A |
YAYGIN TONSİLLER VE FARİNGEAL ERİTEM; ÇEŞİTLİ PATOJENLER TARAFINDAN ÜRETİLEBİLEN ÖZGÜL OLMAYAN BİR BULGUDUR |
| B |
AKUT TONSİL BÜYÜMESİ VE DAMAKTA PETEŞİYLE BİRLİKTE GÖRÜLEN GRUP A β-STREPTOKOK ENFEKSİYONUNU DÜŞÜNDÜRÜR, ANCAK DİĞER PATOJENLERDE BU BULGULARI YAPABİLİR |
| C |
EKSUDATİF TONSİLLİT; EN SIK GRUP A STREPTOKOK VEYA ‣ ENFEKSİYONUNDA GÖRÜLÜR |
Kronik enfeksiyon
| Bulgu |
Açıklama |
| Patojenler |
TONSİLLER VE ADENOİDLER KRONİK OLARAK BİRÇOK MİKROORGANİZMA İLE ENFEKTEDİR, β-LAKTAMAZ ÜRETEN ORGANİZMALARIN İNSİDANSI YÜKSEKTİR. HEM STREPTOKOKLAR VE H. INFLUENZAE GİBİ AEROB HEM DE PEPTOSTREPTOKOK, PREVOTELLA VE FUSOBACTERIUM GİBİ ANAEROB BAKTERİLER KATKI SAĞLAR |
| Tonsil taşı (tonsillolitiazis) |
TONSİLLER KRİPTLERDE DESKUAME EPİTEL HÜCRELER, LENFOSİTLER, BAKTERİLER VE DİĞER ARTIKLAR BİRİKEREK KRİPTİK TONSİLLİTE SEBEP OLABİLİR. ZAMANLA BU KRİPTİK PLAKLAR KALSİFİYE OLARAK TONSİLLER TAŞLARI (TONSİLLOLİTİAZİS) OLUŞTURURLAR |
| Biyofilm |
TONSİLLERİN KRONİK ENFLAMASYONUNDA BİYOFİLMLERİN ROL OYNADIĞI GÖRÜLMEKTEDİR |
| Klinik |
KRONİK VEYA KRİPTİK TONSİLLİTİ OLAN ÇOCUKLAR SIKLIKLA AĞIZ KOKUSU, KRONİK BOĞAZ AĞRISI, YABANCI CİSİM HİSSİ VEYA KÖTÜ BİR TAT VE PEYNİR KOKULU PARÇALAR ÇIKARMA ŞİKAYETLERİ İLE BAŞVURURLAR. MUAYENEDE FARKLI BOYUTLARDAKİ TONSİLLER VE KRİPTLER İÇERİSİNDE BOL MİKTARDA DEBRİS BULUNUR. SORUMLU ORGANİZMA HER ZAMAN GABHS DEĞİLDİR |
Hava yolu tıkanıklığı
⚠️ Çocuklarda üst hava yolu tıkanıklığının temel sebebiÇOCUKLARDA ÜST HAVA YOLU TIKANIKLIĞININ TEMEL SEBEBİ ADENOİD VE TONSİLLERDİR. ÇOCUKLARDA HAVA YOLU TIKANIKLIĞI TİPİK OLARAK OBSTRÜKTİF UYKU APNESİ, OBSTRÜKTİF UYKU HİPOPNESİ VEYA ÜST HAVA YOLU DİRENCİ SENDROMUNU DA İÇEREN UYKUDA SOLUNUM BOZUKLUKLARIYLA KENDİSİNİ GÖSTERİR (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi) → Obstrüktif Uyku Apne Sendromu.
ADENOTONSİLLER SOLUNUMA BAĞLI UYKUDA SOLUNUM BOZUKLUĞU BÜYÜME YETERSİZLİĞİNİN BİR NEDENİDİR.
| Belirti grubu |
Bulgular |
| GÜNDÜZ belirtileri |
KRONİK AĞIZ SOLUNUMU, BURUN TIKANIKLIĞI, HİPONAZAL KONUŞMA, HİPOZMİ, İŞTAH AZALMASI, OKUL BAŞARISINDA DÜŞÜKLÜK VE NADİREN SAĞ ‣ |
| GECE belirtileri |
HORLAMA, BOĞULMA, SOLUK SOLUĞA KALMA, AÇIK APNE, HUZURSUZ UYKU, ANORMAL UYKU POZİSYONLARI, UYGUNSUZLUK, GECE TERÖRÜ, TERLEME, İDRAR KAÇIRMA VE UYKUDA KONUŞMADIR |
| Muayene |
TİPİK OLARAK BÜYÜMÜŞ TONSİLLER GÖRÜLÜR; BUNUNLA BİRLİKTE BOYUT TIKANIKLIĞIN DERECESİNİ GÖSTERMEYEBİLİR. ADENOİD DOKUNUN BOYUTLARI YAN BOYUN GRAFİSİ VEYA FLEKSİBLE ENDOSKOPİ İLE GÖSTERİLEBİLİR |
| Diğer durumlar |
HAVA YOLU TIKANIKLIĞINA KATKIDA BULUNABİLECEK DİĞER DURUMLAR KRANİYOFASİYAL SENDROM VE HİPOTONİDİR |
Tonsiller neoplazi
⚠️ Ne zaman malignite düşünülür?TONSİLLERİN HIZLI BÜYÜMESİ TONSİLLER MALİGNİTEYİ DÜŞÜNDÜRÜR; ÇOCUKLARDA TİPİK OLARAK LENFOMA GÖRÜLÜR (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
TONSİLİN TEK TARAFLI HIZLI BÜYÜMESİ, ÖZELLİKLE GECE TERLEMESİ, ATEŞ, KİLO KAYBI VE Lenfadenopati GİBİ SİSTEMİK BULGULAR EŞLİK ETTİĞİNDE GÜÇLÜ BİR ŞEKİLDE TONSİLLER MALİGNİTEYİ DÜŞÜNDÜRÜR. TONSİLLER BELİRGİN OLARAK ANORMAL GÖRÜNDÜĞÜNDE DE TONSİLLER MALİGNANSİSİ AKLA GELMELİDİR.
| Veri |
Değer |
| Tonsillektomi yapılan 54.901 hastada malignansi |
54’ünde (%0,087) belirlenmiştir |
| Ancak |
BUNLARIN ALTINDA ŞÜPHELİ ANATOMİK ÖZELLİKLER NEDENİYLE AMELİYAT ÖNCESİNDE MALİGNANSİ ŞÜPHESİ VARDIR |