| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Çocukluk çağı insomnisi (davranışsal insomni) ve psikofizyolojik insomni |
| ad-en | Childhood insomnia, behavioral insomnia of childhood |
| omim | - |
| gen | - |
| lokus | - |
| kalitim | Kalıtsal değil — davranışsal/çevresel |
| insidans | Okul öncesi 4 yaşındakilerin %26’sı, 5 yaşındakilerin %15’i şekerleme yapar; uyku problemleri bu yaşta yüksek oranlı |
| tus-onceligi | orta |
| guncelleme | 2026-09-27 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 2 Büyüme Gelişme Davranış |
“İnsomni, yaşa uygun zaman ve uyku fırsatına rağmen ortaya çıkan uykuyu başlatma ve/veya sürdürme zorluğu olarak tanımlanır ve çocuk ve/veya aile için gündüz işlevinde bir miktar bozulmaya neden olur (yorgunluk, huzursuzluk, enerji eksikliği ve duygudurum, okul performansı ve yaşam kalitesini etkileyen hafif bilişsel bozulma).” (Nelson - Bölüm 2 Büyüme Gelişme Davranış, Bölüm 31)
💡 TUS ipucu — iki alt tip1) Uyku başlangıcı ile ilişkili tip:"çocuk sadece sallanma veya beslenme gibi tipik olarak ebeveyn varlığını gerektiren belirli koşullar altında uykuya dalmayı öğrenir ve çocuğun kendini yatıştırma becerisi gelişmemiştir.”2) Sınırlama tipi:“yetersiz sınırlama ile ilişkilidir ve sıklıkla anne-babanın kalıcı uyku vakti kuralları koyması ve düzenli uyku vakti uygulaması yapmasındaki yetersizlik veya isteksizliği kapsayan sınırlama ve davranış yönetimi konusunda yaşadığı güçlüklerin sonucudur.”
“Bu durumda, çocuk sadece sallanma veya beslenme gibi tipik olarak ebeveyn varlığını gerektiren belirli koşullar altında uykuya dalmayı öğrenir ve çocuğun kendini yatıştırma becerisi gelişmemiştir.”“Bu koşullar, çocuk normalde bir ultradian uyku döngüsünün sonunda yaşadığı kısa uyarılmalarla veya başka nedenlerle uyandığında, aynı koşullar mevcut olmadan tekrar uykuya dalamaz.”
⚠️ Sonuç: sık gece uyanmaları“Şu çocuğu daha sonra gerekli koşullar sağlanıncaya kadar ağlayarak (veya çocuk yürüyorsa ebeveynlerinin yatak odasına girerek) ebeveyne ‘sinyal verir’. Başvuru şikayeti tipik olarak, bakım verenin müdahalesi gerektiren ve yetersiz uykuya neden olan (hem çocuk hem de ebeveyn için) uzun süreli gece uyanmalarından biridir.”
“Bu durumda çocuğun karşıt davranışı da daha kötüleşebilir.”
“Büyük çocuklarda ve ergenlerde daha sık görülen bir başka insomni tipi genellikle psikofizyolojik, primer veya öğrenilmiş insomni olarak adlandırılır.”
💡 TUS ipucu — ayırt edici özellik “yarış düşünceleri”“Primer insomni esas olarak ergenlerde görülür ve öğrenilmiş uykuyu kaçıran durumlarla veya artan fizyolojik uyarılmasının sonucu uykusuzluk ile birlikte ortaya çıkar.”“Primer insomninin ayırt edici özelliği, uyku konusunda ve uykusuzluğun potansiyel gündüz sonuçları üzerine abartılı bir endişe duyulmasıdır.”“Fizyolojik uyarılma, ‘yarış’ düşünceleri gibi bilişsel hipervijilans şeklinde olabilir; insomnisi olan birçok bireyde, artan bazal uyarılma düzeyi uykusuzluk konusundaki ikincil kaygı ile daha da yoğunlaşır.”