Özellik	Değer
tags	sendrom
ad-tr	Çocuklarda sistemik hipertansiyon
ad-en	Systemic hypertension in children
tus-onceligi	çok yüksek
guncelleme	2026-10-19
kaynaklar	Nelson - Bölüm 19 Kardiyoloji

Sistemik Hipertansiyon

Nelson Bölüm 472’nin klinik değerlendirme, önleme ve tedavi kısımlarının aktarımı (Nelson - Bölüm 19 Kardiyoloji).

Prevalans

Süt çocuklarında ve küçük çocuklarda, sistemik hipertansiyon nadirdir, prevalansı %1’in altındadır, ancak mevcut olduğunda sıklıkla altta yatan bir hastalık sürecini gösterebilir.
[!tip] Hipertansif çocukların %40’ında sol ventrikül hipertrofisi vardır; hipertansif çocuklarda erken aterosklerozun bir belirteci olan karotis intima-media kalınlığı artmıştır.
Hipertansiyona bağlı kardiyovasküler olaylar (örn. MI, inme) çocukluk çağında nadiren meydana geldiğinden, çocuklarda hipertansiyon tanımı istatistikseldir ve sağlıklı çocuklarda KB’nin dağılımına dayalıdır, sonuçlara değil.
Prehipertansiyonu olan çocukların, yetişkinlikte hipertansiyon riski 2,4 kat daha fazladır.
ABD Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Anketi (NHANES) verileri: Amerikalı gençlerin yaklaşık %9’unda prehipertansiyon ve %3-4’ünde hipertansiyon olduğunu göstermektedir.
[!warning] Obesitenin yüksek kan basıncı üzerindeki etkisi 2-5 yaş arasındaki çocuklarda belirgindir. Amerikan gençlerinin yaklaşık %20’si obezdir ve obez gençlerin %10’u kadarında hipertansiyon vardır.

Hipertansiyonun tanımı

Erişkin tanımları (karşılaştırma için)

Kategori	Değer
Normal	120/80 mmHg (veya daha düşük)
Yüksek-normal	Sistolik 120-129 veya diyastolik <80 mmHg
Evre 1 hipertansiyon	Sistolik 130-139 veya diyastolik 80-89 mmHg
Evre 2 hipertansiyon	Sistolik ≥140 veya diyastolik ≥90 mmHg

Çocuklarda tanım (NHBPEP sınıflaması)

Kategori	Tanım
Normal KB	Yaş, cinsiyet ve boya göre KB <90. persentil; veya ≥13 yaş ergenler için <120/<80 (sistolik/diyastolik) mmHg
Yüksek normal KB	Yaş, cinsiyet ve boya göre KB ≥90. persentil ve <95. persentil; veya ≥13 yaş ergenler için 120-129/<80 mmHg
Hipertansiyon	Yaş, cinsiyet ve boya göre KB >95. persentil; veya ≥13 yaş ergenler için ≥130/80 mmHg
Evre 1 hipertansiyon	95. persentil ile 95. persentil + 11 mmHg’ye kadar; ≥13 yaşından büyük ergenler için 130-139/80-89 mmHg
Evre 2 hipertansiyon	≥95. persentil + 12 mmHg; ≥13 yaşından büyük ergenler için >140/90 mmHg

💡 On üç yaşından büyük ergenler için KB sınır değerleri ve AAP kılavuzunda yüksek normal KB terimi kullanılmış; Amerikan Kalp Derneği/Amerikan Kardiyoloji Koleji (AHA/ACC) kılavuzundaki revize edilmiş KB sınır değerlerine ve terminolojisine karşılık gelecek şekilde seçilmiştir.

Avrupa Hipertansiyon Derneği (ESH) 2016 çocuk KB kılavuzu da ESH yüzdelik dilimi kullanmak yerine 16 yaş ve üstü ergenler için mutlak bir KB kesiminin kullanılmasını önerdi. Daha büyük bu ergenler için ESH kılavuzları yüksek normal KB’yi 130-139/85-89 mmHg ve hipertansiyonu ≥140/90 mmHg olarak tanımlar.

⚠️ 2017 AAP kılavuzunda ayrıca tüm aşırı kilolu ve obez çocukları dışlayarak NHBPEP veritabanının yeniden analizine dayanan çocuklar ve ergenler için yeni normal KB değerleri tablolarını içermektedir. Yeni düzenlenen, 2004 NHBPEP Dördüncü Raporuna karşılık gelen KB değerlerinden 2-3 mmHg daha düşük KB değerleriyle sonuçlanır ve bu da çocukluk çağı obesite epidemisinin genç insanlarda KB üzerindeki etkisini göstermektedir.

Tablo 472.1 — İleri değerlendirme gerektiren kan basıncı değerlerini basitleştirilmiş tarama tablosu (mmHg)

Yaş (yıl)	Erkek sistolik	Erkek diyastolik	Kız sistolik	Kız diyastolik
1	98	52	98	54
2	100	55	101	58
3	101	58	102	60
4	102	60	103	62
5	103	63	104	64
6	105	66	105	67
7	106	68	106	68
8	107	69	107	69
9	107	70	108	71
10	108	72	109	72
11	110	74	111	74
12	113	75	114	75
≥13	120	80	120	80

Flynn JT, Kaelber DC, Baker-Smith CM, et al: Clinical practice guideline for screening and management of high blood pressure in children and adolescents, Pediatrics 140(3):e20171904, 2017 (Table 6, s.15).