| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| ad-tr | Servikal omurga yaralanmaları (sporcuda) |
| ad-en | Cervical spine injuries in sport |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-06 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem |
Bölüm 709 (S. Derrick Eddy ve Joseph A. Congeni) (Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem).
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!warning] İlk neden | SPOR KATILIMI, DOKUZ YAŞINDAN BÜYÜK GENÇLERDE SERVİKAL OMURGA YARALANMALARININ (ÖNCELİKLE YUMUŞAK DOKU) BİR NUMARALI NEDENİ OLARAK MOTORLU TAŞIT KAZALARINI AŞMIŞTIR |
| Riskli sporlar | AMERİKAN FUTBOLU, HOKEY ve GÜREŞ EN YÜKSEK İNSİDANSA SAHİPTİR; ULUSLARARASI DÜZEYDE RAGBİ NEREDEYSE EN YÜKSEK GÖRÜLME SIKLIĞINA SAHİPTİR. KATASTROFİK SERVİKAL OMURGA YARALANMALARI NADİRDİR; ancak çoğunlukla AMERİKAN FUTBOLU ve RAGBİ MÜCADELESİNDE ORTAYA ÇIKAR |
| > [!tip] Lordozun kaybı — TUS | NORMAL SERVİKAL OMURGANIN LORDOTİK EĞRİSİ, KUVVETİ ABSORBE ETMESİNE ve KUVVETİ YAYMASINA İZİN VERİR. BOYUN ÖNE DOĞRU FLEKSİYONA GELDİĞİNDE, OMURGA DÜZLEŞİR ve BU ŞOK EMİCİ ÖZELLİĞİ KAYBEDİLİR. BU FLEKSİYON POZİSYONUNDA BAŞIN ÜSTÜNE BİR KUVVET UYGULANDIĞINDA, AKSİYEL YÜKLENME KUVVETİ OMURGA BOYUNCA İLETİLİR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] En sık | BAŞ ve BOYUN BÖLGESİ TRAVMALARINDA MEYDANA GELEN EN SIK YARALANMA: KASLAR, TENDONLAR ve LİGAMENTÖZ YAPILARI İÇEREN TRAVMALARDIR. GERİLME, BURKULMA ve KONTÜZYONLAR YAYGINDIR |
| > [!warning] Önce kemik ekarte | KEMİK ANORMALLİKLERİ OLMASA BİLE, SERVİKAL OMURGA YUMUŞAK DOKU YARALANMALARINA İKİNCİL OLARAK İNSTABİL HALE GELEBİLİR |
| Çocukta laksite | ÇOĞU KISITLAYICI TAM YARALANDIĞINDA SPİNAL LAKSİTE OLUŞUR. BİTİŞİK VERTEBRA İLE KARŞILAŞTIRILDIĞINDA, LAKSİTE YATAY OLARAK 3,5 mm’DEN AZ ve FLEKSİYON/EKSTANSİYON FİLMLERİNDE AÇISAL YER DEĞİŞTİRME 11 DERECEDEN AZ OLMALIDIR. Bununla birlikte, GENÇ SPORCULARIN TEMELDE DAHA FAZLA LAKSİTESİ VARDIR; bu da ÖNEMLİ OLARAK HALE GETİRİR ve KAS SPAZMI AKUT OLARAK İNSTABİLİTEYİ MASKELEYEBİLİR |
| > [!tip] Takip | SUBLUKSASYONDAN ŞÜPHELENİLİYORSA, SERT BİR SERVİKAL BOYUNLUK YERLEŞTİRİLMELİ ve ADOLESANDA ÜÇ veya DÖRDÜNCÜ HAFTADA TEKRAR FLEKSİYON/EKSTANSİYON GÖRÜNÜMLERİ ELDE EDİLMELİDİR |
| Lordoz kaybı | NORMAL SERVİKAL LORDOZ KAYBI; SERVİKAL KASLARIN, ÖZELLİKLE SERVİKAL EKSTANSÖRLERİN ÖNEMLİ ZAYIFLIĞI İLE İLİŞKİLİDİR |
| > [!warning] Disk yaralanması çocukta nadir | DİSK YARALANMALARI ÇOCUK HASTALARDA NADİRDİR. SERVİKAL AĞRININ AYIRICI TANISINDA, RÜPTÜR veya HERNİASYON DÜŞÜNÜLMELİDİR |
⚠️ AMERİKAN FUTBOLCULARINDA GÖRÜLEN BU KLİNİK ANTİTE, SPOR MÜCADELESİNDE YANLIŞ HAREKETLERLE İKİNCİL PROGRESİF SPİNAL DEĞİŞİKLİKLER İLE KARAKTERİZEDİR. DÜZ RÖNTGEN BULGULARI ŞUNLARDIR: (1) SERVİKAL SPİNAL DARALMASI, (2) NORMAL SERVİKAL LORDOZUN AZALMASI veya KAYBEDİLMESİ ve (3) ÖNCEDEN VAR OLAN KEMİK veya LİGAMENT KAYNAKLI YARALANMA KANITI (Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem).
ÇARPIŞMA ve TEMAS SPORLARINDAKİ KURAL DEĞİŞİKLİKLERİ “BAŞ AŞAĞI” BOYUN POZİSYONUYLA TEMAS KURMA UYGULAMASINI KISITLAMIŞ OLSA DA, BU DURUM HÂLÂ DEVAM ETMEKTEDİR. BİRÇOK UZMAN, BU DURUMUN SPORCULARIN OYUNA GERİ DÖNMELERİNİ DİSKALİFİYE ETTİĞİNİ İDDİA EDER. DİĞERLERİ, FİZİK TEDAVİ ve REHABİLİTASYONUN EĞRİLİĞİ DÜZELTEBİLDİĞİ UYGUN OLMAYAN TEKNİĞİN DÜZELTİLDİĞİ TAKDİRDE, SPORCULARIN YENİDEN YARALANMA RİSKİNİN YÜKSEK OLMADIĞINI ve GERİ DÖNEBİLECEKLERİNİ İDDİA EDİYOR. VERİLER YETERSİZDİR ve KESİN BİR CEVAP İÇİN DAHA FAZLA ARAŞTIRMAYA İHTİYAÇ VARDIR.
⚠️ TÜM ÖNEMLİ BOYUN YARALANMALARI UYGUN MUAYENE ve GÖRÜNTÜLEME İLE PATOLOJİ SAPTANMASINA KADAR CİDDİ ŞEKİLDE TEDAVİ EDİLMELİDİR. BİRÇOK SERVİKAL KIRIK STABİL OLMASINA RAĞMEN, YANLIŞ TEDAVİ VEYA ÇEŞİTLİ TEŞHİS EDİLME NEDENİYLE KATASTROFİK SONUÇLAR ORTAYA ÇIKABİLİR. TANI KONULANA KADAR, HASTA HAREKETSİZLEŞTİRİLMELİ ve DENGESİZ SERVİKAL KIRIĞI VARMIŞ GİBİ TEDAVİ EDİLMELİDİR (bkz. Bölüm 83) (Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem).
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Tanım | “STİNGERS”, SERVİKAL SİNİR KÖKÜ İLE BRAKİYAL PLEKSUS ARASINDA BİR YERDE MEYDANA GELEN HEMEN HER ZAMAN TEK TARAFLI OLAN PERİFERİK SİNİR YARALANMALARIDIR |
| Mekanizma | ÖNERİLEN ÜÇ MEKANİZMA: TRAKSİYON veya GERİLME YARALANMASI, KOMPRESYON YARALANMASI ve DOĞRUDAN TRAVMADIR |
| > [!tip] Tipik prezentasyon — TUS | ÜST EKSTREMİTEDE PARESTEZİLİ veya PARESTEZİSİZ GEÇİCİ TEK TARAFLI AĞRI ATAKLARIDIR. C5 ve C6 SİNİR KÖKLERİ İLE ÜST GÖVDE SEMPTOMLARI EN YAYGIN OLANIDIR. Hastalar özellikle OMUZ ABDÜKSİYONU, DIŞ ROTASYON ve DİRSEK FLEKSİYONU HAREKETLERİNDE ZAYIFLIK AÇISINDAN İNCELENMELİDİR |
| > [!warning] Kritik ayrım | SERVİKAL OMURGA AĞRISIZ TAM HAREKET ARALIĞINA SAHİP OLMALI ve PALPASYONLA HASSASİYET OLMAMALIDIR |
| > [!tip] Spurling kompresyon testi | ÜST EKSTREMİTE AĞRISINI BİR NEDENİ OLARAK SERVİKAL RADİKÜLOPATİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNE YARDIMCI OLUR. BOYNU ETKİLENEN TARAFA YATIRILMIŞ OLARAK OTURTULUR. POZİTİF BİR TEST BİRLİKTE AĞRI, HAFİF AKSİYEL KOMPRESYON İLE ÇOĞALIR. TEST YÜKSEK ÖZGÜLLÜĞE (~%93) ANCAK NİSPETEN DÜŞÜK HASSASİYETE (~%30) SAHİPTİR; bu da POZİTİF TESTLERİN OLASI SERVİKAL RADİKÜLOPATİ OLDUĞUNU GÖSTERİR; ancak SERVİKAL RADİKÜLOPATİSİ OLAN HASTALARIN ÇOĞUNDA TEST POZİTİF ÇIKMAYABİLİR |
| > [!tip] Oyuna dönüş | DEĞERLENDİRME GÜVEN VERİCİ İSE OYUNA GERİ DÖNÜŞ AYNI GÜN GERÇEKLEŞEBİLİR. Bu, SEMPTOMLARIN TAM OLARAK GERİLEMESİ, TAM HAREKET ARALIĞININ OLMASI ve NORMAL GÜCÜ GEREKTİRİR |
| > [!warning] Daha fazla değerlendirme | BİRDEN FAZLA “STİNGERS”, İKİ TARAFLI SEMPTOMLAR veya BİR SAATTEN DAHA UZUN SÜRE DEVAM EDEN SEMPTOMLAR, HERHANGİ BİR FİZİKSEL AKTİVİTEYE DEVAM ETMEDEN ÖNCE DAHA FAZLA DEĞERLENDİRME YAPILMASINI GEREKTİRİR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Tanım ve adları | MOTOR DEĞİŞİKLİKLERİ OLAN veya OLMAYAN DUYUSAL SEMPTOMLARI KAPSAYAN GEÇİCİ BİR NÖROLOJİK ATAKTIR**. Ayrıca** SERVİKAL KORD NÖRAPRAKSİSİ, “YANAN ELLER-BURNING HANDS SENDROMU” veya SPİNAL KORD KONKÜZYONU** olarak da bilinir** |
| Üç tip | PLEJİ (MOTOR FONKSİYONUN TAMAMEN KAYBI), PAREZİ (MOTOR ZAYIFLIĞI) ve PARESTEZİ (SADECE DUYUSAL SEMPTOMLAR) |
| > [!tip] Üç derece | 1. DERECE SEMPTOMLAR 15 DAKİKANIN ALTINDA SÜRER; 2. DERECE SEMPTOMLAR 15 DAKİKA İLE 24 SAAT ARASI SÜRER; 3. DERECE SEMPTOMLAR 24 SAATİN ÜZERİNDE SÜRER |
| > [!warning] “Stinger”dan ayrımı — TUS | GEÇİCİ KUADRİPAREZİ SADECE BİR “STİNGER”DAN AYIRT EDİLMELİDİR; OYUNCU AKTİVİTELERDEN AYRILMALI ve SPİNAL KORD HASARI DIŞLANMALIDIR |
| Mekanizma | HİPEREKSTANSİYON, HİPERFLEKSİYON ve AKSİYEL YÜKLENME BULUNUR. ANATOMİK OLARAK, BOYUN HİPERFLEKSİYONDA VEYA HİPEREKSTANSİYONDA OLDUĞUNDA, SPİNAL KANAL %30’A KADAR DARALIR ve BU SPİNAL KORD YARALANMASI OLASILIĞINI ARTIRIR |
| > [!warning] “Yanan eller sendromu” | EN SIK GÖRÜLEN BULGUDUR. SPORCUNUN, HER İKİ ÜST EKSTREMİTEDE YOĞUN PARESTEZİ VARDIR. BU BİR SANTRAL KORD SENDROMUNU DÜŞÜNDÜRÜR; YANMA, KARINCALANMA ve HİS KAYBINI İÇERİR |
| > [!tip] Değerlendirme | HASTA STABİL İSE DEĞERLENDİRMEYE DÜZ FLEKSİYON ve EKSTANSİYON FİLMLERİ İLE BAŞLANMALIDIR. SERVİKAL KIRIK ŞÜPHESİ VARSA BT KULLANILMALIDIR. MR DAHA SONRA İNTRİNSİK SPİNAL KORD ANORMALLİKLERİ VARSA DEVAM EDEN KORD veya KÖK KOMPRESYONUNU DEĞERLENDİRMEK İÇİN KULLANILMALIDIR |
| > [!warning] Oyuna dönüş tartışmalı | GEÇİCİ KUADRİPAREZİ İÇİN OYUNA GERİ DÖNÜŞ ÇOK TARTIŞMALI BİR KONUDUR ve KARAR VERME SÜRECİNİ YÖNLENDİRECEK VERİLER AZDIR. BAZI UZMANLAR BİR DEFALIK ATAĞIN TEMAS SPORLARINA DÖNMEK İÇİN BİR KONTRENDİKASYON OLDUĞUNU SAVUNURKEN, DİĞERLERİ GERİ DÖNÜŞ İÇİN MUTLAK ve GÖRECELİ KONTRENDİKASYONLARI İÇİN OYUNA DÖNÜŞ TABLOSUNU (Tablo 709.1) KULLANMAYI KABUL EDER. OYNATILMAYA GERİ DÖNMESİNE İZİN VERİLİRSE ve GEÇİCİ KUADRİPAREZİNİN İKİNCİ BÖLÜMÜ OLUŞURSA, TAM DEĞERLENDİRMENİN TEKRARLANMASI GEREKİR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!warning] Risk | SERVİKAL SPİNAL KANALIN ANORMAL GELİŞİMİ veya DARALMASI, BİR SPORCUYU SPİNAL KORD HASARI RİSKİNE DAHA FAZLA YATKIN HALE GETİRİR |
| Torg oranı | DÜZ LATERAL FİLMDE VERTEBRAL CİSİM GENİŞLİĞİNİN KANAL GENİŞLİĞİNE ORANI (NORMAL CUT OFF 0,7 veya 0,8’DİR); bazı klinik çalışmalarda TANI TESTİ OLARAK ANLAMLI OLMAYA DEVAM EDİYOR |
| > [!tip] Altın standart — MRG | ŞU ANDA STENOZ İÇİN “ALTIN STANDART” TANI TESTİ MRİDİR; C3 ve C7 ARASINDA <13 mm KANAL GENİŞLİĞİ OLARAK TANIMLANIR ve “NORMAL” DEĞERİ >15 mm’DİR |
| > [!warning] Fonksiyonel stenoz | FLEKSİYON ve EKSTANSİYONDA DİNAMİK MR İLE DEĞERLENDİRİLİR; KANAL BOŞLUĞUNUN HAREKETLE BERABER NASIL AZALMAYACAĞI GÖRÜLÜR. KANALIN FLEKSİYON veya EKSTANSİYONDAKİ KONUMU, SIRASIYLA VERTEBRA ve LİGAMENTİN POZİSYONUNDAN DOLAYI DARALMAYA NEDEN OLABİLİR |
| Önemli | DİSK ÇIKINTISI veya LİGAMENT HİPERTROFİSİ KOMPRESYONA NEDEN OLURSA, ÖLÇÜLEN ÇAP DURUMLA İLİŞKİSİZ OLABİLİR. SPİNAL KORD ETRAFINDAKİ BU DAR “REZERV ALANI”, SPORCUYU NORMAL BİR OMURGAYA UYGULANAN AYNI KUVVETLE KARŞILAŞTIRILDIĞINDA DAHA BÜYÜK YARALANMA RİSKİ ALTINA SOKAR |
| Grup | Durumlar |
|---|---|
| Şunları içeren iyileşmiş kırıklar | NORMAL SERVİKAL SPİNAL HAREKET AÇIKLIĞI OLAN İYİLEŞMİŞ C1 veya C2 KIRIKLARI |
| Konjenital durumlar | SAGİTTAL DÜZLEM DEFORMİTESİ OLMAYAN İYİLEŞMİŞ SUBAKSİYEL KIRIKLAR; ASEMPTOMATİK CLAY-SHOVELER (C7) SPİNÖZ ÇIKINTI AVULSİYON KIRIĞI; Klippel-Feil Sendromu (C0/C1 EKLEMİNDE OLMAYAN TEK SEVİYE ANOMALİSİ); SPİNA BİFİDA OKKULTA |
| Dejeneratif/ameliyat sonrası durumlar | SERVİKAL DİSK HASTALIĞI (TEMEL NÖROLOJİK DURUMDA DEĞİŞİKLİK OLMAKSIZIN); TEK SEVİYE ANTERİOR SERVİKAL FÜZYON (ENSTRÜMANTASYON VAR veya YOK); TEK veya ÇOK SEVİYEDE POSTERİOR SERVİKAL LAMİNOTOMİ |
| > [!tip] Tekrarlayan stinger | 24 SAATİN ALTINDA 3 ATAKTAN AZ SÜREN; TAM SERVİKAL HAREKET AÇIKLIĞI OLMALI; İNATÇI NÖROLOJİK DEFİSİT OLMAMALI |
| > [!tip] Geçici kuadriparezi | TEK ATAK; TAM SERVİKAL HAREKET AÇIKLIĞI; NORMAL ‣; RADYOLOJİK İNSTABİLİTE OLMAMASI; NORMAL SPİNAL REZERV (MR İLE KANITLI) |