| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom, deri |
| ad-tr | Psöriazis (sedef hastalığı) |
| ad-en | Psoriasis |
| omim | kaynak gerekli |
| gen | PSORS1 (HLA-CW*0602); püstüler formda IL36RN, AP1S3, CARD14 |
| lokus | kaynak gerekli |
| kalitim | Multifaktöriyel; hastaların ~%50’sinde birinci derece akrabada öykü |
| insidans | ABD nüfusunun %2-4’ü; tüm vakaların yaklaşık üçte biri çocuk |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-14 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 30 Deri |
Psöriazis, ENFLAMASYON ve KERATİNOSİT PROLİFERASYONU ile karakterize OTOİMMÜN ENFLAMATUAR bir hastalıktır (Nelson - Bölüm 30 Deri, Bölüm 676.1).
ℹ️ Pediatrik yükABD NÜFUSUNUN %2-4’ÜNÜ ETKİLER ve TÜM VAKALARIN YAKLAŞIK ÜÇTE BİRİNİ ÇOCUKLAR OLUŞTURUR.Etkilenen bireylerin yaklaşık %30’unda yaşamın İLK 20 YILINDA görülür.
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Başlangıç hücresi | DERMİS İÇİNDEKİ DENDRİTİK HÜCRELER self-antijenler tarafından aktive edilir |
| Sitokin zinciri | INTERFERON-γ, TÜMÖR NEKROZ FAKTÖR ve İNTERLÖKİN (IL)-12, IL-17, IL-22 ve IL-23 gibi sitokinler T HÜCRELERİNİ UYARIR |
| Keratinosit etkisi | AKTİFLEŞMİŞ T HÜCRELERİNDEN SALINAN SİTOKİNLER EPİDERMAL KERATİNOSİTLERİN ÇOĞALMASINI ve ANORMAL FARKLILAŞMASINI TETİKLER |
| Kısır döngü | SONUÇ OLARAK RENKLİ ANORMAL DÖNGÜNÜN SAĞLANMASI İÇİN DAHA FAZLA SİTOKİN ÜRETİLİR |
| Genetik | HASTALARIN YAKLAŞIK %50’SİNDE GENELLİKLE BİRİNCİ DERECE AKRABADA PSÖRİAZİS ÖYKÜSÜ VARDIR |
| Başlıca gen | BAŞLICA PSÖRİAZİSE GENETİK YATKINLIK GENİ (PSORS1), İNSAN LÖKOSİT ANTİJENİ (HLA)-CW0602 OLUP, self-antijenlerin tanınmasında rol oynayan BİR MAJÖR DOKU UYGUNLUK KOMPLEKS PROTEİNİNİ KODLAR* |
⚠️ TetikleyicilerBAKTERİYEL ve VİRAL ENFEKSİYONLAR, TRAVMA, FİZİKSEL veya DUYGUSAL STRES, TÜTÜN KULLANIMI ya da PASİF İÇİCİLİK ve BAZI İLAÇLAR hastalığın ortaya çıkmasına veya alevlenmesine neden olur. Hafif travma (PİERCİNG, DÖVME), güneş yanığı, kimyasal yanıklar, ilaçlar (BETA BLOKERLER, NSAİİ’LER) veya HIV enfeksiyonu da tetikleyicidir.
| Bulgu | İçerik |
|---|---|
| Lezyon | ARAYA GELEREK KESKİN, DÜZENSİZ SINIRLI PLAKLAR OLUŞTURAN ERİTEMLİ PAPÜLLER |
| Skuam | TEDAVİ EDİLMEZSE KALIN, GÜMÜŞ RENKLİ veya SARI-BEYAZ BİR SKUAM (MİKAYA BENZER) GELİŞİR |
| AUSPITZ İŞARETİ | SKUAMLARIN KALDIRILMASI NOKTASAL KANAMAYA NEDEN OLABİLİR |
| KÖBNER FENOMENİ | TRAVMA BÖLGELERİNDE YENİ LEZYONLARIN ÇIKMASIDIR ve ÖNEMLİ BİR TANISAL BULGUDUR |
| Yerleşim | Her yerde çıkabilir; ancak SAÇLI DERİ, DİZLER, DİRSEKLER, GÖBEK, ÜST İNTERGLUTEAL KIVRIM, GENİTAL BÖLGE ve KULAK YOLU öncelikle tutulur |
| Tırnak | TIRNAK PLAĞININ ÇUKURLAŞMASI (PITTING), PLAKANIN AYRILMASI (ONİKOLİZ), SARIMSI KAHVERENGİ SUBUNGUAL RENK DEĞİŞİKLİĞİ ve SUBUNGUAL DEBRİ BİRİKİMİ — önemli bir tanısal bulgudur |
| Belirti | Plaklar genellikle ASEMPTOMATİKTİR; bununla birlikte KAŞINTI ÇOCUKLARDA YETİŞKİNLERE GÖRE DAHA SIK görülür |
GENELLİKLE ÇOCUKLARDA ORTAYA ÇIKAR; DAHA BÜYÜK PSÖRİAZİS PLAKLARINA BENZER YAPIDA, 1,5 cm’DEN KÜÇÜK BİRÇOK OVAL YUVARLAK PAPÜLÜN AKUT ERÜPSİYONU ile karakterizedir.
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Dağılım | GÖVDE, YÜZ ve EKSTREMİTELERİN PROKSİMALİ tutulur |
| Tetikleyici | GENELLİKLE FARENJİT GİBİ BİR STREPTOKOK ENFEKSİYONUNDAN BİR HAFTA SONRA BAŞLAR; bu nedenle BOĞAZ KÜLTÜRÜ veya SEROLOJİK TESTLER yapılmalıdır |
| Diğer tetikleyiciler | PERİANAL STREPTOKOK ENFEKSİYONU, VİRAL ENFEKSİYONLAR, GÜNEŞ YANIĞI ve SİSTEMİK KORTİKOSTEROİD TEDAVİSİ ya da TNF-α İNHİBİTÖRLERİNİN BIRAKILMASI |
| Seyir | KLİNİK SEYİRDE KENDİLİĞİNDEN DÜZELME OLABİLECEĞİ GİBİ HASTALIK KRONİK BİR SEYİRDE İZLEYEBİLİR |
ANİ ATEŞ, HALSİZLİK, DERİ ya da ORGAN TUTULUMU ve YAYGIN ERİTEMLİ-PÜSTÜLER EKZANTEMİN GÖRÜLDÜĞÜ TEKRARLAYAN ATAKLARLA KARAKTERİZE MULTİSİSTEMİK BİR OTOENFLAMATUAR HASTALIKTIR.
| Form | İçerik |
|---|---|
| Süt çocuğu | SEYREK GÖRÜLÜR; ancak hastalığın varlığında ŞİDDETLİ ve İNATÇI OLABİLİR, bu nedenle TANI KOYMADA ZORLANILABİLİR |
| Psöriatik bebek bezi döküntüsü | İKİ YAŞINDAN KÜÇÜK ÇOCUKLARDA SIK GÖRÜLEN BAŞLANGIÇ BULGUSUDUR |
| Diğer seyrek tipler | ERİTRODERMA (>%90 vücut yüzey alanı tutulumu), LİNEER PSÖRİAZİS, PALMOPLANTAR PSÖRİAZİS, İNVERS PSÖRİAZİS (kıvrım bölgelerinde; genellikle SKUAM OLMAZ) |
| Artrit | DERİ LEZYONLARI OLSUN YA DA OLMASIN JUVENİL PSÖRİATİK ARTRİT gelişebilir — hastaların %30’unda psöriatik artrit görülür |