Otoimmün Poliglandüler Sendromlar Karşılaştırması

Tanım

“Otoimmünite doğrudan pek çok beze ve/veya endokrin dışı organlara yöneltildiğinde, otoimmün poliglandüler sendrom (APS) gelişir ve bazen immün yetmezlik ile ilişkilidir.” (Nelson - Bölüm 25 Endokrin Sistem, Bölüm 586)

• “APS’den etkilenen endokrinin bezler ve diğer organlarda, bu organlara saldırgan bir immün yanıt nedeni ile hasarlanma yatkınlığını arttıran özgül otoantijenler vardır.”
• “Otoimmünite endokrinopatilerin çoğu, otoreaktif T hücrelerinden kaynaklanan hücre aracılı immünite nedenidir.”
• “Bir veya daha fazla otoantijene karşı oluşan antikorlar sıklıkla spesifik otoimmün endokrinopatiler ile ilişkili olsa da, pek çok vakada bu otoantikorlar doğrudan patojenik olmaktan ziyade immün disregülasyonun belirtecidir.”
• İstisna:“çünkü otoantikorlar doğrudan tirotropin hormon reseptörünü (TSHR) aktive eder” → Graves Hastalığı

İki ana sınıflandırma

APS-1 (APECED)

• “APS-1, arketipal monogenik poliendokrinopati sendromudur ve kromozom 21q22.3’te lokalize otoimmün regülatör gendeki (AIRE) fonksiyon kaybettiren mutasyonlar nedeni ile gelişir.”
• Mekanizma:“AIRE, self antijenlerin gelişmekte olan timusta, T hücrelerine sunumunda kritik bir rol oynar; normalde bu otoantijenlere spesifik T hücrelerinin apoptozisini uyararak santral immün toleransın gelişmesini sağlar (negatif seleksiyon).”
• “Bu nedenle APS-1’li hastalar, pek çok dokuya yönelik otoreaktif T hücreleri ve otoantikorlar geliştirirler.”
• Epidemiyoloji:“APS-1 prevalansı 1/90.000-90.000 ile 1 olarak bildirilen nadir bir hastalıktır; ancak İran Yahudileri, Sardunyalılar, Finliler ve Norveçliler gibi bazı popülasyonlarda daha sıktır.”

💡 TUS ipucu — Whitaker triyadı“APS-1, üç primer klinik özelliği olan (Whitaker triyadı) kronik mukokütanöz kandidiyazis, primer Hipoparatiroidizm ile Giden Sendromlar ve primer adrenal yetmezlikten en az ikisinin varlığı ile tanımlanır.”Sıra:“zamanla ortaya çıkma eğilimindedir- kandidiyazis 5 yaşın altında, hipoparatiroidizm 10 yaş civarı ve adrenal yetmezlik 15 yaş civarı” — ancak her bir komponentin başlama yaşı ve sırası çok değişkendir.

• “Hastaların çoğunda, deri ve gastrointestinal hastalıklar 20 yaşından önce ve diğer endokrin hastalıklar ikinci dekadın sonra olmak üzere, zaman içinde ek otoimmün tablolar gelişir.”
• “Cinsiyet, soy ve spesifik AIRE mutasyonları belirli bulgular için artmış risk ile korele olabilir.”
• Endokrin tutulum sıklıkları:“Paratiroidler ve adrenaller (her biri yaklaşık %80) en sık etkilenen bezler arasında yer almakta iken, gonadlar (dişilerin %70’i ele ovaryan yetmezlik; erkeklerin %30’unda testiküler yetmezlik), tiroid (%20), pankreatik beta hücreleri (%10) ve hipofiz bezi (%5’ten daha az) daha az sıklıkla etkilenen yerlerdir.”
• Ektodermal distrofi:“Endokrin olmayan otoimmünite dokuların geniş bir kısmını etkiler ve klinik olarak saptanan ilk endokrinopatiden daha evvel ortaya çıkabilir. Ektodermal distrofinin hastaların çoğunluğunda bulunması da (%80) en sık etkilenen dokular dişler ve tırnaklardır.”