ℹ️ Bu sayfanın rolüOtizm Spektrum Bozukluğu tanısının resmî DSM-5 ölçütleri, kriterlerde yer almayan ama otizmle ilişkili özellikler ve üç ağırlık düzeyi bir arada.

Tablo 54.1 — DSM-5 Otizm Spektrum Bozukluğu Tanı Kriterleri

A. Aşağıda belirtildiği şekilde, şimdi ya da öyküde farklı şekillerde görülen sosyal iletişim ve sosyal etkileşimde sürekli yetersizliğin olması:

1. Sosyal-duygusal karşılıklılık yetersizliği
2. Sosyal etkileşim için kullanılan sözel olmayan iletişim davranışlarında yetersizlik
3. İlişkiler geliştirme, sürdürme ve anlamada yetersizlikB. Aşağıdakilerden en az ikisinin varlığı ile kendini gösteren, şu an veya geçmişte sınırlı, tekrarlayan davranışlar, ilgiler ya da etkinlikler:
4. Kalıplaşmış (stereotipik) veya tekrarlayıcı motor hareketler, obje kullanımı veya konuşma
5. Aynılığın korunmasında ısrar, rutinlere esneklik olmayacak şekilde bağlı kalma veya ritüel hâlini almış sözel veya sözel olmayan davranış kalıpları
6. Yoğunluk ya da odaklanma bakımından anormal denilebilecek düzeyde sınırlı ilgiler
7. Duyusal uyaranlara hiper/hiporeaktivite, çevrenin duyusal boyutuna aşırı ilgiC. Semptomlar gelişimin erken evrelerinde mevcut olmalı (toplumsal beklentiler sınırları aşmaya dek edilmemiş veya daha sonra hayatta öğrendiği stratejilerle maskelenmiş olabilir).

D. Semptomlar sosyal, mesleki ve işlevsellikte etkili olan başka önemli alanlarda klinik olarak anlamlı düzeyde yetersizliğe yol açmalıdır.

E. Bu bozuklukların zihinsel yetersizlik (zihinsel gelişimsel bozukluk) veya global gelişme geriliği tanısıyla daha iyi açıklanıyor olmaması gerekir.

(Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Copyright 2013, American Psychiatric Association, pp 50-51)

💡 TUS ipucu — “A tümü, B’den ikisi”A kriterinin üç maddesinin TÜMÜ + B kriterinin dört maddesinden EN AZ İKİSİ gereklidir. E maddesi nedeniyle, saf Zihinsel Yetersizlik / global gelişme geriliği ile açıklanabilen tablo OSB sayılmaz — sosyal-iletişim becerilerinin bilişsel düzeye göre ORANTISIZ geri olması gerekir.

Tablo 54.2 — DSM-5 Kriterlerinde Yer Almayan Otizmle İlişkili Özellikler

Atipik dil gelişimi ve dil yetenekleri

• <6 yaş: Sıklıkla anlamada bozukluk ve gecikme; üçte ikisinin ifade edici ses bilgisi ve dil bilgisi güçlükleri
• >6 yaş: Dil kullanımı becerisinde, morfolojisinde, anlamada bozukluk; nispeten sağlam artikülasyon ve sözdizimi ile (yani erken güçlükler çözülmüş)Motor anormallikleri: motor gecikme; hipotoni; katatoni; koordinasyon, hareket hazırlığı ve planlama, praksi, yürüyüş ve denge kusurları

(Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Copyright 2013, American Psychiatric Association, pp 50-51)