| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | kavram |
| ad-tr | Ontojeninin ilaç düzenlenmesine etkisi |
| ad-en | Effect of ontogeny on drug disposition |
| tus-onceligi | çok yüksek |
| guncelleme | 2026-10-09 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 7 Çocuklarda İlaç Tedavisi |
“Gelişim; uyum, somatik büyüme, nörodavranışsal olgunlaşma ve üremeyi mümkün kılan biyolojik olayların devamlılığını temsil eder” (Nelson - Bölüm 7 Çocuklarda İlaç Tedavisi, Bölüm 73, Şekil 73.3).
⚠️ Yaş sınırları fizyolojiyi yansıtmaz“Çocuk hastaları ilaç uygulamalarında postnatal yaşa göre sınıflandırmak uygun olsa da (bir ay altı olanlar yenidoğan, 1-24 aylık olanlar bebek, 2-12 yaş arası olanlar çocuk ve 12-18 yaş arası olanlar ergen), fizyolojideki değişikliklerin yaşla doğrusal olarak ilişkili olmadığını ve yaş tanımlı sınır değerlerine karşılık gelmeyebileceğini bilmek önemlidir.”“Aslında ilaç düzenlenmesinde en çarpıcı değişiklikler, organ işlevindeki kazanımın en değişken olduğu yaşamın ilk iki dekadında ortaya çıkabilecek dahili (cinsiyet, genotip, etnik köken, kalıtsal hastalıklar) veya harici (edinilmiş hastalıklar, ksenobiyotik maruziyet, diyet) etmenler nedeniyle ilaç farmakokinetiğinin çocuk hastalarda değişebileceğini belirtmek önemlidir.”
| Parametre | Yenidoğan | Sonuç |
|---|---|---|
| Mide pH’sı | Doğumda 6-8, birkaç saat içinde 2-3’e düşer; sonra parietal hücrelerin gelişmemişliği nedeniyle yükselir | “Parietal hücreler olgunlaştıkça, yaşamın ilk birkaç ayında mide asidinin salgılanma kapasitesi artar (pH azalır) ve pH yaklaşık 3-7 yaş yetişkin düzeylerine ulaşır.” |
| Asit kararsız ilaçlar (penisilin, ampisilin) | Oral biyoyararlanım ARTAR | Mide asidi düşük olduğu için parçalanmazlar |
| Zayıf organik asitler (fenitoin, fenobarbital) | Emilimi nispeten AZALIR | “Terapötik plazma düzeylerine ulaşmak için küçük yaşlarda daha yüksek dozların uygulanması gerekir.” |
| Mide boşalma süresi | Uzamıştır | “Mide boşalması hızı, yaşamın altı ila sekizinci aylarında arasında erişkin değerlerine ulaşır veya bu değerleri aşar.” |
| Bağırsak hareketleri | Düzensiz | “Çocuklarda bağırsak boşalmasının daha hızlı olması ince bağırsaktaki emilim yüzeylerinde kalma süresini kısaltarak, bazı ilaçların (fenitoin) veya ilaç formülasyonlarının (sürekli salım) biyoyararlanımını azaltabilir.” |
| Safra işlevi | İmmatür — “safra asidi havuzu ve safra işlevi azalmıştır” | “Bu da lipofilik ilaçların çözünürlüğünde ve emiliminde azalmaya neden olur.” Ayrıca “çözünen vitaminlerin emilimi zor olabilir, çünkü emilmeleri için düşük düzeyde safra asitleri gereklidir.” |
| FİZYOLOJİK DEĞİŞİKLİK | YENİDOĞANLAR | SÜT ÇOCUKLARI | ÇOCUKLAR |
|---|---|---|---|
| Mide pH’sı | >5 | 4 ila 2 | Normal (2-3) |
| Mide boşalması süresi | Düzensiz | Artmış | Hafif artmış |
| Bağırsak motilitesi | Azalmış | Artmış | Hafif artmış |
| Bağırsak yüzey alanı | Azalmış | Erişkine yakın | Erişkin paterni |
| Mikrobik kolonizasyon | Azalmış | Erişkine yakın | Erişkin paterni |
| Biliyer işlev | İmmatür | Erişkine yakın | Erişkin paterni |
| FİZYOLOJİK DEĞİŞİKLİK | YENİDOĞANLAR | SÜT ÇOCUKLARI | ÇOCUKLAR |
|---|---|---|---|
| Oral emilim | Düzensiz | Artmış | Erişkine yakın |
| İntramusküler emilim | Değişken | Artmış | Erişkine yakın |
| Perkütanöz emilim | ARTMIŞ | Artmış | Erişkine yakın |
| Rektal emilim | ÇOK ETKİLİ | Etkili | Erişkine yakın |
Kaynak: Morselli PL: Development of physiological variables important for drug kinetics. In Morselli PL, Pippenger CE, Penry JK, editors: Antiepileptic drug therapy in pediatrics, New York, 1983, Raven Press.
⚠️ Perkütan emilim yenidoğanda ARTMIŞTIR — toksisite riski“Yenidoğanlarda ve çok küçük bebeklerde deri yoluyla ilaç emilimi, daha ince ve su çözünürlüğü daha fazla olan stratum corneum nedeniyle artmaktadır” (Şekil 73.3E). “Ek olarak, vücut yüzey alanının vücut ağırlığına oranı bebeklerde ve çocuklarda yetişkinlerden daha fazladır.”“Toplu olarak bu gelişimsel farklılıklar, çocuğu deri üzerine yerleştirilen ilaçlar veya kimyasallar (gümüş sülfadiazin, cilt yüzeyine uygulanan kortikosteroidler, benzokain, difenhidramin) için yaşamının ilk 8-12 ayında toksisite riskine yatkın hale getirebilir.”