| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Kronik lenfositik tiroidit (Haşimoto tiroiditi, otoimmün tiroidit) |
| ad-en | Chronic lymphocytic thyroiditis (Hashimoto thyroiditis) |
| tus-onceligi | çok yüksek |
| guncelleme | 2026-10-06 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 25 Endokrin Sistem |
Bölüm 582 (Jessica R. Smith ve Ari J. Wassner) (Nelson - Bölüm 25 Endokrin Sistem). AĞRISIZ TİROİDİT grubundadır.
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Sıklık | ÇOCUK ve ADOLESANLARDA EN SIK GÖRÜLEN TİROİD HASTALIĞIDIR, eskiden BASİT GUATR veya ADOLESAN GUATRI olarak adlandırılan vakaların çoğunu oluşturur |
| Guatr | GUATR OLSUN veya OLMASIN, KAZANILMIŞ HİPOTİROİDİNİN DE EN SIK SEBEBİDİR |
| > [!warning] Prevalans | OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARININ %2’Sİ, adolesanların ise %6-8’İNDE OTOİMMÜN TİROİD HASTALIĞI VARLIĞININ BİR KANITI OLARAK ANTİTİROİD ANTİKORLARI POZİTİFTİR |
| Cinsiyet | Hastalık KADINLARDA ERKEKLERDEN 4-6 KAT DAHA SIK GÖRÜLÜR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| Tip | Bu tipik olarak ORGANA ÖZGÜ OTOİMMÜN HASTALIKTIR; immünregülasyondan sorumlu yatkınlık yaratan genlerin ve çevresel tetikleyicilerin varlığının bir sonucudur; HER İKİ FAKTÖR DE NET TANIMLANMAMIŞTIR |
| > [!tip] Histoloji | Hastalığın erken safhasında, yalnız tiroid HİPERPLAZİSİ olabilir. Bunu, FOLLİKÜLLER ARASINDA PLAZMA HÜCRELERİ ve LENFOSİTLERİN İNFİLTRE ETMESİ ve FOLLİKÜL ATROFİSİ izler. GERMİNAL MERKEZLERİ OLAN LENFOİD FOLLİKÜL GELİŞİMİ HEMEN DAİMA OLUR, FOLLİKÜLLERİN FİBROZİS veya ATROFİSİ DEĞİŞKENLİK GÖSTERİR |
| > [!tip] HLA | İnsan lökosit antijen (HLA) haplotipleri (HLA-DR4, HLA-DR5) GUATR ve TİROİDİT GELİŞİMİ İÇİN ARTMIŞ RİSKLE İLİŞKİLİDİR; diğer alt tipler (HLA-DR3) TİROİDİTİN ATROFİK VARYANTI İLE İLİŞKİLİDİR |
| Antikor | Rol |
|---|---|
| > [!tip] Anti-TPO ve anti-TG | TİROİD PEROKSİDAZ ANTİKORLARI (ANTİ-TPO) ya da TİROGLOBULİN ANTİKORLARININ (ANTİ-TG) VARLIĞI, KRONİK LENFOSİTİK TİROİDİTİ OLAN ÇOCUKLARIN %95’İNDE ve GRAVES HASTALIĞI OLAN PEK ÇOK HASTADA SEROLOJİK OLARAK GÖSTERİLEBİLİR |
| Anti-TPO patojenitesi | KOMPLEMAN YOLAĞI AKTİVASYONU ve ANTİKORA BAĞIMLI HÜCRESEL SİTOTOKSİSİTE İLE İLİŞKİLİDİR |
| > [!warning] Anti-TG | TİROİD BEZİNİN OTOİMMÜN HARABİYETİNDE ROL OYNUYOR GİBİ GÖRÜNMEMEKTEDİR |
| > [!tip] Anti-TRB (bloke edici) | TİROTROPİN RESEPTÖRÜNÜ BLOKE EDİCİ ANTİKORLAR, ŞİDDETLİ HİPOTİROİDİLİ (TSH >20 mU/L) HASTALARIN %18’İNDE GÖSTERİLMEKTEDİR |
| Pendrine karşı | TİROİD FOLLİKÜLLERİ APİKAL BİR MEMBRAN PROTEİNİ OLAN PENDRİNE KARŞI GELİŞEN ANTİKORLAR, OTOİMMÜN TİROİDİTİN NEDEN OLDUĞU ÇOCUKLARIN %80’İNDE GÖSTERİLMEKTEDİR |
| > [!warning] NIS antikorları | SODYUM-İYOT EŞTAŞIYICILARA (NIS) KARŞI DA ANTİKOR SAPTANABİLİR, ANCAK BU ANTİKORLARIN PATOJENİK ROLÜ NET DEĞİLDİR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Yaş | Yaşamın ilk 3 yılı içinde gelişebilse de, 6 YAŞINDAN SONRA DAHA SIK GÖRÜLÜR ve ADOLESAN ÇAĞDA EN YÜKSEK İNSİDANSA ULAŞIR |
| En sık bulgu | GUATR ve ‣. Guatr sinsi gelişebilir ve boyutu değişkendir |
| > [!warning] Nodüler görünüm | Hastaların çoğunda tiroid bezi DUFUZ BÜYÜMÜŞ ve SERTTİR. BEZDE ASİMETRİ, HASTALARIN YAKLAŞIK %30’UNDA SAPTANIR |
| > [!tip] Çoğu ötiroiddir | EN ÇOK ETKİLENEN ÇOCUKLAR KLİNİK OLARAK ÖTİROİD ve ASEMPTOMATİKTİR. Klinik olarak ötiroid görünen kalan hastaların laboratuvar tetkikinde HİPOTİROİDİ VARDIR |
| > [!warning] Hashitoksikoz | Bazı çocuklarda SESTE TİTREME, HUZURSUZLUK, TERLEMEDE ARTIŞ ve HİPERAKTİVİTE GİBİ TİROTOKSİKOZ BULGULARI OLABİLİR; bu hastaların LABORATUVAR İNCELEMELERİNDE TİROİD BEZİNDEKİ OTOİMMÜN YIKIMA BAĞLI, TİROTOKSİKOZ İLE KARAKTERİZE OLAN HAŞİTOKSİKOZ SAFHASINDA OLDUKLARI GÖRÜLEBİLİR |
| > [!tip] Graves’ten ayrım | GRAVES HASTALIĞI OLMASA BİLE, OFTALMOPATİ OTOİMMÜN TİROİDİTLERDE GÖRÜLEBİLEN BİR BULGUDUR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| Değişken | Guatr kendiliğinden düzelebilir veya yıllarca değişmeden sebat eder ve hasta da ÖTİROİD KALIR |
| > [!warning] Hipotiroidiye ilerleme | Hastaların bir kısmında aylar veya yıllar içinde kademeli olarak hipotiroidi gelişmesine rağmen, KLİNİK YAKINMA ANINDA ÖTİROİD OLAN HASTALARIN ÇOĞU, İZLEMDE DE ÖTİROİD KALIR |
| > [!tip] Subklinik hipotiroidi gidişi | Başlangıçta SUBKLİNİK HİPOTİROİDİSİ (SERUM TSH YÜKSEK, SERBEST TİROKSİN NORMAL) OLAN HASTALARIN YAKLAŞIK %35’İ İZLEMDE ÖTİROİD OLUR, %50’SİNDE HİPOTİROİDİ SUBKLİNİK ŞEKİLDE SEYREDER ve HASTALARIN YAKLAŞIK %15’İNDE DE 5 YIL İÇİNDE AŞİKÂR HİPOTİROİDİ (SERUM TSH YÜKSEK, SERBEST T₄ ANORMAL) GELİŞİR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Ailesel kümelenme | Kronik lenfositik tiroiditin AİLESEL KÜMELENMESİ SIKTIR, öyle ki etkilenmiş çocukların anne-babalarında ya da kardeşlerinde hastalık insidansı %25 KADAR YÜKSEK OLABİLİR. ERKEK BİREYLERDE AZALMIŞ PENETRANS ile birlikte, BU AİLELERDE ANTİ-TPO ve ANTİ-TG VARLIĞI, OTOZOMAL DOMİNANT KALITILIYOR GÖRÜNMEKTEDİR |
| > [!warning] APS-1 (APECED) | OTOİMMÜN POLİENDOKRİNOPATİ, ‣ ve EKTODERMAL DİSPLAZİ (APECED) İLE KARAKTERİZE OLAN TİP 1 OTOİMMÜN POLİGLANDÜLER SENDROM (APS-1) TANILI HASTALARIN %10’UNDA OTOİMMÜN TİROİDİT GÖRÜLÜR. APS-1 TANILI HASTALAR, HİPOPARATİROİDİZM, ‣ ve MUKOKÜTANÖZ KANDİDİYAZİS BULGULARINDAN EN AZ İKİSİNE SAHİPTİR. Bu nadir otozomal resesif hastalık çocukluk çağında görülür ve AIRE mutasyonları nedeniyle gelişir |
| > [!warning] APS-2 (Schmidt) | TİP 2 OTOİMMÜN POLİGLANDÜLER SENDROMLU (APS-2) HASTALARIN %70’İNDE OTOİMMÜN TİROİD HASTALIĞI VARDIR. ADDİSON HASTALIĞI İLE BERABER OTOİMMÜN TİROİDİT (SCHMIDT SENDROMU), TİP 1 DİYABET (CARPENTER SENDROMU) ya da ‣, vitiligo veya alopesi gibi diğer otoimmün durumların ilişkili olması APS-2’yi oluşturur |
| APS-2 ve antikor | Tip 1 diyabetli beyaz ırkın yaklaşık %20’SİNDE ve AFRİKAN AMERİKAN ÇOCUKLARIN %4’ÜNDE ANTİ-TPO ANTİKORLARI POZİTİF SAPTANIR. APS-2, TİPİK OLARAK GEÇ ÇOCUKLUK YA DA ERKEN ERİŞKİNLİK DÖNEMİNDE GELİŞİR |
| > [!tip] Diğer ilişkiler | Kronik lenfositik tiroidit, ÇÖLYAK HASTALIĞI OLAN ÇOCUKLARDA ve TURNER SENDROMU (%8-30) ve DOWN SENDROMU (%7-10) GİBİ BELİRLİ BİR KROMOZOMAL HASTALIĞI OLANLARDA SIK GÖRÜLÜR. ‣ KIZ HASTALAR DA OTOİMMÜN TİROİD HASTALIĞI İÇİN RİSK ALTINDADIR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| Çoğu normal | Tiroid fonksiyon testleri sıklıkla normaldir; ancak bazı hastalarda NORMAL SERBEST T₄ DÜZEYİ İLE BERABER HAFİF veya ORTA DERECEDE YÜKSELMİŞ TSH DÜZEYLERİ izlenebilir; bu tabloya SUBKLİNİK HİPOTİROİDİZM denir |
| > [!warning] TSH normal olabilir | KRONİK LENFOSİTİK TİROİDİTLİ ÇOCUKLARIN TSH DÜZEYLERİ NORMAL OLMASINA RAĞMEN, SIKLIKLA GUATRLARI VARDIR; bu durum guatrın temel sebebinin BEZDEKİ LENFOSİTİK İNFİLTRASYON OLDUĞUNU İŞARET EDER |
| > [!tip] Antikor dağılımı | Kronik lenfositik tiroiditli olan KÜÇÜK ÇOCUKLARDA ANTİ-TPO ANTİKORLARI VARDIR, ancak HASTALARIN %50’SİNDEN DAHA AZINDA ANTİ-TG POZİTİFTİR. Kronik lenfositik tiroiditli adolesanlarda ise ANTİ-TPO ve ANTİ-TG POZİTİFLİĞİ EŞİT SIKLIKTADIR. İKİ TEST BERABER KULLANILIRSA, TİROİD OTOİMMÜNİTESİ OLAN HASTALARIN YAKLAŞIK %95’İ SAPTANIR |
| > [!warning] Çocukta titre düşük | Kronik lenfositik tiroidit ERİŞKİNLERE KIYASLA, ÇOCUK ve ADOLESANLARDA ANTİKOR TİTRELERİ DAHA DÜŞÜKTÜR, hastalık izleminde titreler yükselebildiğinden şüpheli vakalarda tekrarlayan ölçümler gerekebilir |
| > [!warning] Yenidoğan ayrımı | BELİRGİN HİPOTİROİDİSİ OLAN ADOLESAN KIZLARDA TSH RESEPTÖR ANTİKORLARI TAYİNİ, BU HASTALARIN İLERDE GEÇİCİ DOĞUŞTAN HİPOTİROİDİZMLİ BEBEK SAHİBİ OLMA RİSKİNİ BELİRLEYEBİLİR |
| Görüntüleme | TİROİD SİNTİGRAFİSİ ve ULTRASONOGRAFİSİ GENELLİKLE GEREKLİ DEĞİLDİR. Sintigrafide düzensiz, YAMA ŞEKLİNDE veya YAYGIN AZALMIŞ RADYOİZOTOP TUTULUMU görülebilir. Ultrasonografide bezde HETEROJEN EKOJENİTE ile birlikte, boyunda BENİGN GÖRÜNÜMLÜ HİPERPLASTİK LENF NODLARI görülür |
| > [!tip] Kesin tanı | Klinikte nadiren gerekli olmakla beraber, KESİN TANI TİROİD BİYOPSİSİ İLE KONUR |
Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| Endikasyon | BELİRGİN HİPOTİROİDİ KANITI VARSA (YÜKSEK TSH ve DÜŞÜK SERBEST T₄), hasta yaşına ve kilosuna uygun dozlarda LEVOTİROKSİN İLE TEDAVİ BAŞLANMASI GEREKLİDİR |
| > [!warning] Guatr küçülür mü? | GUATR GENELLİKLE KÜÇÜLÜR, ANCAK YILLARCA KALICI DA OLABİLİR |
| Ötiroid hastada | Ötiroid hastalarda levotiroksin tedavisi, GENELLİKLE GUATR BOYUTUNDA BELİRGİN BİR AZALMA SAĞLAMAZ |
| > [!tip] İzlem | Tedavi edilen ve edilmeyen hastalarda ANTİKOR TİTRELERİ DEĞİŞKENLİK GÖSTERİR ve YILLARCA DEVAM EDEBİLİR. Bazı vakalarda hastalık kendini sınırladığından, özellikle büyüme ve pubertal gelişim tamamlandığında, TEDAVİNİN DEVAMININ GEREKLİLİĞİ DÜZENLİ ARALIKLARLA YENİDEN DEĞERLENDİRİLMELİDİR |
| > [!warning] Subklinik hipotiroidide tartışma | Subklinik hipotiroidili hastaların yönetimi ile ilgili FARKLI GÖRÜŞLER VARDIR. Bu durumun klinik olarak belirgin yan etkilere sebebiyet verdiği gösterilmemiştir, fakat çalışmalar küçük ve sınırlıdır. BU NEDENLE ÇOCUKLAR BÜYÜME ve PUBERTELERİNİ TAMAMLAYANA DEK, ÇOĞU HEKİM TEDAVİ VERMEYİ TERCİH EDER ve İZLEMDE TİROİD FONKSİYONLARINI TEKRAR DEĞERLENDİRİR |