| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Kabakulak |
| ad-en | Mumps |
| gen | — |
| kalitim | — |
| insidans | Aşı öncesi ABD’de 185.691 vaka/yıl; 2006’da 6.584 vakalık salgın |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-13 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları |
Kabakulak, bir zamanlar yaygın olan, ancak YAYGIN AŞI KULLANIMI nedeniyle GELİŞMİŞ ÜLKELERDE NADİR GÖRÜLEN AKUT, KENDİ KENDİNİ SINIRLAYAN BİR ENFEKSİYONDUR (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 275).
ℹ️ Tanımlayıcı üçlüATEŞ, BİLATERAL veya TEK TARAFLI PAROTİS ŞİŞMESİ ve HASSASİYETİ ve SIK SIK MENİNGOENSEFALİT veya ORŞİT OLUŞUMU ile karakterizedir.
⚠️ Aşılı popülasyonlarda da salgın olurKapsamlı aşılama programları olan ülkelerde NADİR OLMAKLA BİRLİKTE, kabakulak dünyanın geri kalanında ENDEMİK KALMAYA DEVAM EDER.
Bununla birlikte, ABD’de özellikle ÖĞRENCİLER ARASINDA, AŞILANMIŞ POPÜLASYONLARDA KABAKULAK SALGINLARI BİLDİRİLMİŞTİR.
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Sınıflandırma | Kabakulak virusu PARAMYXOVIRIDAE ailesinden ve RUBULAVIRUS cinsindendir |
| Yapı | TEK SARMALLI, PLEOMORFİK BİR RNA VİRUSUDUR; ÇEVRİLİ, TEK SARMALLI |
| Yüzey glikoproteinleri | HN (HEMAGLUTİNİN-NÖRAMİNİDAZ) ve F (FÜZYON) |
| İşlevleri | Virusun sırasıyla KONAK HÜCRELERE BAĞLANMASINA ve VİRUSUN HÜCRE İÇİNE GİRMESİNE ARACILIK EDER |
| Antikor | Her iki protein de ANTİKORLARIN ÜRETİLMESİNİ UYARIR |
| Serotip | Kabakulak virusu, bilinen 12’YE KADAR GENOTİPİ OLAN TEK BİR SEROTİP OLARAK BULUNUR |
| Konak | İNSANLAR TEK DOĞAL KONAKTIR |
| Dönem | Veri |
|---|---|
| Aşı öncesi | Kabakulak, esas olarak İKİ İLE DOKUZ YAŞ ARASINDAKİ KÜÇÜK ÇOCUKLARDA görüldü ve HER DÖRT İLE YEDİ YILDA BİR SALGINLARA neden oldu |
| Mevsim | Kabakulak enfeksiyonu KIŞ ve İLKBAHAR AYLARINDA DAHA SIK GÖRÜLÜR |
| 1968 ABD | 185.691 VAKA BİLDİRİLMİŞTİR |
| 1977 sonrası | Kabakulak aşısının rutin kullanımının önerilmesinin ardından, kabakulak insidansı KÜÇÜK ÇOCUKLARDA DRAMATİK ŞEKİLDE DÜŞTÜ |
| Yaş kayması | BÜYÜK ÇOCUKLAR, ERGENLER ve GENÇ ERİŞKİNLERDE GÖRÜLMEYE BAŞLANDI |
| 1989 | Kabakulak kontrolü için 2 DOZ ÖNERİSİNİN UYGULANMASINDAN SONRA, kabakulak vakalarının sayısı DAHA DA AZALMIŞTIR |
| 2001-2003 | 20 YILIN EN BÜYÜK KABAKULAK SALGINI ABD’de meydana geldi |
| 2006 salgını | 6.584 vaka; %85’İ, SEKİZ ORTA BATI EYALETİNDE OLMAK ÜZERE GÖRÜLDÜ |
| Yaş dağılımı | Vakaların %29’u, ÇOĞU ÜNİVERSİTEYE DEVAM EDEN 18-24 YAŞ ARASI HASTALARDA görüldü |
⚠️ Aşılı olmak hastalığı tamamen dışlamazSalgının ilk yedi ayında kabakulak geçiren 4.039 hastanın analizinde, bu hastaların %63’üne İKİDEN FAZLA KKK AŞISI YAPILDIĞI GÖRÜLMÜŞTÜR.
Daha sonra, ABD’deki YÜKSEK AŞILAMA ORANINA SAHİP POPÜLASYONLARDA, GUAMDAKİ ÜNİVERSİTELER DAHİL OLMAK ÜZERE OKUL ORTAMLARINDA BİRKAÇ KABAKULAK SALGINI BELGELENMİŞTİR.
💡 Salgınların açıklamasıAşılanmış kişilerde görülen enfeksiyonun çoğu, AŞI İLE OLAN BAĞIŞIKLIĞI AŞAN YOĞUN MARUZİYETE NEDEN OLAN YAKIN TEMASI ve BELKİ DE DOLAŞIMDAKİ KABAKULAK GENOTİPLERİ İLE AŞIDAKİ GENOTİP ARASINDAKİ UYUMSUZLUĞU GÖSTERİR.
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Yol | Kabakulak DAMLACIK YOLU ile İNSANDAN İNSANA BULAŞIR |
| Virus saçılımı | Parotis şişliğinin başlamasından YEDİ GÜN ÖNCE ve YEDİ GÜN SONRASINA KADAR TÜKÜRÜKTE VİRUS BULUNUR |
| En bulaştırıcı dönem | Bulaştırıcılığın EN YÜKSEK OLDUĞU DÖNEM, PAROTİS ŞİŞLİĞİNİN BAŞLANGICINDAN BİR-İKİ GÜN ÖNCESİ ile BEŞ GÜN SONRASI ARASINDAKİ DÖNEMDİR |
⚠️ Asemptomatik bulaş kontrolü zorlaştırırSemptomların başlamasından ÖNCE VİRAL YAYILIMIN OLMASI ve ASEMPTOMATİK ENFEKTE BİREYLER, DUYARLI POPÜLASYONA BULAŞI ÖNLEME ÇABALARINI ZAYIFLATIR.
💡 İzolasyon süresiABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, Amerikan Pediatri Akademisi ve SAĞLIK ENFEKSİYON KONTROL UYGULAMALARI DANIŞMA KOMİTESİ, hem toplumda hem de sağlık hizmeti verilen yerlerde kabakulak olan hastalar için PAROTİTİN BAŞLAMASINDAN SONRA BEŞ GÜNLÜK İZOLASYON ÖNERMEKTEDİR.
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Hedef organlar | TÜKÜRÜK BEZLERİ, SANTRAL SİNİR SİSTEMİ (SSS), PANKREAS, TESTİSLER ve daha az ölçüde TİROİD, OVERLER, KALBİ, BÖBREKLER, KARACİĞER ve EKLEM SİNOVYASINI HEDEFLER |
| İlk replikasyon | Enfeksiyondan sonra, ilk viral replikasyonu ÜST SOLUNUM YOLU EPİTELİNDE MEYDANA GELİR |
| Yayılım | Enfeksiyon, LENFATİK DRENAJ İLE KOMŞU LENF NODLARINA YAYILIR ve VİREMİ BAŞLAR |
| Dağılım | Virus HEDEF DOKULARA YAYILIR |
| Histoloji | Kabakulak virusu ENFEKTE OLMUŞ EPİTELDE NEKROZUNA NEDEN OLUR ve BU LENFOSİTİK ENFLAMATUAR İNFİLTRASYON İLE İLİŞKİLİDİR |
| Tükürük bezi | Enfekte bezi kanalları NEKROTİK EPİTEL ile KAPLANIR ve İNTERSTİSYUM LENFOSİTLERLE İNFİLTRE OLUR |
| Testis | Testislerde dokunun ŞİŞMESİ FOKAL İSKEMİK ENFARKTLARA NEDEN OLABİLİR |
| BOS | Beyin-omurilik sıvısında (BOS), MENENJİTİN KLİNİK BELİRTİLERİ OLMAYAN KİŞİLERDE BİLE SIKLIKLA MONONÜKLEER PLEOSİTOZ GÖRÜLÜR |
| Konu | İçerik |
|---|---|
| İnkübasyon | 12 ile 25 GÜN arasında değişir, ancak genellikle 16-18 GÜNDÜR |
| Asemptomatik oran | Kabakulak enfeksiyonu, ASEMPTOMATİK (aşı öncesi dönemde enfeksiyonların %15-24’ü asemptomatiktir, aşılama sonrası dönemde doğru ölçümlerin yapılması zordur) |
| Değişkenlik | veya ÇEŞİTLİ VÜCUT SİSTEMLERİYLE ALAKALI veya KOMPLİKASYONSUZ, PAROTİT ile ilişkili TİPİK HASTALIĞA ÖZGÜ OLMAYAN SEMPTOMLARIN OLDUĞU DEĞİŞEN KLİNİK TABLOLARLA SONUÇLANABİLİR |
| Evre | Bulgu |
|---|---|
| Prodrom | Hastalar tipik olarak ATEŞ, BAŞ AĞRISI, KUSMA ve KAS AĞRISININ OLDUĞU BİR-İKİ GÜN SÜREN PRODROM ile başvurur |
| Parotit başlangıcı | Parotit bunu takip eder ve başlangıçta TEK TARAFLI OLABİLİR, ancak vakaların yaklaşık %70’inde BİLATERAL HALE GELİR (Şekil 275.2) |
| Hassasiyet | Parotis bezi HASSASTIR ve parotit önce olabilir veya AYNI TARAFLI KULAK AĞRISINA EŞLİK EDEBİLİR |
| Ağrının artması | Ekşi veya asidik yiyecekler veya sıvıların tüketilmesi PAROTİS BÖLGESİNDEKİ AĞRIYI ARTIRABİLİR |
| Çene açısının silinmesi | Şişlik büyüdükçe, ÇENENİN AÇISI BELİRSİZLEŞİR ve KULAK MEMESİ YUKARI ve DIŞA DOĞRU YÜKSELİR (Şekil 275.2 ve 275.3) |
| Stensen kanalı | Stensen kanalının ağzı, KIRMIZI ve ÖDEMLİ olabilir |
| Gidiş | Parotisteki şişlik yaklaşık ÜÇ GÜNDE ZİRVE YAPAR ve DAHA SONRA AŞKIN SÜREDE YAVAŞ YAVAŞ AZALIR |
| Ateş ve sistemik | Ateş ve diğer sistemik semptomlar ÜÇ-BEŞ GÜN İÇİNDE DÜZELİR |
| Döküntü | MORBİLLİFORM DÖKÜNTÜ NADİREN GÖRÜLÜR |