Eşanlamlılar: Kanamaya Bağlı Şok

Kategori: Çocuk Acil · Tür: hastalık

Özet

Çoğul travmada kanamaya bağlı gelişen şoktur. Erken evrede taşikardi (şokun ilk bulgusu) ve cilt perfüzyonunda bozulma görülür; hafif evrede anksiyete, soğuk ekstremite, zayıf periferik ve santral nabız, kapiller dolum zamanında uzama olur. Tedavi edilmezse hipotansiyonla dekompanse şoka ilerler; bilinç değişikliği, letarji, koma, cutis marmoratus, siyanoz ve oligüri (ağırda anüri) gelişir. Kan kaybına göre sınıflama: <%15 çok hafif, %15-30 hafif, %30-40 orta, >%40 ağır. Tedavi sıvı yükleme, kan transfüzyonu ve kanama kontrolüdür.

Bölümlerdeki özetler

• Çoğul travmada kanamaya bağlı gelişen şok; erken evrede taşikardi ve cilt perfüzyonu bozukluğu, tedavi edilmezse hipotansiyonlu dekompanse şok. Sıvı yükleme, kan transfüzyonu ve kanama kontrolü gerekir. (Çocuk Acil › Çoğul Travmalı Çocuk Hastaya Yaklaşım; s.753, s.754)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Epidemiyoloji

• Çocuklar anatomik farklar (küçük vücut, geniş yüzey alanı, öndeki karaciğer/dalak) nedeniyle çoğul travmaya yatkındır; pediatrik travmaların ~%90’ı künttür (s.752)

Klinik bulgular ve seyir

• Çoğul travmada kanamaya bağlı hemorajik şok sık gelişir (s.754)
• Erken evrede taşikardi ve cilt perfüzyonu bozulması; periferik/santral nabız zayıflığı, soğuk periferi, kapiller dolum uzaması, bilinç değişikliği; müdahale edilmezse hipotansiyonla dekompanse şok (s.754)
• Sınıflama: çok hafif <%15 kan kaybı (normal nabız/solunum, sıcak pembe cilt, hafif anksiyete); hafif %15-30 (hafif yüksek nabız, soğuk marmoratus cilt, uzun kapiller dolum, oligüri); orta %30-40 (yüksek nabız, düşük TA, soluk cilt, belirgin uzun KDZ, letarji, ağır oligüri); ağır >%40 (çok yüksek nabız, bradipne, siyanoz, çok uzun KDZ, letarji-koma, anüri, santral nabız zayıf/yok) (s.754)
• Hipotermi, asidoz, koagülopati çoğul travmada ölümcül triaddır (s.754)

Tanı

• Vital bulgular yaşa göre değerlendirilir; idrar çıkışı hedefi infant 2, 1-2 yaş 1.5, okul öncesi 1, okul çağı 1, adolesan 0.5 mL/kg/saat; sistolik TA infant >60, 1-2 yaş >70, 3-5 yaş >75, 6-12 yaş >80, adolesan >90 mmHg (s.753)
• Pediatrik travma skoru: havayolu, bilinç, ağırlık (>20 kg +2; 10-20 +1; <10 -1), sistolik basınç (>90 +2; 50-90 +1; <50 -1), açık yara, iskelet travması; skor -6 ile +12, ≤8 ciddi travma (s.752–753)
• Laboratuvar: tam kan sayımı, kan grubu, cross, KC-böbrek fonksiyonları, kan şekeri, kan gazı, koagülasyon, amilaz, lipaz, idrar tetkiki; E-FAST ile batın/toraks hızlı değerlendirilir; vitalleri bozuk hasta görüntülemeye gönderilmez (s.755–756)

Tedavi