Eşanlamlılar: Kekemelik

Kategori: Dil ve Konuşma · Tür: hastalık

Özet

Gelişimsel kekemelik, genellikle 2-6 yaş arasında, 10 yaştan önce başlayan bir konuşma akıcılığı ve zamanlama bozukluğudur; sıklığı yaklaşık %3’tür, erkeklerde 4 kat fazladır ve genetik yatkınlık ön plandadır. Kendiliğinden geçme oranı %74 civarındadır (yaklaşık %80’i 7 yaş civarında düzelir). Ünlü ve ünsüz ses uzatmaları, ses ve hece tekrarları, konuşma blokları, sözcük içinde duraklama, sorunlu sözcüklerden kaçınmaya bağlı dolambaçlı konuşma ve tek heceli sözcük tekrarları görülür; ileri olgularda göz kırpma, baş sallama, yumruk sıkma ve yüzde kasılma gibi ikincil hareketler eklenir. Konuşma korkusu ve kaygısı, kaçınma, hayal kırıklığı ve sosyal geri çekilme gelişebilir. DSM-5 ölçütlerine göre yaş ve dil becerisine uygun olmayan, zamanla geçmeyen bu bozukluk kaygı veya işlevsel kısıtlılığa yol açar, erken gelişim evresinde başlar ve motor/duyusal eksiklik ya da nörolojik durumla açıklanamaz. Kronikleşmesi beklenmeden, süre 12 aydan uzunsa dil ve konuşma terapistine danışılmalıdır.

Bölümlerdeki özetler

• 2-6 yaş arasında okul öncesi dönemde başlayan akıcılık bozukluğu; kendiliğinden geçme oranı %74, kızlarda görülme erkeklerin yarısı kadardır. Kronikleşmesini beklemeden dil ve konuşma terapistine danışılmalıdır. (Dil ve Konuşma › Çocukluk Çağı Konuşma Bozuklukları; s.655, s.656)
• Yaşa uygun olmayan konuşma akıcılığı ve zamanlama bozukluğu; sıklığı %3, erkeklerde 4 kat fazla, başlangıç 10 yaştan önce, yaklaşık %80i 7 yaş civarında kendiliğinden düzelir. Genetik yatkınlık ön plandadır; 12 aydan uzun sürerse konuşma terapisi önerilir. (Ruh Sağlığı ve Hastalıkları › İletişim Bozuklukları; s.4246, s.4247)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Tanım ve sınıflama

• Kekemelik konuşma akışının yüksek sıklıkta ve/veya sürede kesintiye uğramasıdır; 2-6 yaş okul öncesi dönemde ortaya çıkanı gelişimsel kekemelik olarak adlandırılır (s.655–656).
• Akıcı konuşma: konuşma kaslarında hareket sürekliliğinin kesintisiz, sözcük içi ve arası bağlantıların gerginlik ve efor olmadan düzenlenmesidir (s.655).
• Çocukluk çağı başlangıçlı konuşma akıcılığı bozukluğu (kekemelik): yaşa uygun olmayan akıcılık ve zamanlama bozukluğu; ses/hece tekrarı veya uzatma, kelime içinde duraklama, dolambaçlı konuşma, fiziksel gerginlikle sözcük çıkarma, tek heceli kelime tekrarı (s.4246).
• 18 ay-5 yaş arasında sık görülen gelişimsel kekemelik genellikle kelime/öbek tekrarıdır ve kendiliğinden düzelir (s.4247).

Epidemiyoloji

• Kendiliğinden geçme oranı %74’tür; %26’sı kronikleşir (10 çocuktan 7-8’inde geçer, 2-3’ünde sürer) (s.656).
• Kız çocuklarında görülme oranı erkeklerin 1/2’sidir; ergenlikte 1/4’e düşer, yani kızlarda kendiliğinden geçme daha fazladır (s.656).
• Sıklık %3; erkeklerde 4 kat; başlangıç neredeyse hep 10 yaşından önce (s.4246).
• %80’i 7 yaş civarında kendiliğinden iyileşir; kızlarda iyileşme daha sık; ergenlik sonrası iyileşme nadir (s.4246).

Etiyoloji ve patogenez