Özellik Değer
tags sendrom
ad-tr Gelişimsel kalça displazisi (GKD)
ad-en Developmental dysplasia of the hip
tus-onceligi yüksek
guncelleme 2026-10-26
kaynaklar Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem

Gelişimsel Kalça Displazisi (GKD)

Olgunlaşmamış kalça ekleminin gelişimindeki patoloji spektrumunu ifade eder (Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem, Bölüm 698.1 — Wudbhav N. Sankar, B. David Horn, Jennifer J. Winell ve Lawrence Wells).

💡 Daha önce kalçanın KONJENİTAL ÇIKIĞI olarak adlandırılan GKD, HAFİF DİSPLAZİYİ ve AYNI ZAMANDA DİSLOKASYONU KAPSAYAN BOZUKLUĞUN DEĞİŞKEN SUNUMUNU DAHA DOĞRU BİR ŞEKİLDE TANIMLAR (Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem).

Kalçanın normal büyüme ve gelişmesi

Dönem Olay
7. hafta Kalça eklemi gestasyonun yaklaşık 7. haftasında PRİMİTİF EKSTREMİTE TOMURCUĞUNDAKİ YARIĞIN ORTAYA ÇIKMASIYLA gelişmeye başlar
11. hafta Bu PREKARTİLAJİNÖZ HÜCRELER, gestasyonun 11. haftasında birbirine bağlayan FEMUR BAŞI ve ASETABULUMA** farklılaşır**
> [!tip] Doğumda Doğumda, neonatal asetabulum tamamen kıkırdaktan oluşmuştur ve LABRUM** olarak adlandırılan ince bir FİBROKARTİLAJİNÖZ KENAR ile kaplıdır**
Üçlü kıkırdak Asetabulumun ÇOK HÜCRELİ HİYALİN KIKIRDAĞI, PELVİSİN ÜÇ KEMİK KOMPONENTİNİ (İLİUM, İSKİUM ve PUBİS) birbirine bağlayan TRİRADİATE KIKIRDAK ile devam eder
Derinlik belirleyicileri Asetabular derinliği birçok faktör belirler: ASETABULAR KIKIRDAĞIN İNTERSTİSYEL BÜYÜMESİ, PERİKONDRİYUMUN APOZİSYONEL BÜYÜMESİ ve KOMŞU KEMİKLERİN (İLİUM, İSKİUM ve PUBİS) BÜYÜMESİ
Proksimal femur Yenidoğanda bütün proksimal femur (FEMUR BAŞI, BÜYÜK ve KÜÇÜK TROKANTER) KIKIRDAK YAPIDADIR. ÜÇ TANE ANA BÜYÜME ALANI VARDIR: FİZEL PLAK, BÜYÜK TROKANTERİN BÜYÜME PLAĞI ve FEMUR BOYNU İSTMUSU
Kemikleşme Yaşamın 4. ve 7. AYLARI ARASINDA, PROKSİMAL FEMORAL KEMİKLEŞME MERKEZİ (femur başının merkezinde) ortaya çıkar. Bu büyüme periyodu süresince, KEMİK NÜKLEUSU ÇEVRELEYEN KIKIRDAĞIN ve ASETABULAR KIKIRDAĞIN KALINLIĞI GİDEREK AZALIR
> [!warning] Etkileyen faktörler Proksimal femurun büyümesi, KAS GÜCÜ, VÜCUT AĞIRLIĞININ KALÇA EKLEMİ ÜZERİNDE OLUŞTURDUĞU KUVVETLER, NORMAL EKLEM BESLENMESİ, DOLAŞIM ve KAS TONUSUNDAN ETKİLENİR. Bu faktörlerdeki değişimler PROKSİMAL FEMURUN GELİŞİMİNDE ŞİDDETLİ DEĞİŞİKLİKLERE YOL AÇABİLİR

Vasküler beslenme

Konu Ayrıntı
Karmaşıklık Femur başı epifizinin beslenmesi KARMAŞIKTIR ve PROKSİMAL FEMURUN BÜYÜMESİ İLE DEĞİŞİR
> [!tip] İki damar sistemi Proksimal femur arteriyel beslenmesini İNTRAOSSEÖZ (primer olarak MEDİAL FEMORAL SİRKUMFLEKS ARTER)** ve EKSTRAOSSEÖZ damarlardan alır** (Şekil 698.1)
> [!warning] Retinaküler damarlar RETİNAKÜLER DAMARLAR (ekstraosseöz), femur boynunun YÜZEYİNDE SEYREDER ama EPİFİZE PERİFERDEN GİRDİĞİ İÇİN İNTRAKAPSÜLERDİR. Bu durum; KAN DESTEĞİNİ ‣, TRAVMA, TROMBOZ ve VASKÜLER HASARLARA HASSAS HALE GETİRİR. Bu zayıf kan desteğinin kesilmesi FEMUR BAŞININ AVASKÜLER NEKROZUNA ve KALICI KALÇA DEFORMİTESİNE sebep olabilir

Şekil 698.1 (Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem) — proksimal femurun vasküler anatomisinin diyagramı (süperior gluteal arter dalları, medial/lateral çıkan servikal arterler, obturator eksternus kasına ait dallar, medial ve lateral sirkumfleks femoral arter, derin femoral arter, iliopsoas kası).

Sınıflama

Terim Tanım
Displazi ASETABULUMUN ANORMAL MORFOLOJİSİ ve GELİŞİMİNİ ifade eder
Subluksasyon FEMUR BAŞI ile ASETABULUM ARASINDA KISMİ TEMAS OLMASI
Dislokasyon Kalça ekleminin yüzeyleri arasında HİÇ TEMAS BULUNMAMASIDIR
> [!tip] Tipik GKD NORMAL hastalarda veya TANIMLANMIŞ SENDROMU ya da GENETİK DURUMU OLMAYAN hastalarda görülür
> [!warning] Teratolojik GKD DOĞUMDAN ÖNCE OLUR ve ARTROGRİPOZİS veya GENETİK SENDROMLAR gibi TANIMLANABİLİR NEDENLER ile birliktedir

Etiyoloji ve risk faktörleri

Risk faktörü Ayrıntı
> [!tip] Aile öyküsü Etkilenen hastaların %12-33’ünde POZİTİF AİLE HİKAYESİ VARDIR
> [!tip] Cinsiyet GKD KIZLARDA DAHA SIK GÖRÜLÜR (%80); LİGAMENT LAKSİTESİNİ ARTIRAN RELAKSİN gibi MATERNAL HORMONLARA KIZ FETÜSLERİN DAHA DUYARLI OLMASININ BUNA SEBEP OLABİLECEĞİ düşünülmektedir
> [!warning] Makat geliş Tüm bebeklerin %2-3’ü MAKAT GELİŞ İLE DOĞMASINA RAĞMEN, bu hastalarda GKD İNSİDANSI %16-25’TİR
Oligohidramnios İntrauterin boşluğu azaltarak normal fetal hareketler için daha az yer bırakan her durum GKD ile ilişkili olabilir: OLİGOHİDRAMNİOS, YÜKSEK DOĞUM AĞIRLIĞI ve İLK GEBELİK OLMASI
> [!tip] “Crowding” fenomeni ‣ ve METATARSUS ADDUKTUS gibi İNTRAUTERİN UYUM ANOMALİLERİNİN GKD ile ilişkili olması, patogenezde “CROWDING FENOMENİ”NİN ROLÜ OLDUĞU TEORİSİNİ DESTEKLER
> [!tip] Taraf Genellikle etkilenen kalça SOL KALÇADIR. En yaygın fetal pozisyonda, SOL KALÇA SIKLIKLA ANNENİN SAKRUMU TARAFINDAN ADDÜKSİYONA ZORLANIR

Epidemiyoloji

Konu Ayrıntı
Tarama verileri Çoğu yenidoğan tarama çalışmasına göre KALÇA İNSTABİLİTESİ 1/100-250 ORANINDA görülürken GERÇEK ÇIKIK ya da ÇIKIK OLABİLECEK KALÇA ORANI 1-1,5/1000 CANLI DOĞUMDA görülür
> [!tip] Coğrafi farklılıklar İSVEÇ’TE 1,7/1000, YUGOSLAVYA’DA 75/1000, MANİTOBA/KANADA’DA 188,5/1000’DİR
> [!tip] Etnik farklılık ÇİNLİ ve AFRİKALI yenidoğanlarda GKD insidansı neredeyse %60’dır. Beyaz yenidoğanlarda ise kalça displazisi için insidans %1** ve KALÇA ÇIKIĞI için %0,1’dir**

[!warning] Kaynaktaki “%60” ifadesi taranmış metinde okunaksızdır ve ÇİNLİ/AFRİKALI yenidoğanlarda GKD’nin NADİR olduğu bilgisiyle çelişmektedir; kaynak gerekli | | Kültürel etken | Bu farklılıklar genetik yatkınlıktan çok ÇOCUK YETİŞTİRME ALIŞKANLIKLARI gibi ÇEVRESEL FAKTÖRLERDEN KAYNAKLANIYOR OLABİLİR. ASYALI ve AFRİKALI BAKIMVERENLER geleneksel olarak bebekleri bir ŞAL İÇİNDE TAŞIMIŞTIR; bu da bebeğin kalçasının FLEKSİYONDA ve ABDÜKSİYONDA OLMASINI ve SERBESTÇE HAREKET ETMESİNİ SAĞLAMIŞTIR. Bu pozisyon, kalçanın STABİLİTE İÇİN EN İYİ POZİSYONUNDA TUTAR | | > [!warning] Kundaklama | Göreceli olarak daha yüksek GKD insidansına sahip AMERİKA YERLİLERİNDE ve DOĞU AVRUPA KÜLTÜRLERİNDE tarihsel olarak KALÇAYI EKSTANSİYONA GETİREN KUNDAKLAMA YÖNTEMİ kullanılmıştır. Bu pozisyon, PSOAS TENDON ÜNİTESİNİN GERİMİNİ ARTIRIR, KALÇANIN YER DEĞİŞTİRMESİNE ve LATERALE ve SÜPERİORA DİSLOKE OLMASINA YATKINLIK YARATTIRIR |

Patoanatomi