| Özellik |
Değer |
| tags |
sendrom, tek-gen |
| ad-tr |
Fabry hastalığı (anjiyokeratoma korporis diffusum) |
| ad-en |
Fabry disease |
| omim |
301500 |
| gen |
GLA (α-galaktosidaz A) |
| lokus |
Xq22 |
| kalitim |
X’e bağlı |
| insidans |
Klasik fenotip erkeklerde ~1/40.000 |
| tus-onceligi |
yüksek |
| guncelleme |
2026-09-15 |
| kaynaklar |
Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar, Nelson - Bölüm 27 Nöromusküler Bozukluklar, Nelson - Bölüm 19 Kardiyoloji, Nelson - Bölüm 22 Nefroloji |
Fabry Hastalığı
α-galaktosidaz A aktivitesinin hiç olmaması veya aşırı derecede az olması sonucu gelişen, X’e bağlı glikosfingolipid metabolizması bozukluğu. Klasik fenotipli erkeklerde çocuklukta akroparestezi krizleri, anjiyokeratomlar, hipohidroz ve korneal bulanıklık; erişkinlikte böbrek yetmezliği, kalp hastalığı ve inme görülür. Sfingolipidozlar içinde X’e bağlı tek hastalıktır (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar).
Genetik
- Enzim ve birikim: enzim eksikliği globotriaosilseramid (Gb3) başta olmak üzere nötral glikosfingolipidlerin, özellikle vasküler endotelyal ve düz kas hücreleri, kardiyak miyositler ve renal podositlerin plazma ve lizozomlarında sistemik birikimine yol açar. Klasik olarak etkilenen erkeklerde progresif vasküler glikosfingolipid birikimi küçük damar tıkanıklığı ve iskemiye neden olur; hastalığın esas belirtilerine yol açar (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar)
- Gen: X kromozomunun uzun kolunda bulunan (Xq22) α-gal A genindeki mutasyonlar; tamamlayıcı DNA ve genomik diziler tanımlanmış; 900’den fazla farklı mutasyon (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar)
- Kalıtım:X’e bağlı. Sfingolipidozlar içinde kalıtımı X’e bağlı geçen Fabry hastalığı dışında hepsi otozomal resesiftir (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar)
- Heterozigot kadınlar: klasik fenotipte asemptomatik olabilirler veya etkilenen erkekler kadar şiddetli olabilirler; bu değişkenlik rastgele X-kromozomu inaktivasyonu nedeniyledir (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar) → Kalıtım Paternleri
İki fenotip
|
Klasik |
Geç başlangıçlı |
| Enzim |
α-gal A aktivitesi yok |
Rezidüel α-gal A aktivitesi |
| Prevalans |
Erkeklerde ~1/40.000 |
— |
| Çocukluk bulguları |
Anjiyokeratom, hipohidroz, korneal/lentiküler bulanıklık, akroparestezi |
Yok |
| Başlıca tutulum |
Böbrek, kalp, inme |
Kardiyak (sol ventrikül hipertrofisi, kardiyomiyopati) veya böbrek, 4.-8. dekatta |
(Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar)
Klinik Bulgular
Deri — anjiyokeratomlar
- Genellikle çocukluk döneminde ortaya çıkar ve erken tanıya fırsat verebilir (Şekil 104.19)
- Yaşla birlikte boyut ve sayıları artar; çapları zorlukla görünebilenden birkaç milimetreye kadar değişir
- Lezyonlar benekli, koyu kırmızıdan koyu maviye değişen renklerde ve düz veya hafif kabarıktır; basınçla solmazlar, büyük olanlarda hafif hiperkeratoz
- Karakteristik olarak lezyonlar yoğun olarak göbek ve dizler arasındaki “gövdenin banyo bölgesi”nde bulunur; oral mukoza dahil her yerde olabilir. Kalça, uyluk, göbek, karnın alt tarafı, skrotum ve glans penis yaygın tutulan bölgelerdir; simetrik olma eğilimindedir
- Deri lezyonu olmayan hastalar tanımlanmıştır
- Terleme genellikle azdır veya yoktur (hipohidroz)
(Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar)