Eşanlamlılar: Biberon Çürüğü, EÇÇ, Şiddetli Erken Çocukluk Çağı Çürüğü
Kategori: Diş Hastalıkları · Tür: hastalık
Özet
6 yaş altı çocukların süt dişlerinde görülen multifaktöriyel ve agresif çürüktür (biberon çürüğü); karyojenik bakteriler (S. mutans), sık şeker tüketimi, gece biberon/emzirme, düşük tükürük ve mine defektleri etkilidir. Tanı, 6 yaş altı herhangi bir süt dişinde çürük lezyonu, çürüğe bağlı diş kaybı veya dolgu bulunmasıyla konur; şiddetli formda 3 yaş altında düz yüzeyde çürük, 3-5 yaşta skor kriterleri aranır. Diş eti kenarında veya okluzal yüzeyde beyaz dekalsifikasyon alanıyla başlar, sarı, kahverengi veya siyah çürüğe ve kron harabiyetine ilerler; üst keserler etkilenir, alt keserler genellikle etkilenmez. Tedavisizse erken süt dişi kaybı, pulpa enfeksiyonu ve yaşamı tehdit edebilen fasiyal boşluk enfeksiyonu gelişebilir. Önlem florürlü diş macunu, florür vernik ve diyet düzenlemesidir.
Bölümlerdeki özetler
- 6 yaş altı çocukların süt dişlerinde multifaktöriyel, agresif çürük; karyojenik bakteriler (S. mutans), sık şeker tüketimi, gece biberon/emzirme ve düşük tükürük/mine defektleri etkilidir. Önlem: florürlü diş macunu, florür vernik, diyet düzenlemesi. Tedavisizse pulpa enfeksiyonu ve fasiyal boşluk tutulumu gelişebilir. (Diş Hastalıkları › Erken Çocukluk Çağı Çürüğü; s.5389, s.5390, s.5391)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- EÇÇ: 6 yaş altı çocukta herhangi bir süt dişinde bir veya daha fazla çürük lezyonu (kavitasyonlu/kavitasyonsuz), çürüğe bağlı diş kaybı veya dolgulu yüzey bulunmasıdır (s.5389).
- Şiddetli EÇÇ (Ş-EÇÇ): <3 yaşta düz yüzeylerde herhangi bir çürük belirtisi; 3-5 yaşta maksiller ön süt dişlerinde ≥1 kavitasyon, çürüğe bağlı kayıp veya düz yüzey dolgusu (s.5389).
- Ş-EÇÇ skor ölçütü (çürük+kayıp+dolgulu diş sayısı): 3 yaşta ≥4, 4 yaşta ≥5, 5 yaşta ≥6 (s.5389).
Epidemiyoloji
- Düşük sosyoekonomik düzeydeki çocuklarda çürük olasılığı yüksek gelirlilere göre iki kat fazladır (s.5390).
- Düşük doğum ağırlıklı çocuklarda mine defekti oranı %67, normal doğum ağırlıklılarda %10 bildirilmiştir (s.5390).
Etiyoloji ve patogenez
- EÇÇ diş çürüğünün agresif biçimidir; biyolojik, fizyolojik ve davranışsal risk faktörleriyle ilişkili multifaktöriyel hastalıktır; etiyolojide dental plak ve karyojenik bakteriler daha etkindir (s.5389).
- Sosyolojik/çevresel faktörler: düşük sosyoekonomik-sosyokültürel durum, sık karbonhidratlı ara öğün, annenin sigarası, annenin diş kaybı ve doğum sayısı, florlama, bebek beslenme alışkanlıkları, annenin tükürük S. mutans düzeyi (s.5389).
- Temel karyojenik mikroorganizmalar S. mutans, S. sobrinus ve laktobasillerdir; anneden/bakıcıdan vertikal, kardeş/arkadaştan horizontal bulaşır; annesinin S. mutans düzeyi yüksek bebeklerde edinim daha erken olur (s.5389).
- Çürüğe yol açan diyet alışkanlıkları 12 aylıkken oluşup erken çocukluk boyunca sürer; esas faktör dişlerin şekere maruz kalma süresidir; bakteriler şeker alımından 20-40 dk içinde asit üretir (s.5390).