Eşanlamlılar: ABCA3 Mutasyonu

Kategori: Göğüs Hastalıkları · Tür: hastalık

Özet

Lamellar cisimlerde fosfolipid taşınmasını sağlayan ABCA3 proteinindeki otozomal resesif mutasyonlara bağlı bir sürfaktan üretim bozukluğudur; 400’den fazla mutasyon bilinir ve en sık p.E292V’dir. Biallelik tam fonksiyon kaybı yenidoğanda doğumdan hemen sonra RDS’yi taklit eden ölümcül solunum sıkıntısına yol açarken, bazı mutasyonlar daha geç başlangıçlı çocukluk ve erişkin interstisyel akciğer hastalığı yapar; bu formlarda öksürük öne çıkar. Takipne, burun kanadı solunumu, retraksiyonlar, siyanoz ve oda havasında hipoksemi görülür. Tomografide buzlu cam opasitesi, grafide granüler difüz alveoler infiltrasyon (hava bronkogramı, pnömotoraks, interstisyel amfizem) izlenir. Biyopside tip 2 alveoler hücre hiperplazisi, proteinöz materyal ve köpüklü makrofajlar; elektron mikroskopide kızarmış yumurta görünümlü küçük, yoğun lamellar cisimler tipiktir. Tanı ABCA3 genetik analiziyle konur. Kesin tedavi yoktur, akciğer nakli düşünülür. Ayırıcı tanıda bronkopulmoner displazi, kistik fibrozis ve primer silyer diskinezi yer alır.

Bölümlerdeki özetler

• Lamellar cisimlerde fosfolipid taşınmasını sağlayan ABCA3 proteinindeki otozomal resesif mutasyonlara bağlı sürfaktan üretim bozukluğudur. Biallelik tam fonksiyon kaybı ölümcül neonatal RDS benzeri tabloya, bazı mutasyonlar daha geç başlangıçlı çocukluk ve erişkin interstisyel akciğer hastalığına yol açar. Kesin tedavi yoktur; akciğer nakli düşünülür. (Göğüs Hastalıkları › Dıffüz Akcığer Hastalıkları (sürfaktan Proteın Metabolızma Bozuklukları); s.3054, s.3055, s.3056, s.3058)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Tanım ve sınıflama

• ABCA3, ATP bağlayıcı kaset (ABC) taşıyıcı ailesinden, lamellar cisim membranında yer alan ve fosfolipidlerin lamellar cisimlere taşınmasında rol oynayan proteindir (s.3053).
• ABCA3 mutasyonları ölümcül neonatal solunum sıkıntısı, pediatrik ve erişkin interstisyel akciğer hastalığı ve sürfaktan metabolizması disfonksiyonu ile ilişkilidir (s.3054).

Epidemiyoloji

• SP-B, SP-C ve ABCA3 mutasyonları infant dönemi şiddetli diffüz akciğer hastalıklarının yaklaşık %25’idir (s.3054).
• ABCA3 (E292V) sıklığı Norveç’te %0.3, Güney Afrika’da %0, Kore’de %0, ABD’de %0.4’tür (s.3054).
• ABCA3 mutasyon sıklığı 1/3500 ile 1/20000 canlı doğum arasındadır; bu, term yenidoğan solunum yetmezliği nedeniyle izlenen infantlardan elde edilmiş olup hafif ya da hastalık yapmayan mutasyonları da içerebilir (s.3054).

Etiyoloji ve patogenez

• ABCA3, 16. kromozomda 33 ekzonlu tek gen tarafından kodlanan 1704 aminoasitli proteindir; ağırlıklı akciğerde, az miktarda böbrek, bağırsak, tiroid ve beyinde sentezlenir (s.3054).
• Otozomal resesif kalıtılır; 400’den fazla mutasyon bildirilmiştir, en sık p.Glu292Val (E292V, c.875A>T) hastaların %10’undan azındadır (s.3054).
• Biallelik tam fonksiyon kaybı mutasyonları şiddetli sürfaktan eksikliği ve neonatal RDS fenotipi yapar (s.3054).
• Tek aleldeki mutasyon özellikle geç preterm ve terme yakın bebeklerde RDS’ye yatkınlık yaratabilir (s.3054).