| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Poliomiyelit |
| ad-en | Poliomyelitis (polioviruses) |
| gen | — |
| kalitim | — |
| insidans | Enfeksiyonların %90-95’i asemptomatik; paralitik polio ~%0,1 |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-14 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları |
Polioviruslar, intestinal kanal yoluyla MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNE (MSS) YAYILIR ve ASEPTİK MENENJİT, POLİOMİYELİT veya POLİOYA neden olur (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 276).
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Sınıflandırma | Polioviruslar, PİCORNAVİRİDAE ailesinin ENTEROVIRUS cinsinin ENTEROVIRUS C TÜRÜNE AİT ZARFSIZ, POZİTİF SARMALLI RNA VİRUSLARIDIR |
| Serotipler | Antijenik olarak 3 FARKLI SEROTİPİ (tip 1, 2 ve 3) VARDIR |
| Dayanıklılık | Polioviruslar SON DERECE DAYANIKLIDIR ve ODA SICAKLIĞINDA BİRKAÇ GÜN BOYUNCA BULAŞICILIĞINI KORUYABİLİR |
⚠️ Asemptomatik enfeksiyon baskındırEnfeksiyonların %90-95’inin KLİNİK BULGUSU OLMAMASINA RAĞMEN, poliovirus enfeksiyonunun EN AĞIR SONUCU PARALİZİDİR.
Asemptomatik enfeksiyon, bulgu olmamasına rağmen VİRUSUN KORUYUCU BAĞIŞIKLIĞA NEDEN OLMASINI SAĞLAR.
| Tablo | Oran |
|---|---|
| Klinik olarak belirgin, ancak PARALİTİK OLMAYAN hastalık | Tüm enfeksiyonların yaklaşık %5’inde |
| Paralitik polio, BEBEKLERDE | yaklaşık 1.000 enfeksiyonda bir |
| Paralitik polio, ADOLESANLAR arasında | yaklaşık 100 enfeksiyonda bir |
💡 Yaş kayması paradoksuEvrensel aşılamadan önce SANAYİLEŞMİŞ ÜLKELERDE, paralitik poliomiyelit epidemileri ÖZELLİKLE ADOLESANLARDA GÖRÜLDÜ.
Aksine, YAŞAM KOŞULLARININ KÖTÜ OLDUĞU GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE, HAYATIN ERKEN DÖNEMİNDE GÖRÜLEN, İNFANTİL PARALİZİ İLE SONUÇLANAN ENFEKSİYON DAHA SIKTI.
⚠️ Salk aşısı ve 1960’ların başıToplumun sadece yaklaşık %65’i Salk aşısı ile aşılanmışken, ki bu aşı Birleşik Devletler ve Avrupa’da VAHŞİ TİP POLİOVİRUSUN ORTADAN KALKMASINA KATKIDA BULUNMUŞTUR, 1960’ların başlarında poliomun Amerika Birleşik Devletleri’nden ERADİKASYONU YAŞAM KOŞULLARININ DÜZELMESİYLE AÇIKLANIR.
ℹ️ İnsan tek konaktırİnsanlar, FEKAL-ORAL YOLLA yayılan polioviruslar için BİLİNEN TEK KONAKTIR.
Polioviruslar, PARALİZİDEN İKİ HAFTADAN DAHA UZUN SÜRE ÖNCESİNDE ve SEMPTOMLARIN BAŞLAMASINDAN BİRKAÇ HAFTA SONRASINA KADAR DIŞKIDAN İZOLE EDİLMİŞTİR.
| Adım | Süreç |
|---|---|
| Reseptör | Virus, genetik olarak belirlenmiş POLİOVİRUS RESEPTÖRÜNE (CD155) tutunarak hücreleri enfekte eder |
| Hücreye giriş | Virus hücreye penetre olur, KAPSİTTEN ARINIR ve VİRAL RNA SALGILAR |
| Replikasyon | Bu RNA, RNA REPLİKASYONUNDAN SORUMLU PROTEİNLERİ ÜRETMEK İÇİN TRANSLASYONA UĞRAR ve PROTEİN SENTEZİNİ DURDURULAR ve KAPSİDİ OLUŞTURAN YAPISAL ELEMANLAR SENTEZLENİR |
| Süre | Olgun virus partikülleri ALTI-SEKİZ SAATTE ÜRETİLİR ve HÜCRENİN PARÇALANMASIYLA ORTAMA SALINIR |
| Basamak | İçerik |
|---|---|
| 1. Giriş | Polioviruslar vahşi tip ve aşı suşları, TEMAS EDİLEN KONAĞA, GASTROİNTESTİNAL SİSTEM YOLUYLA ULAŞIR |
| 2. Birincil replikasyon | İnsan olmayan primatlarda yapılan son çalışmalar, BİRİNCİL REPLİKASYONUN BÖLGELERİNİN, TONSİL FOLİKÜLÜ ve İNCE BAĞIRSAĞIN MUKOZASINI KAPLAYAN CD155⁺ EPİTEL HÜCRELERİ OLDUĞUNU ve TONSİL FOLİKÜLÜ ve PEYER PLAKLARINDA MAKROFAJLAR/DENDRİTİK HÜCRELER GÖRÜLDÜĞÜNÜ GÖSTERMEKTEDİR |
| 3. Lenf nodları | Bölgesel lenf nodları enfekte olduktan İKİ-ÜÇ GÜN SONRA PRİMER VİREMİ ortaya çıkar |
| 4. Retiküloendotelyal sistem | Virus RETİKÜLOENDOTELYAL SİSTEME YAYILIR |
| 5. MSS’ye ulaşım | Vahşi tip poliovirus MSS’ye MUHTEMELEN PERİFERİK SİNİRLERLE ULAŞIR |
⚠️ Revertan-ters mutasyon ve AİPPPoliovirus aşı suşlarının, MSS’de ÇOĞALMAMASI CANLI ZAYIFLATILMIŞ AŞININ GÜVENİLİRLİĞİNİ GÖSTERİR.
Bu aşı suşlarının ARA SIRA REVERTANT-TERS MUTASYON GEÇİREN (NÜKLEOTİT YER DEĞİŞİMİ İLE) TİPLERİ BİR NÖROVİRULAN FENOTİP GELİŞTİRİR ve AŞI İLE İLİŞKİLİ PARALİTİK POLİOMİYELİTE (AİPP) NEDEN OLUR.
Bu dönüşüm İNCE BAĞIRSAKTA GERÇEKLEŞİR ve MUHTEMELEN PERİFERİK SİNİRLER YOLUYLA MSS’YE ERİŞİR.
💡 BOS’ta virus neden bulunmaz?Polioviruslar, paralitik hastalığı olan hastaların BEYİN-OMURİLİK SIVISINDA (BOS) NEREDEYSE HİÇ ÜRETİLEMEMİŞTİR ve POLİOVİRUSUN NEDEN OLDUĞU ASEPTİK MENENJİTLİ HASTALARDA PARALİTİK HASTALIK HİÇ GÖRÜLMEZ.
MSS DIŞI SEMPTOMLARIN İLK DEFA GÖRÜLMESİYLE, MUHTEMELEN RETİKÜLOENDOTELYAL SİSTEMDEKİ AŞIRI VİRAL REPLİKASYONUN BİR SONUCU OLARAK İKİNCİL VİREMİ ORTAYA ÇIKAR.
| Bölge | İçerik |
|---|---|
| Ana hedef | Poliovirus esas olarak SPİNAL KORDDAKİ (ÖN BOYNUZ HÜCRELERİ) ve MEDULLA OBLONGATADAKİ (KRANİAL SİNİR ÇEKİRDEKLERİ) MOTOR NÖRON HÜCRELERİNİ ENFEKTE EDER |
| Kas güçsüzlüğü eşiği | Kas innervasyonu görülen, komşu 2-3 SPİNAL KORD SEGMENTİNDEKİ ÇAKIŞMA NEDENİYLE, ekstremitelerde GÜÇSÜZLÜK BELİRTİSİ MOTOR NÖRONLARIN %50’SİNDEN FAZLASI YIKILDIĞINDA GELİŞİR |
| Medulla | DAHA KÜÇÜK LEZYONLAR BİLE HAYATİ MERKEZLERİ İÇEREN RETİKÜLER FORMASYONUN TUTULUMUNUN SONUCU OLACAKTIR |
| Hiperestezi ve miyalji | Spinal korddaki boynuzların ORTA ve ARKA BÖLGELERİNİN ve DORSAL KÖK GANGLİYONLARININ TUTULMASI, akut poliomiyelite tipik olan HİPERESTEZİ ve MİYALJİYLE SONUÇLANIR |
| Diğer nöronlar | SEREBELLUMUN TAVANINDA ve VERMİSİNDEKİ ÇEKİRDEKLER, SUBSTANTIA NIGRA ve NADİREN PONSTAKİ KIRMIZI ÇEKİRDEK; değişken derecelerde TALAMİK, HİPOTALAMİK ve PALLİDAL ÇEKİRDEKLER ve MOTOR KORTEKS YER ALIR |
ℹ️ HistopatolojiMSS histopatolojisinin yanı sıra, ENFLAMATUAR DEĞİŞİKLİKLER SIKLIKLA RETİKÜLOENDOTELYAL SİSTEMDE MEYDANA GELİR. ENFLAMATUAR ÖDEM ve SEYREK LENFOSİTİK İNFİLTRASYON, HİPERPLASTİK LENFOSİTİK FOLİKÜLLERLE BELİRGİN ŞEKİLDE İLİŞKİLİDİR.