| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Difteri (Corynebacterium diphtheriae) |
| ad-en | Diphtheria |
| gen | tox geni — lizojenik korinebakteriyofaj ile aktarılır |
| kalitim | — |
| insidans | ABD 1920’ler: yılda >125.000 vaka, 10.000 ölüm; bugün yılda <5 |
| tus-onceligi | çok yüksek |
| guncelleme | 2026-10-10 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları — Bölüm 214, Şekil 214.1-214.2 |
“Difteri, Corynebacterium türleri nedeni ile, tipik olarak CORYNEBACTERIUM DIPHTHERIAE VE DAHA AZ SIKLIKLA CORYNEBACTERIUM ULCERANS’IN TOKSİJENİK SUŞLARI NEDENİ İLE OLUŞAN AKUT TOKSİK BİR ENFEKSİYONDUR.” (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 214 — Amruta Padhye ve Stephanie A. Fritz)
💡 Bir halk sağlığı dersi“Yirminci yüzyılın başlarında batı yarımkürede tıbbi olarak seyrek görülmesi nedeni ile difteri çocukluk çağı ölüm nedenlerinde büyük bir etken olmaktan çıksa da, özellikle TARTIŞMALI ALANLARDA BAŞARININ KIRILGANLIĞINI HATIRLATAN DURUMLARIN YAŞANMASI NEDENİ İLE, KÜRESEL TOPLUMDA AŞI KONTROL İLKELERİNİN GÜÇLÜ ŞEKİLDE YAYGINLAŞTIRILMASI İHTİYACI VURGULANMAKTADIR.”
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| MORFOLOJİ | AEROBİK, KAPSÜLSÜZ, SPOR OLUŞTURMAYAN, ÇOĞUNLUKLA HAREKETSİZ, PLEOMORFİK, GRAM-POZİTİF BASİLLERDİR |
| C. DIPHTHERIAE | AÇIK ARA İLE EN SIK İZOLE EDİLEN DİFTERİ AJANIDIR |
| C. ULCERANS | DAHA ÇOK HAYVAN KAYNAKLARINDAN İZOLE EDİLİR VE İNSANLARDA C. DIPHTHERIAE’NİN NEDEN OLDUKLARINA BENZER SENDROMLARA YOL AÇABİLİR |
| BESİYERİ | SİSTİN-TELLÜRİT KANLI AGAR VEYA TINSDALE AGAR — RAKİP ORGANİZMALARIN BÜYÜMESİNİ ENGELLER VE BU İZOLASYON İÇİN GEREKLİDİR. BU BESİYERİ C. DIPHTHERIAE TARAFINDAN İNDİRGENDİĞİ SİYAH HALE GELİR |
| C. DIPHTHERIAE’nin C. ULCERANS’TAN AYRIMI | ÜREAZ AKTİVİTESİ TEMEL ALINIR: C. ULCERANS ÜREAZ POZİTİFTİR* |
| BİYOTİPLER | DÖRT C. DIPHTHERIAE BİYOTİPİ (MITIS, INTERMEDIUS, BELFANTI, GRAVIS) DİFTERİYE NEDEN OLABİLİR VE KOLONİ MORFOLOJİSİ, HEMOLİZ, FERMANTASYON REAKSİYONLARINA GÖRE AYRIMLARI SAĞLANIR |
⚠️ Toksin üretimi faja bağlıdır“C. DIPHTHERIAE’NİN HEM DE C. ULCERANS’IN DİFTERİ TOKSİNİNİ ÜRETME YETENEĞİ BİR** LİZOJENİK KORİNEBAKTERİYOFAJ TARAFINDAN İNDİRGENDİĞİNDE ETMİŞ OLACAK ŞEKİLDE GELİŞİR. BU LİZOJENİK KORİNEBAKTERİYOFAJ, DİFTERİ TOKSİN GENİNİ KODLAR VE BU SUŞLAR ÜZERİNDE DİFTERİ ÜRETME POTANSİYELİ SAĞLAR.“
“Böylece, TOKSİJENİK OLMAYAN C. DIPHTHERIAE’NİN ALIMI İLE NORMALDE TOKSİK OLMAYAN C. DIPHTHERIAE TOKSİJENİK VE HASTALIK YAPABİLİR HALE GETİRİLEBİLİR.”
💡 Toksijenite testi“Tek başına veya toksin geninin taşıyıcılığını gösteren POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PCR) TESTİ İLE BİRLİKTE DİFTERİ TOKSİN ÜRETİMİNİN GÖSTERİLMESİ, HASTALIĞI DOĞRULAMAK İÇİN GEREKLİDİR.”
“Difteri toksin üretiminin gösterilmesi, BİR AGAR İMMÜNOPRESİPİTİN TEKNİĞİ OLAN MODİFİYE ELEK TESTİ YOLUYLA SAĞLANIR.”
[!warning] Fenotip toksijeniteyi göstermez “TOKSİJENİK VE TOKSİK OLMAYAN TÜRLER, KOLONİ TİPİ, MİKROSKOBİK ÖZELLİKLER VEYA BİYOKİMYASAL TEST SONUÇLARI İLE AYIRT EDİLEMEZ.”
| Ölçüt | Veri |
|---|---|
| DOĞADAKİ YERİ | “Doğada her yerde bulunan diğer difteroidlerin (korineform bakteri) aksine C. DIPHTHERIAE İNSAN MÜKÖZ MEMBRANLARININ VE CİLDİNİN SEÇKİN BİR SAKİNİDİR.” |
| YAYILMA | ESAS OLARAK HAVADAKİ SOLUNUM DAMLACIKLARI, SEMPTOMATİK BİREYLERİN SOLUNUM SEKRESYONLARI VEYA ENFEKTE DERİ LEZYONLARINDAN ORTAYA ÇIKAN EKSÜDA ÖZELLİĞİNDEKİ SIVI İLE DOĞRUDAN TEMAS |
| ASEMPTOMATİK TAŞIYICILIK | BULAŞMADA ÖNEMLİDİR. DİFTERİNİN ENDEMİK OLDUĞU YERLERDE, SAĞLIKLI BİREYLERİN %3-5’İ TOKSİJENİK ORGANİZMALARI TAŞIYABİLİR; ANCAK DİFTERİ SEYREK GÖRÜLÜYORSA TAŞIYICILIK SON DERECE SEYREKTİR |
| DERİ ENFEKSİYONU | DERİ İLE TAŞINMA C. DIPHTHERIAE’NİN SESSİZ REZERVUARLARIDIR VE ORGANİZMALAR TOZDA VEYA FOMİTLERDE ALTI AYA KADAR YAŞAYABİLİR |
| GIDA BULAŞI | BULAŞIN KONTAMİNE SÜT VE ENFEKTE BİR GIDA MADDESİ YOLUYLA OLDUĞU KANITLANMIŞ VEYA BUNDAN ŞÜPHELENİLMİŞTİR |
| Dönem | Veri |
|---|---|
| 1920’LER (ABD) | HER YIL 125.000’DEN FAZLA DİFTERİ VAKASI, 10.000 ÖLÜM; ÇOK GENÇ VE YAŞLI İNSANLAR ARASINDA EN YÜKSEK ÖLÜM ORANLARI |
| II. DÜNYA SAVAŞI SONRASI | DİFTERİ TOKSOİDİ YAYGIN KULLANIMI İLE 1970’LERİN SONLARINDA İSTİKRARLI BİR ŞEKİLDE GERİLEDİ |
| 1980’Lİ YILLAR | BİLDİRİLEN 27 SPORADİK SOLUNUM YOLU DİFTERİ VAKASININ %70’İ, 25 YAŞIN ÜZERİNDEKİ KİŞİLERDE MEYDANA GELMİŞTİR |
| BUGÜN (ABD) | HER YIL BEŞ VEYA BEŞİN ALTINDA SAYIDA VAKA |
| 1990-1996 KLONAL SALGIN | DİFTERİNİN 1960’LARDAN BERİ GELİŞMİŞ DÜNYADA EN ÇOK PATLAK VERDİĞİ DÖNEM; SOVYETLER BİRLİĞİ’NDEN YENİ BAĞIMSIZLIĞINI KAZANAN ÜLKELERDEN 14 ÜLKEDE 150.000’DEN FAZLA VAKA |
| SALGINDA YAŞ DAĞILIMI | VAKALARIN %60’TAN FAZLASI, 14 YAŞ ÜSTÜ BİREYLERDE GÖRÜLMÜŞTÜR |
| VAKA ÖLÜM ORANLARI | ÜLKEDEN ÜLKEYE %3-23 ARASINDA DEĞİŞMEKTEYDİ |
⚠️ Salgına katkıda bulunan etmenler“Salgına katkıda bulunan etmenler, az sayıda bağışıklığı olmayan yetişkin nüfusu, ÇOCUKLUK DÖNEMİNDE BAĞIŞIKLAMA ORANLARINDA AZALMA OLMASI, NÜFUS GÖÇÜ, KALABALIKLAŞMA VE SALGININ ERKEN EVRELERİNDE AGRESİF TEPKİ VERİLMESİNDE BAŞARISIZLIK SAYILABİLİR.”
ℹ️ Kutanöz difteri“Difterinin uyguladığı ile orandaki kutanöz difteri, 1975 yılına kadar ABD’de bildirilen C. DIPHTHERIAE İZOLATLARININ %50’SİNDEN FAZLASINI OLUŞTURMUŞTUR.”
Risk etmenleri: EVSİZLİK, YOKSULLUK, ALKOLİZM, KÖTÜ HİJYEN, KONTAMİNE FOMİTLER, ALTTA YATAN DERMATOZ VE EKZOJEN KAYNAKLARDAN YENİ SUŞLAR İLE TANIŞMAYLA İLİŞKİLİDİR
“Artık tropikal veya subtropikal hastalık olarak kabul edilmektedir.” Kutanöz difteri, ABD’de toksijenik C. diphtheriae için ÖNEMLİ BİR KAYNAKTIR ve bunun vücuda alımı sıklıkla sonraki sporadik solunum yolu difteri vakaları için kaynak oluşturur.
💡 Toksin mekanizması“Organizmanın majör virulansı, GÜÇLÜ BİR POLİPEPTİT EKZOTOKSİN ÜRETME YETENEĞİNDE YATAR. BU EKZOTOKSİN, PROTEİN SENTEZİNİ İNHİBE EDER VE BÖLGESEL DOKU NEKROZU VE BUNA SONUÇ OLARAK, BÖLGESEL ENFLAMATUAR YANITA NEDEN OLUR.”
⚠️ Membranın yapısı“Solunum yolu enfeksiyonunun ilk birkaç günü içinde (genellikle farenkste), organizmalar, epitelyal hücreler, fibrin, lökositler, eritrositlerin oluşturduğu YOĞUN NEKROTİK DOKU OLUŞUR, BAŞLANGIÇTA BEYAZ OLAN BU OLUŞUM, GRİ-KAHVERENGİ, DERİ BENZERİ YAPIŞKAN BİR PSÖDOMEMBRANA DÖNÜŞÜR (DİFTERİ, YUNANCA’DA DERİ ANLAMINA GELİR).”
“Bu psödomembranın kaldırılması zordur ve YAPILDIĞINDA KANAMALI ÖDEMLİ SUBMUKOZA ORTAYA ÇIKAR.”