| Özellik |
Değer |
| tags |
sendrom, tek-gen |
| ad-tr |
Metakromatik lökodistrofi (MLD) |
| ad-en |
Metachromatic leukodystrophy |
| omim |
250100 |
| gen |
ARSA (arilsülfataz A) · nadiren PSAP (saposin B / SAP1 aktivatör) |
| lokus |
22q13.31-qter (Böl. 10) · 22q13.33 (Böl. 26) |
| kalitim |
Otozomal resesif |
| insidans |
kaynak gerekli |
| tus-onceligi |
yüksek |
| guncelleme |
2026-09-15 |
| kaynaklar |
Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar, Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi, Nelson - Bölüm 4 Öğrenme ve Gelişimsel Bozukluklar, Nelson - Bölüm 28 Göz |
Metakromatik Lökodistrofi
Arilsülfataz A (ASA) eksikliğiyle sülfatlanmış glikosfingolipidlerin (sülfatidler) beyaz maddede ve periferik sinirlerde biriktiği; santral ve periferik demiyelinizasyon yapan otozomal resesif beyaz cevher hastalığı. En sık form geç süt çocuğu MLD’dir: 12-18 aylıkken yürüme bozukluğu ve refleks kaybı ile başlar (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar).
Genetik
- Enzim: sülfatlanmış glikosfingolipidlerin hidrolizi için gerekli olan arilsülfataz A (ASA) eksikliği. MLD’nin bir diğer şekli, substrat-enzim kompleksinin oluşumu için gerekli olan bir sfingolipid aktivatör proteinin (SAP1) eksikliğinden kaynaklanır (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar)
- Mekanizma: bu enzimatik aktivitedeki eksiklik sülfatlanmış glikosfingolipidlerin beyaz maddede birikimine yol açar, bu da demiyelinizasyona ve nörodejeneratif bir seyire neden olur (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar). Galaktozil-3-sülfat seramidden sülfatın ayrılamaması nedeniyle santral ve periferik sinir sisteminin miyelininde serebrozid sülfat birikimine yol açar; fazla serebrozid sülfatın miyelin yıkımına neden olduğu düşünülmektedir (Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi)
- Genotip-fenotip: özgün mutasyonlar hastalığın şiddeti ile ilişkili iki gruba ayrılır (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar)
- Psödoeksiklik: düşük arilsülfataz A enzim aktivitesine sahip bazı kişilerde klinik olarak normaldir; bu kişilerde sadece ek genetik veya biyokimyasal incelemelerle doğrulanabilecek yalancı eksiklik durumu görülür (Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi)
- Kalıtım: otozomal resesif
⚠️ Çelişki — lokus
- Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar: ASA geni 22q13.31-qter
- Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi: ARSA geni 22q13.33
İkincisi birincinin içinde kalan daha dar bant.
Klinik Bulgular
Başlangıç yaşına göre formlar
MLD hastaları genellikle başlangıç yaşına göre geç infantil, juvenil ve erişkin olarak sınıflandırılır (Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi).
| Form |
Nelson Böl. 10 |
Nelson Böl. 26 |
| Geç süt çocuğu (en sık) |
Başlangıç genellikle 12-18 ay: huzursuzluk, yürüyememe, genu rekurvatum ile diz hiperekstansiyonu |
Başlangıç 1-2 yaş: sinsi yürüyüş bozukluğu |
| Juvenil |
20 yaşına kadar ortaya çıkabilir; daha yavaş seyir |
Semptom başlangıcı 5-10 yaşa kadar gecikebilir |
| Erişkin |
İkinci on yıldan sonra |
10-60 yaş |
(Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar, Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi)
Geç infantil MLD
- Çocuk başlangıçta garip görünür ve sık düşer; ancak hareket yeteneği kademeli olarak önemli ölçüde bozulur ve yürümede desteğe ihtiyaç duyar
- Ekstremiteler hipotoniktir ve derin tendon refleksleri yoktur veya azalmıştır
- Sonraki birkaç ay içinde çocuk artık ayakta duramaz ve zihinsel fonksiyonlarda kötüleşme belirginleşir
- Konuşma peltek ve dizartriktir; çocuk donuk ve ilgisiz görünür