Primer Karnitin Eksikliği

“Primer karnitin eksikliği, karnitin eksikliğinin bozulmuş yağ asidi oksidasyonunun sonucundan ziyade nedeni olduğu tek genetik kusurdur” (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar, Bölüm 104.1).

Mekanizma

“Altta yatan kusur kalp, kas ve böbrekte bulunan plazma membranı sodyum gradyanı bağımlı karnitin taşıyıcısındadır. Bu taşıyıcı hem plazmadan 20-50 kat daha yüksek olan hücre içi karnitin düzeylerini devam ettirmek hem de böbreklerde karnitinin korunmasını sağlamak ile görevlidir.”

Klinik Bulgular

• “En sık klinik tablo 1-4 yaşları arasında başlayan, iskelet kası güçsüzlüğünün eşlik ettiği veya etmediği progresif kardiyomiyopati tablosudur.”
• “Az sayıda hasta yaşamın ilk yılında kardiyomiyopati semptomatik olmadan önce açlıkla ilişkili hipoketotik Hipoglisemili Bebek ve Çocuğa Yaklaşımyle bulgu verir.”

Laboratuvar

• “Hastaların plazma ve kaslarında son derece düşük karnitin düzeylerinin görülmesi karnitin taşıyıcısı eksikliği tanısında yardımcı olur (normalin %1-2’si).”
• “Heterozigot anne-babanın plazma karnitin düzeyleri normalin yaklaşık %50’si kadardır.”
• “Açlık ketogenezi normaldir çünkü karaciğerde karnitin taşınmasında sorun yoktur, ancak diyetle karnitin alımı bozulursa açlık ketogenezi de bozulabilir.”
• “Açlık idrar organik asit incelemesi, hepatik yağ asidi oksidasyonu bozulduğu durumlarda hipoketotik dikarboksilik asidüri paterni gösterebilir; aksi halde özellik göstermez.”
• “Karnitin taşınmasındaki kusur klinik olarak renal karnitin eşiğindeki ciddi azalmayla veya fibroblast ya da lenfoblast kültüründe karnitin alımının in vitro ölçümüyle gösterilebilir.”

TUS İpuçları

💡 Tedavi edilebilir kardiyomiyopati1-4 yaş, progresif kardiyomiyopati + kas güçsüzlüğü + plazma karnitini neredeyse sıfır (%1-2) → primer karnitin eksikliği. Oral karnitin kardiyomiyopatiyi düzeltir — “tedavi edilebilir KMP” sorusunun cevabıdır.

💡 Primer ↔︎ ikincil Diğer yağ asidi oksidasyon bozukluklarında ikincil karnitin eksikliği vardır (normalin %25-50’si) ve açilkarnitin/serbest oranı artar; primer eksiklikte karnitin %1-2’ye düşer.

İzlem ve Komplikasyonlar

📝 Eğitim amaçlı“Farmakolojik dozda oral karnitin tedavisi (100-200 mg/kg/gün) kardiyomiyopati ve kas zayıflığının yanı sıra açlık ketogenezindeki bozulmanın düzeltilmesinde de oldukça etkilidir. Kas toplam karnitin düzeyleri tedavi altında dahi normalin %5’inden azdır.”

Ayırıcı Tanı