| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom, tek-gen |
| ad-tr | Kalıtsal eliptositoz (KE) ve kalıtsal piropoikilositoz (KPP) |
| ad-en | Hereditary elliptocytosis and pyropoikilocytosis |
| omim | - |
| gen | SPTA1/SPTB (α- ve β-spektrin), EPB41 (protein 4.1), GYPC (glikoforin C) |
| lokus | kaynak gerekli |
| kalitim | KE otozomal dominant; KPP otozomal resesif (homozigot/bileşik heterozigot) |
| insidans | kaynak gerekli |
| tus-onceligi | orta |
| guncelleme | 2026-10-04 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 20 Kan |
💡 TUS ipucu — sıtmaya direnç“Bu spektrin mutasyonlarının çoğunu taşıyan eritrositlerin in vitro koşullarda sıtmaya dirençli olmaları, sıtmanın endemik olduğu yerlerdeki artmış KE prevalansını açıklayacağına dair hipotezler vardır.” (Nelson - Bölüm 20 Kan, Bölüm 486) Aynı mantık glikoforin A yokluğunda da geçerlidir: “band 3’deki bir bozukluk, eritrosit iskeleti bağlantılarının etkilenmesine neden olur. Bu değişimler sıtmaya, özellikle de serebral sıtmaya karşı koruma sağlar.”
“KE sendromlarında çeşitli moleküler bozukluklar tanımlanmıştır. KE, nadirene de novo vakaların da olduğu otozomal dominant kalıtılan bir hastalıktır.”
| Bozukluk | Protein |
|---|---|
| En sık | “α- veya β-spektrinde bir nokta mutasyonu vardır ve spektrin heterodimerlerinden membran iskeletinin temel yapı taşı olan tetramerlere dönüşümünü etkilemektedir” |
| Daha az sıklıkla | “spektrin tetramerlerini hücre iskeletindeki aktine bağlayan birleşim yeri kompleksinin elemanlarından olan protein 4.1 veya glikoforin C’deki mutasyonlardan da kaynaklanır” |
“Bu alan yatay iskelet proteinlerindeki bu kusurlar hücreyi gerilim kuvvetlerine karşı duyarlı hale getirir, hücrenin eliptik şekil almasına ve olası zar parçalanmasına yol açar.”KPP:“KPP’de iki anormal spektrin allelinin kalıtımı söz konusudur. Sıklıkla bir KPP hastası, missense mutasyon taşıyan anormal spektrin allelini hafif veya bulgusuz KE’li bir anne-babadan ve yetersiz kantitatif eksikliğe yol açan yapımı kusurlu alleli klinik olarak iyi diğer anne-babadan alır.”Glikoforin A yokluğu (GAO):“GAO band 3’de dokuz amino asitlik bir alandaki delesyon ile ilişkili bir otozomal dominant hastalıktır.”
💡 TUS ipucu — yaşamın ilk ayında poikilositoz“Yaşamın ilk birinci ayında ilginç biçimde periferik yaymada her zaman eliptositler görülür. Yenidoğan döneminde sarılığa ve anemiye sebep olabilecek hemolitik KE’de bile periferik yaymada tipik olarak tuhaf poikilositoz veya pilonositler görülmekle birlikte eliptositler nadirdir veya hiç görülmez.”“Yenidoğan döneminde hemoliz ve anemi, 2,3 difosfogliserata zayıf bağlanan artmış hemoglobin F varlığı nedeniyle ağırlaşır. Artmış 2,3-DFG spektrin-aktin-protein 4.1 kompleksinin bozar (Şekil 485.1).”
“KPP ileri derece mikrositoz (ortalama eritrosit hacmi, 50-65 fL/hücre), hücre boyutu ve şeklinde ileri derecede farklılıklar, mikrosferositoz ve nadiren eliptositoz ile karakterizedir (Şekil 485.4C). Hemoliz kroniktir ve belirgindir.”
“GAO, neonatal hiperbilirübinemi nedeniyle, ancak hayatın sonraki dönemlerinde hemoliz çok azdır veya hiç görülmez.”